merkantilizm iqtisodiy ta’limoti

DOCX 7 стр. 24,5 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 24,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

5-mavzu. merkantilizm iqtisodiy ta’limoti reja: 1.boylik, etishmovchilik va mo‘l-ko‘lchilik 2.uning echimlari va yo‘nalishlari. 3.xususiy va xo‘jalik mulki 4.merkantilizm 5.turli mamlakatlarda merkantilizm ta’limotining o‘ziga xos xususiyatlari 6.boylik, etishmovchilik va mo‘l-ko‘lchilik adam smit fransiyaga sayohat qilganida u fiziokratlar, deb atalgan bir guruh fransuz yozuvchilaridan ta'sirlangan. ular iqtisodiyot sohalarining bir-biriga bog‘liqligini yaxshi tushunishgan va nazorat qilinmagan bozorlar ishlash mexanizmini tahlil qilishgan. merkantilizm xviii asrda fransiyada keng tarqalgan bo‘lsa ham 1750- yillarga kelib yangi fiziokratlar harakati boshlandi, lekin u uzoqqa cho‘zilmadi. u iqtisodiyotni tushunishda ber necha tahliliy tushunchalar berganligi sababli uning keyingi g‘oyalarining shakllanishida ahamiyatli rol o‘ynadi. iqtisodiy ta’limotlar olimlari ko‘pincha har xil g‘oyalarni ularning birgina o’xshash taraflarini hisobga olib bir maktab sifatida tavsiflaydilar. shunday bo'lsada, fiziokratlar ayrim muammolar bo‘yicha hayratlanarli tarzda izchil qarashlarni namoyon etganlar. buning uch sababi mavjud. 1. fiziokratizm faqatgina fransiyada yuzaga kelgan. 2. fiziokrtlar g‘oyalari nisbatan qisqa, 1750-yildan 1780-yilgacha bo‘lgan davrda taqdim etilgan (fiziokratlar g‘oyalari 1750-yildan oldin va 1780-yildan keyin …

2 / 7

). sof mahsulot yer egasiga oldingi davr faoliyati uchun yer rentasi sifatida berilgan edi. fiziokratlar faqat yer uning ishlab chiqarish xarajatidan ko‘ra ko‘proq mahsulot ishlab chiqarishi mumkin, deb qabul qilishadi; jadvalda bu unumdorlik 100 foiz, deb qabul qilingan. masalan, hunarmandlar ishlab chiqargan mahsulotlar qiymati unga ishlatilgan ishlab chiqarish omillariga to‘lanadigan qiymat bilan teng bo’ladi. faqatgina yeming mahsuloti unga ketadigan xarajatdan ko‘proq bo’ladi. iqtisodiy jadval makroiqtisodiy sohalaring o‘zaro aloqalarining kuchli, ijodiy tushimchasini juda sodda ifodalab beradi. fiziokratlaring iqtisodiyotning o‘zaro bog‘liqligi haqidagi qarashlari makro iqtisodiyotga oiddir. ular adam smit singari mikroiqtisod darajada iqtisodning o‘zaro bog‘liqligi haqidagi nazariyani rivojlantirishga kam harakat qilganlar. fiziokratlar kenening “iqtisodiy jadvali”ni o‘zlarining asosiy nazariy yutuqlari, deb hisoblashadi. ular nafaqat iqtisodning turli sektorlari o‘rtasidagi aloqalari nazariy o‘rganishgan, balki ularing hajmini o‘lchashga harakat qilishgan. bu darajada nobel mukofoti laureati vasiliy leontevning 1930-yilda xarajatlar-natijalar jadvalini va ekonometriklar, deb tanilgan maxsus iqtisodchilar guruhining tadqiqotlarini bashorat qila olishgan. bu iqtisodiy jadval iqtisodiyotning turli …

3 / 7

ismi shu sohada yuzaga keltirilar edi. qishloq xo‘jaligi ahvolini yaxshilash tadbirlari fiziokratlar tadqiqotlarining asosini tashkil etadi. ular qishloq xo‘jaligini iqtisodiyotning yagona unumli sohasi, deb hisobladilar. ularing fikricha boylik faqat qishloq xo‘jaligida yaratiladi, sanoat va savdoda esa u qayta ishlanadi va qayta taqsimlanadi, xolos. shunga ko‘ra fiziokratlar tadqiqotni muomala sohasidan ishlab chiqarish sohasiga olib o‘tdilar va bu bilan kapitalistik tizimning keyingi tahlili uchun asos yaratdilar. 2. uning echimlari va yo‘nalishlari. f.akvinskiyning iqtisodiy g ‘oyalari. g‘arbiy yevropadagi ancha ko‘zga ko‘ringan iqtisodiy fikrlar muallifi, deb odatda, italiya monaxi foma akvinskly (akvinat) (1225-1274) tan olinadi. uiv asming oxiri - v asming boshida iqtisodiy muammolarga diniy-etnik yondashuvning nomuqobil dogmatik prinsiplarini kiritgan, dastlabki kanonizm maktabi asoschilaridan biri hisoblangan avgustin blajenniyga (avliyo avgustin) (353-430) muxoliflik qildi va uning g‘oyalarini ijodiy davom ettirdi. v-xi asrlar davomida bu prinsiplarga amal qilib kelindi. akvinatning iqtisodiy qarashlari bilan tanishib chiqishdan oldin dastlabki va keyingi kanonizmning o‘ziga xos xususiyatlarini ko‘rib chiqamiz. olrta …

4 / 7

tabaqalashuvi kuchaygan, shaharlaring soni va iqtisodiy qudrati oshgan, unda dehqonchilik bilan birga hunarmandchilik, savdo va sudxo‘rlik rivojlana boshlagan, ya’ni tovar- pul munosabatlari jamiyat va davlat taqdiri uchun muhim ahamiyatga aylangan o’rta asming oxirgi davriga kelib, keyingi kanonistlar iqtisodiy muammo va ijtimoiy tengsizlik sabablarini tushuntiruvchi «dalillar» doirasini ancha kengaytirdilar. bu yerda shu narsa nazarda tutiladiki, dastlabki kanonistlar asoslangan metodologik baza eng avvalo, avtoritarli isbo’llash (diniy kitob va cherkov nazariyachilari asarlaridan dalil (izoh) keltirish vositasi orqali) va iqtisodiy kategoriyalaring axloqiy-etnik tavsifi (shu jumladan «odil narx» to‘g‘risidagi qoida ham) bo‘lgan. bu prinsiplarga keyingi kanonistlar izohlash, aniqlash, qo‘shimcha qilish yo‘li bilan o‘rganilayotgan konkret xo‘jalik hodisalaring va iqtisodiy kategoriyalaring avvalgi tadqiqot ma'nosini o‘zgartirish va hatto qarama-qarshi ma’no keltirib chiqarish imkonini bemvchi yana ikkiyoqlara baholash prinsipini qo‘shdi. akvinat undan foydalangan holda boylik, qiymat (qimmat), pul, savdo foydasi, sudxo‘rlik foizi singari boshqa iqtisodiy kategoriyalari tadqiq qildi. 3.xususiy va xo‘jalik mulki. xususiy mulk — ayrim sohibkorlarga qarashli yollanma …

5 / 7

, turar joy, isteʼmol tovarlari, mehnat qobiliyati, ishbilarmonlik mahorati, ilmiy kashfiyotlar, texnikaviy ixtirolar, sanʼat va adabiyot asarlari va boshqalar boʻlishi mumkin. xususiy mulk subʼyekti unga egalik qiluvchi kishilar, ayrim shaxslar va xonadon axli xisoblanadi. xususiy mulk mulkchilikning eng koʻhna shakli, bundan bir necha ming yillar oldin qabila, urugʻaymoqlarning jamoa mulkidan oʻsib chiqqan jamoa mulki ayrim kishilar qoʻliga oʻtib xususiy mulkga aylangan. xususiy mulk anʼanaviy va bozor tizimida asosiy mulk hisoblangan. rejali iqgisodiy tizim xususiy mulkni yoʻqotib davlat mulkini oʻrnatgan, isteʼmolga xizmat qiluvchi mulkni, jumladan uyroʻzgor buyumlari va tomorqa xoʻjaligini shaxsiy mulk, deb eʼlon qilgan. rejali tizimdan bozor iqtisodiyotiga qaytilgach, xususiy mulk yangidan tiklanadi. bunga quyidagi yoʻl bilan erishiladi: 1) davlat mulki xususiy mulkga aylantiriladi; 2) uz mablaga xisobidan xususiy mulkni yaratishga ruxsat beriladi; 3) jamoa (kolxoz) mulkidan xususiy mulk ajralib chiqadi; 4) shaxsiy mulk xisoblangan tomorka va xonadon molmulkiga xususiy mulk maqomi beriladi; 5) xususiy mulk chet eldan kirib keladi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "merkantilizm iqtisodiy ta’limoti"

5-mavzu. merkantilizm iqtisodiy ta’limoti reja: 1.boylik, etishmovchilik va mo‘l-ko‘lchilik 2.uning echimlari va yo‘nalishlari. 3.xususiy va xo‘jalik mulki 4.merkantilizm 5.turli mamlakatlarda merkantilizm ta’limotining o‘ziga xos xususiyatlari 6.boylik, etishmovchilik va mo‘l-ko‘lchilik adam smit fransiyaga sayohat qilganida u fiziokratlar, deb atalgan bir guruh fransuz yozuvchilaridan ta'sirlangan. ular iqtisodiyot sohalarining bir-biriga bog‘liqligini yaxshi tushunishgan va nazorat qilinmagan bozorlar ishlash mexanizmini tahlil qilishgan. merkantilizm xviii asrda fransiyada keng tarqalgan bo‘lsa ham 1750- yillarga kelib yangi fiziokratlar harakati boshlandi, lekin u uzoqqa cho‘zilmadi. u iqtisodiyotni tushunishda ber necha tahliliy tushunchalar berganligi sababli uning keyingi g‘oyalari...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (24,5 КБ). Чтобы скачать "merkantilizm iqtisodiy ta’limoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: merkantilizm iqtisodiy ta’limoti DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram