xromosoma

DOCX 6 sahifa 25,6 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 25,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

4-mavzu:xromosoma.uning genetik tuzilishi va ahamiyati. reja: 1.irsiyatning sitologik asoslari. 2.irsiyatning molekular asoslari. 3.t. morganning irsiyatning xromosoma nazariyasi. 4.jins genetikasi. 5.genetik va sitologik xaritalar. sitologiya hujayraning tuzilishi, rivojlanishi,funsiyasi va undagi moddalar almashinuvini urganadigan fandir.barcha tirik organizmlarning tuzilishi va rivojlanishi negizi hujayradir.barcha organizmlarning hujayrasi tuzilishi,kimeviy tarkibi,kimeviy reaksiyalarga munosabati jixatidan bir-biriga uxshashdir.tarkibidagi hujayralar soniga karab organizmlar bir hujayrali, kuphujayralilarga bulinadi.hujayralar kattaligi mikroskop bilan ulchanadi.birinchi mikroskopni 1610 yilda italiyalik olim g.galiley va gollandiyalik olim z.yansenlar yaratganlar. ulardan 50 yil utgach r.guk mikroskopdan foydalanib hujayrani kashf etdi. o`simlik va hayvonlar hujayrasidagi umumiylikni 1838 yilda shleydon va shvann isbotladi.1898 yilda s.navashin yepik urugli o`simliklarda qo`sh uruglanish xodisasini ochadi. hujayralarning shakli bajaradigan funksiyasiga boglik bulib, usish jarayonida o`z shaklini o`zgartirib turadi.hujayra o`zaro boglangan 2 qismdan – sitoplazma va yadrodan tuzilgan. sitoplazma yarim suyuk, shirasimon,yadro esa quyukq buladi.o`simlik hujayrasi sitoplazma va yadrodan tashkari plastidalar, golji apparati, mitoxondriyalar, ribosomalar, endoplazmatik tur kabi organoidlardan tuzilgan. xromosomalar yadroning doimiy elementi bulib,ularning …

2 / 6

ing soni doimiy buladi. somatik hujayralardagi xromosomalar yigindisi kariotip deyiladi. somatik hujayrada jinsiy hujayraga nisbatan xromosomalar soni 2 barobar kup buladi. bu xromosomalar juft, ya’ni diploid deb ataladi va 2 n bilan ifodalanadi. jinsiy hujayradaga xromoaomalar tok bulib gaploid deyiladi. diploid sondagi xromosomalar ota va ona organizmlarning gaploid sondagi xromosomalarning kushilishi natijasida gomologik xromosomalardan yuzaga keladi bu xromosomalar tashki jixatdan bir-biridan fark kilmaydi. dnk va rnk ning tuzilishi va sintezi. nuklein kislotalar barcha tirik organizmlarning hujayralarida bulib elementar zarrachalar - nukleotidlardan tuzilgan. nuklein kislota degani lotincha «nukleuc» ya’ni yadro demakdir.birinchi marta yadrodan topilgan.nuklein kislotalar 2 xil buladi. dnk—yadrodagi xromosomalar tarkibida rnk--- yadroda xam sitoplazmada xam uchraydi. umuman nuklein kislotalar hujayrada okillar sintezlanishini amalga oshiradi. dnk—organizmdagi belgi va xususiyatlarni keyingi avlodga beradi.dnk biologik polimer bulib molekular ogirligi 5-7 ba’zan 10-16 mlnga teng buladi. u uzaro boglangan juda kup nukleotidlardan tashkil topgan bulib, 2 ta spiral shakldagi zanjirdan iborat.nukleotidlar - a- adenin, …

3 / 6

xix asr oxirida hujayraning tuzilishini va fiziologiyasini urganish, jinsiy hujayraning xosil bulishini urganish, xromosomalar doimiyligini bilish ishlari olib borildi. irsiyatning moddiy asosi hujayra yadrosidagi xromatin ekanligi aniklandi. konyugatsiyalashni anikladi va ulardan biri ota va ikkinchisi ona xromosoma ekanligi aniklandi. irsiyatning xromosoma ta’limoti jinsi aniklash va uning rivojlanishi bilan boglik masalalarni yechishga asos bulib xizmat kiladi. jins genetikasi va jinsni aniklash.barcha tirik organizmlar uchun jinsiy kupayish xos xususiyat xisoblanadi. jins organizmidagi belgi -xususiyatlar yigindisi bulib, yangi bugin xostl bulishini va irsiy belgilarning nasldan-naslga berilishini ta’minlaydi. tugilgan individlarning erkak yoki urgochi bulishi masalasi insoniyatni kadimdan kiziktirgan. xozirgi kunda bu masalaning xal etilishiga kura tugilayotgan individning urgochi yoki erkak bulishi,erkak va urgochi organizmlar xromosomalari yigindisidagi maxsus xromosomalarga boglik ekan. urgochi organizmning yetilgan tuxum hujayrasidagi xromosomalar yigindisida « oddiy» (autosoma ) xromosomalardan tashkari bitta x xromosoma, erkak jinsiy hujayrada esa (autosoma xromosomalardan tashkari) ikki tipdagi x va u xromosomalar buladi. erkak va urgochi organizmlarning …

4 / 6

ladi (44+xu). xx tipdagi jins gomogametali, xu tipdagi jins geterogametali jins deyiladi jins buyicha ajralish monogibrid duragaydagi taxliliy chatishtirishning ajralish nisbatiga uxshaydi. ya’ni 1:1 buladi. bunda chatishtirilayotgan formalardan biri retsessiv genlar (aa) buyicha gomozigota, ikkinchisi geterozigota (aa) dir. bu esa jinsiy xromosoma lardagi xx va xu nisbatlarga mos keladi. xx va xu xromosomalar konyugatsiyalanganda, xx,xu,xx,xu tiplar xosil bulib, 50% erkak va 50% urgochi demakdir.umuman odam, xayvon,o`simliklarda jins 1:1 nisbatda xosil buladi.(50% erkak 50% urgochi ) erkak jins % xisobida. odamda 52 koramolda 52 kuyda 50 chuchkada 52 otda 52 nashada 50 odamda tugilgan xar 100 ta kiz chakalokka 106 ta ugil chakalok tugri keladi. bu nisbat ba’zan uzgarib turadi,bolalikda 100 : 103, uspirinlikda 100:100, 50 yoshda 100 ayolga 85 erkak , 85 yoshda 100 ayolga 50 erkak tugri keladi. bular biologik va turli sabablarga boglik. jinsni belgilaydigan xromosomalarning 4 xil tipi ma’lum. odam, xayvonlar va meva pashshasida xu tip bulib, …

5 / 6

anadi.urgochi va erkak jins xromosomalarni bir-biridan farklash uchun erkak jinsga z , urgochiga w xarfi bilan belgilanadi. jinsning yana shunday xili ma’lumki, bunda asalarining uruglangan tuxum hujayrasidan ona va ishchi asalarilar, uruglanmaganidan erkak asalari trutenlar rivojlanadi.urgochi jinsli arida xromosoma diploid – 2n (2n=32),erkagida gaploid -n (n=16) buladi.uruglangan tuxum hujayralardan urgochi, uruglanmaganidan erkak trutenlar rivojlanib,ular partenogenez yuli bilan xosil buladi.erkak asalarining xayotchan bulishiga jinsi boglik bulmagan (somatik) hujayralarning rivojlanish davrida diploid xromosomalar yigindisining tiklanishidir. jinsni aniklash balansi. ma’lum bulishicha jinsni aniklash fakat jinsiy xromosomalar emas, balki autosoma xromosomalar kompleksida 8 ta xromosoma (diploid- juft sonda) buladi. erkak va urgochi pashshaning 3 juft (autosoma) xromosomasi bir-biridan fark kilmaydi. fakatgina 1 jufti fark kiladi.urgochi pashshada 2 ta bir xil tayokchasimon xromosoma (xx) bulsa, erkak pashshasining 1 ta xromosomasi tayokchasimon (x), ikkinchisi ilgaksimon (u) dir. pashshalarda fark kiladigan shu xromosomalar jinsiy xromosomalar deyiladi. shunday kilib pashshada 6 autosoma va 2 tasi jinsiy xromosomadir. diploid …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"xromosoma" haqida

4-mavzu:xromosoma.uning genetik tuzilishi va ahamiyati. reja: 1.irsiyatning sitologik asoslari. 2.irsiyatning molekular asoslari. 3.t. morganning irsiyatning xromosoma nazariyasi. 4.jins genetikasi. 5.genetik va sitologik xaritalar. sitologiya hujayraning tuzilishi, rivojlanishi,funsiyasi va undagi moddalar almashinuvini urganadigan fandir.barcha tirik organizmlarning tuzilishi va rivojlanishi negizi hujayradir.barcha organizmlarning hujayrasi tuzilishi,kimeviy tarkibi,kimeviy reaksiyalarga munosabati jixatidan bir-biriga uxshashdir.tarkibidagi hujayralar soniga karab organizmlar bir hujayrali, kuphujayralilarga bulinadi.hujayralar kattaligi mikroskop bilan ulchanadi.birinchi mikroskopni 1610 yilda italiyalik olim g.galiley va gollandiyalik olim z.yansenlar yaratganlar. ulardan 50 yil utga...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (25,6 KB). "xromosoma"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: xromosoma DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram