o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari

DOCX 16 pages 57.1 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 57.1 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

2-mavzu: o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari r ye j a: 1. davlatchilik tushunchasi. «avesto» kitobida qadimiy davlatchilik tarixiga oid ma’lumotlar. o‘rta osiyo hududidagi davlatlar tuzilmalari. 2. ahamoniylar hukmronligi. aleksandr makedonskiyning o‘rta osiyoga yurishi. aholining ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. 3. o‘rta osiyo hududlarida antik davlatlar (salavkiylar, yunon-baqtriya, davan, kushon, va qang‘) ning tashkil topishi va ularning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. davlat boshqaruvining tarixiy ildizlari. ilk davlatchilik tarixi bo‘yicha tadqiqotlar olib boruvchi aksariyat olimlarning e’tirof etishicha, o‘rta osiyoda ilk davlatchilik asoslarini bronza (mil.avv. iii-ii m.y.) davridagi sug‘orma dehqonchilikning rivojlanishi va ixtisoslashgan hunarmandchilik xo‘jaliklari tashkil etgan edi. shuningdek ilk davlatchilikning tarixiy ildizlari faqat ichki sabablargagina bog‘liq bo‘lmay, balki qadimgi sharqdagi yuksak darajada rivojlangan an’anaviy tarixiy-madaniy aloqalarga ham bog‘liq bo‘lgan. arxeologik tadqiqotlar natijasida topilgan yuqori sifatli moddiy madaniyat buyumlari o‘zaro aloqalardagi mavjud texnologik va iqtisodiy ta’sirni ko‘rsatadi. tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yuzlab ming yilliklarni o‘z ichiga qamragan insoniyat tarixida dastlabki davlatlarning paydo bo‘lishi – nisbatan ancha kech yuz bergan …

2 / 16

ik jamoasi o‘rniga hududiy qo‘shnilchilik jamoalari paydo bo‘lgan. bu jamoalar vakillari alohida qishloqlar, ekinzorlar va sug‘orish tarmoqlari bilan chegaralangan bo‘lib, ular to‘la o‘zlashtirilgan va doimiy xo‘jalik hamda ishlab chiqarish maqsadlarida foydalanib kelingan voha-tumanlarda yashaganlar. ular o‘z ichki va tashqi munosabatlarida kelib chiqadigan muammolarni hal qilishda birlashishga harakat qilganlar. jamoalardagi ishlab chiqarish va ijtimoiy mehnat taqsimoti, tashqi harbiy bosqinlardan himoyalanish, diniy urf-odatlarni bajarish kabi masalalar ijtimoiy mansablar hamda boshqaruvning paydo bo‘lishiga asos solgan. shuning uchun ham lotincha “adminis-tratio” atamasi rahbarlik qilishni (kimgadir, nimagadir), boshqaruvni anglatadi. boshqaruv – tegishli ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan maqsadlarga erishish yo‘lida amalga oshiriladigan faoliyatlarni o‘zida mujassam etadi. o‘tgan asrning ikkinchi yarmidan boshlab o‘zbekistonning bronza davriga oid yodgorliklarni keng miqyosda tadqiq etilishi natijasida ushbu hududlarning qadimgi tarixi va madaniyati to‘g‘risida boy ma’lumotlar olindi. turli yillarda janubiy o‘zbekiston hududlarida ilk, rivojlangan va so‘nggi bronza davri ilk dehqonchilikning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, urbanizatsiya jarayonlari hamda ilk davlatchilik masalalari, madaniy va …

3 / 16

baqtriya yerlari bu - afg‘onistonning shimoliy-sharqiy qismini, janubiy-g‘arbiy tojikiston va o‘zbekistonning janubidagi (surxon vohasi) yerlarni o‘z ichiga olgan. undan tashqari zamonaviy tarixiy adabiyotlarning barchasi hozirgi kunda surxondaryo viloyati, tojikistonning ko‘lob va qo‘rg‘ontepa viloyatlarini o‘z ichiga olgan yerlarni shimoliy baqtriya sifatida e’tirof etadilar. ko‘pchilik tadqiqotchilarning fikrlariga qaraganda, neolit davriga kelib «hisorlik» ovchilar kichik va yirik daryolar vohalarini, boysuntog‘ va kuhitanggacha bo‘lgan tog‘ va tog‘ oldi hududlarini o‘zlashtiradilar. bronza davriga kelib esa bu hududlarda boshqa ko‘rinishga ega bo‘lgan hamda o‘ziga xos xo‘jalik shaklidagi yangi madaniyatlar shakllana boshlaydi. davlatning dastlabki bosqichlarini o‘rganishda zardo‘shtiylarning muqaddas diniy kitobi avestoning ahamiyati beqiyosdir. olimlarning e’tirof etishlaricha, avesto sharq xalqlari qadimgi davrini tadqiq etishda hozircha muhim manba bo‘lib, u o‘zining bu ahamiyatini bundan buyon ham saqlab qoladi. bu kitob dastavval, e’tiqodlar, tillar va dinlar, bir so‘z bilan aytganda, ma’naviy hayot rivojlanishi bosqichlari haqidagi ilk to‘plam hisoblanadi. ta’kidlash lozimki, bu jarayonlar davlatchilik va iqtisodiy rivojlanishning umumiy doirasida bo‘lib o‘tgan. …

4 / 16

anubiy uraloldi va markaziy qozog‘iston hududlarida joylashgan. bu ulkan mintaqada muhim polimetallar makonlari, amudaryo va sirdaryo quyi oqimlarida keng yaylov hududlar, baqtra, mavr, niso va sug‘dda urbanizatsiyalashgan markazlar mavjud edi. avesto madhiyalarida ma’lum ijtimoiy bosqichlardagi izchillik va ierarxiyani ko‘zatish mumkin. shuningdek, avestoda ilk shaharlar shakllanishi bosqichlari axuramazda farmoni bilan dastlabki odam yima tomonidan mustahkamlangan «vara» bunyod etishi misolida ko‘zatiladi. bunday «vara»lardan biri arxeologlar tomonidan janubiy ural-qozog‘iston «shaharlar o‘lkasi»dan topilgan bronza davriga oid arkaim yodgorligida bo‘lishi mumkin. arkaim yodgorligi bir necha mustahkamlangan manzilgohlardan iborat bo‘lib, handaqlar va ko‘p qatorli mudofaa devorlari bilan o‘rab olingan, kirish qismi himoyalangan. yodgorlik murakkab va aniq tuzilishga ega. yodgorlik hududlaridan hunarmandchilikning avvalo, metall eritish va unga ishlov berishning izlari, bronzadan yasalgan buyumlar topilgan. avesto madhiyalarida eslatilgan «vara» shaklidagi himoyalangan inshootlar bunyod etilishi shahar madaniyati belgilarini, ijtimoiy-madaniy taraqqiyotning yuqori darajasini, nom davlatlar ko‘rinishidagi shaharlar shakllanishini o‘zida aks ettiradi. bu jarayonning bosqichma-bosqich rivojlanishi esa o‘rta osiyoning janubiy va …

5 / 16

k shaharlarning ahamiyati muammosi shular jumlasidandir. 2. o‘rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida ahamoniy podsholarining qoya toshlarga bitilgan bitiklarida ham tegishli ma’lumotlar uchraydi. o‘rta osiyo xalqlarining turmush tarzi, urf-odatlari, kiyim-kechagi va ko‘p qirrali hayoti haqida qiziqarli materiallar yunon mualliflari va xitoy yozma manbaalarida ko‘proq uchraydi. bulardan tashqari arxeologik izlanishlar davomida turli davr va yillarda topilgan mahalliy aholining xorazmiy, bohtariy, sug‘diy va “noma’lum yozuv” deb atalmish yozma manbaalari ham borki, ular qisqa va kam bo‘lishidan qatiy nazar, o‘rta osiyo xalqlari, jumladan o‘zbek etnogenezi uchun noyob ma’lumotlar beradi. arab, fors va turk yozma manbalarida ham o‘zbek xalqi etnogenezi va etnik tarixi uchun qimmatli ma’lumotlar uchraydi. o‘rta osiyo xalqlarining kelib chiqishi masalalarini yoritishda ularning o‘rni va ahamiyati beqiyosdir. bu yozma manbaalar ichida eng qadimgisi, qadimda o‘rta osiyoda yashagan xalqlar nomini ilk bor tilga olgan yozma manbaa – bu avestodir. avesto zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo‘lib, shu dindagi xalqarning axloq, odab, diniy qonun va qoidalar …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari"

2-mavzu: o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari r ye j a: 1. davlatchilik tushunchasi. «avesto» kitobida qadimiy davlatchilik tarixiga oid ma’lumotlar. o‘rta osiyo hududidagi davlatlar tuzilmalari. 2. ahamoniylar hukmronligi. aleksandr makedonskiyning o‘rta osiyoga yurishi. aholining ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. 3. o‘rta osiyo hududlarida antik davlatlar (salavkiylar, yunon-baqtriya, davan, kushon, va qang‘) ning tashkil topishi va ularning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. davlat boshqaruvining tarixiy ildizlari. ilk davlatchilik tarixi bo‘yicha tadqiqotlar olib boruvchi aksariyat olimlarning e’tirof etishicha, o‘rta osiyoda ilk davlatchilik asoslarini bronza (mil.avv. iii-ii m.y.) davridagi sug‘orma dehqonchilikning rivojlanishi va ixtisoslashgan hunarmandchilik xo‘jaliklari tas...

This file contains 16 pages in DOCX format (57.1 KB). To download "o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda mustaqillik g‘oya… DOCX 16 pages Free download Telegram