irsiyatning xromosoma ta’limoti

DOC 59.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363440489_42288.doc irsiyatning xromosoma ta’limoti www.arxiv.uz reja: 1. jins genetikasi, jinsni aniqlash. 2. jinsni aniqlash balansi. 3. jins bilan birikkan belgilarning nasldan naslga o‘tishi. 4. xromosomalarning genetik va stologik kartasi. xix asr oxirida hujayraning tuzilishini va fiziologiyasini o‘rganish, jinsiy hujayraning hosil bo‘lishini o‘rganish, xromosomalar doimiyligini bilish ishlari olib borildi. irsiyatning moddiy asosi hujayra yadrosidagi xromatin ekanligi aniqlandi. konyugatsiyalashni aniqladi va ulardan biri ota va ikkinchisi ona xromosoma ekanligi aniqlandi. irsiyatning xromosoma ta’limoti jinsi aniqlash va uning rivojlanishi bilan bog‘liq masalalarni yechishga asos bo‘lib xizmat qiladi. jins genetikasi va jinsni aniqlash. barcha tirik organizmlar uchun jinsiy ko‘payish xos xususiyat xisoblanadi. jins organizmidagi belgi - xususiyatlar yig‘indisi bo‘lib, yangi bo‘g‘in xosil bo‘lishini va irsiy belgilarning nasldan-naslga berilishini ta’minlaydi. tug‘ilgan individlarning erkak yoki urg‘ochi bo‘lishi masalasi insoniyatni qadimdan qiziqtirgan. hozirgi kunda bu masalaning hal etilishiga ko‘ra tug‘ilayotgan individning urg‘ochi yoki erkak bo‘lishi, erkak va urg‘ochi organizmlar xromosomalari yig‘indisidagi maxsus xromosomalarga bog‘liq ekan. urg‘ochi organizmning …

ma xromosomalaridan tashqari ikkita xx (44+xx) bo‘ladi. tuxum hujayra (x), spermatazoidning y xromosomasi bilan urug‘lansa zigota xy xromosoma hosil bo‘lib, ulardan erkak organizm rivojlanadi. y xromosomalar yig‘indisi autosoma xromosomalardan tashqari bitta x va bitta y xromosoma bo‘ladi (44+xy). xx tipdagi jins gomogametali, xy tipdagi jins geterogametali jins deyiladi. jins bo‘yicha ajralish monogibrid duragaydagi tahliliy chatishtirishning ajralish nisbatiga o‘xshaydi. ya’ni 1:1 bo‘ladi. bunda chatishtirilayotgan formalardan biri retsissiv genlar (aa) bo‘yicha gomozigota, ikkinchisi geterozigota (aa) dir. bu esa jinsiy xromosomalardagi xx va xy nisbatlarga mos keladi. xx va xyxromosomalar konyugatsiyalanganda, xx, xy, xx, xy tiplar hosil bo‘lib, 50% erkak va 50% urg‘ochi demakdir. umuman odam, hayvon, o‘simliklarda jins 1:1 nisbatda hosil bo‘ladi (50% erkak 50% urg‘ochi). erkak jins % xisobida odamda 52 qoramolda 52 qo‘yda 50 cho‘chqada 52 otda 52 nashada 50 odamda tug‘ilgan har 100 ta qiz chaqaloqqa 106 ta o‘g‘il chaqaloq to‘g‘ri keladi. bu nisbat ba’zan o‘zgarib turadi, bolalikda 100 …

’ni x xromosoma urg‘ochidan va (nol) jinsiy xromosoma erkak organizmdan qo‘shiladi. bunday zigotadan (xo) erkak organizm rivojlanadi. ba’zi kapalaklar, qushlar va baliqlarda urg‘ochi organizm geteogametali xy, erkak organizm gomogametali ya’ni xx bo‘ladi. bunda xromosomali tuxum hujayradan urg‘ochi (xy) jinsli organizm rivojlanadi. urg‘ochi va erkak jins xromosomalarni bir-biridan farqlash uchun erkak jinsga z , urg‘ochiga w harfi bilan belgilanadi. jinsning yana shunday xili ma’lumki, bunda asalarining urug‘langan tuxum hujayrasidan ona va ishchi asalarilar, urug‘lanmaganidan erkak asalari trutenlar rivojlanadi. urg‘ochi jinsli arida xromosoma diploid – 2n (2n=32), erkagida gaploid -n (n=16) bo‘ladi. urug‘langan tuxum hujayralardan urg‘ochi, urug‘lanmaganidan erkak trutenlar rivojlanib, ular partenogenez yo‘li bilan hosil bo‘ladi. erkak asalarining hayotchan bo‘lishiga jinsi bog‘liq bo‘lmagan (somatik) hujayralarning rivojlanish davrida diploid xromosomalar yig‘indisining tiklanishidir. jinsni aniqlash balansi. ma’lum bo‘lishicha jinsni aniqlash faqat jinsiy xromosomalar emas, balki autosoma xromosomalar kompleksida 8 ta xromosoma (diploid - juft sonda) bo‘ladi. erkak va urg‘ochi pashshaning 3 juft (autosoma) xromosomasi …

formalar hosil bo‘ladi. buni interseks deyiladi. interseks to‘liq triploid bo‘lishi uchun x xromosoma yetishmaydi. pashshalarda jins indeksi birdan ko‘p bo‘lib ketsa, urg‘ochi; 0,5 dan, ya’ni yarimdan kam bo‘lsa, erkak; yarim bilan bir (0,5:1) oralig‘ida interseks pashshalar hosil bo‘ladi. autosoma xromosomalarida jinsiy belgilarini aniqlaydigan genlar joylashgan. odamda xromosomalarning diploid soni 46 ta, ya’ni 22 juft (erkak va urg‘ochida bir xil) va 2 tasi esa jinsiy xromososma. odamda xromosomaning normal balansi urg‘ochi organizm uchun xx+2a yoki xx+44, erkak organizm uchun xy+2a yoki xy+44 bo‘ladi. meyoz bo‘linishda xromosomalar qutblarga teng taqsimlanmasa, bu balans buzilib, har xil (axloqiy) kasalliklar kelib chiqadi. misol: presomiya sindromi (44+xxx) qiz bolalarda uchrab, ularning tuxumdoni bo‘lmaydi, 2 darajali jinsiy belgilar rivojlanmaydi, naslsiz bo‘ladi, past bo‘yli aqli zaif, tez qariydi. ternir - shershevskiy sindromi- (44+x) trisomiyaga o‘xshaydi. klayn felter sindromi - (44+xxy) erkaklarda uchrab, jinsiy belgilar rivojlanmaydi. spermatozoid hosil bo‘lmaydi, naslsiz bo‘ladi. aqli past, qo‘l va oyoq uchlari notekis rivojlanadi. …

omosoma o‘tadi, bu qiz normal ko‘radi, lekin yashirincha kasallik tashuvchi bo‘ladi. o‘g‘illardan biriga onadan sog‘lom x, otadan y xromosoma (xy) o‘tadi va sog‘lom bo‘ladi. ikkinchi o‘g‘ilga onadan kasal gen x, otadan y xromosoma o‘tadi. u rangni ajrata olmaydi. onadan kasal x genli xromosoma olgan o‘g‘il va chaqaloqning 50 foizi shu kasalga duchor bo‘ladi. olachipor tovuq bilan qora tusli xo‘roz chatishtirilganda, f1 da olachipor xo‘roz va qora tovuq jo‘jalar hosil bo‘ladi. sababi olachipor tovuqning x geni dominant bo‘lib, y xromosomada pat rangiga ta’sir etadigan gen bo‘lmaydi. xo‘rozning 2 ta x xromosomasida qora rang beruvchi gen retsissivdir: olachipor qora tovuq xo‘roz ху х хх f1 хх ху olachipor qora jo‘ja jo‘ja xo‘roz xromosomalarning genetik va sitologik kartasi. bitta birikish gruppasida genlarning nisbiy joylashish sxemasi xromosomalarning genetik kartasi deyiladi. har bir juft gomologik xromosomalar uchun genetik karta tuziladi. bunday kartalar genetik jihatdan juda yaxshi o‘rganilgan ob’ektlar uchungina tuziladi. genetik karta sxemalarida genlar orasidagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyatning xromosoma ta’limoti"

1363440489_42288.doc irsiyatning xromosoma ta’limoti www.arxiv.uz reja: 1. jins genetikasi, jinsni aniqlash. 2. jinsni aniqlash balansi. 3. jins bilan birikkan belgilarning nasldan naslga o‘tishi. 4. xromosomalarning genetik va stologik kartasi. xix asr oxirida hujayraning tuzilishini va fiziologiyasini o‘rganish, jinsiy hujayraning hosil bo‘lishini o‘rganish, xromosomalar doimiyligini bilish ishlari olib borildi. irsiyatning moddiy asosi hujayra yadrosidagi xromatin ekanligi aniqlandi. konyugatsiyalashni aniqladi va ulardan biri ota va ikkinchisi ona xromosoma ekanligi aniqlandi. irsiyatning xromosoma ta’limoti jinsi aniqlash va uning rivojlanishi bilan bog‘liq masalalarni yechishga asos bo‘lib xizmat qiladi. jins genetikasi va jinsni aniqlash. barcha tirik organizmlar uchun jinsiy ko‘pay...

DOC format, 59.0 KB. To download "irsiyatning xromosoma ta’limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyatning xromosoma ta’limoti DOC Free download Telegram