ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари

DOCX 28,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1502530916_68803.docx ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари режа: 1. ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари 2. тексликлар рельефи. 3. оқчадарё дельтаси 4. тоғ олди ва тоғликлар рельефи. 5. асосий рельеф турлари ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари ўзбекистон ҳудуди ер юзасининг тузилишига кўра икки қисмга бўлинади: тоғолди-тоғлар ва текисликлар. тоғ олди ва тоғларга республика шарқи ва жануби-шарқидаги тоғ тизмалари, тоғ олди қия текисликлари ҳамда тоғ орлиғидаги ботиқлар, текисликларга эса пасттекисликлар, денудацион текисликлар ва платолар киради. республикамизнинг шарқий ва жануби-шарқий қисмини тяншан ва олой тизмаларининг тармоқлари, ғарбий ва шимоли-ғарбий қисмини турон текислигининг марказий қисми эгаллаган. ўзбекистон умумий майдонининг 78,7 % ини текисликлар, 21,3 % ини тоғлар ташкил этади, мамлакатнинг энг паст нуқтаси мингбулоқ ботиғи бўлса (-12 м), энг баланд нуқтаси ҳисор тоғининг қолдирға тизмасидаги ҳазрати султон чўққисидир (4643 м). ўзбекистоннинг ер юзаси асосан шарқ ва жануби-шарқдан ғарб ва шимоли- ғарб томон пасайиб боради. шу сабабдан ҳам дарёлар шу томонга оқади. текисликлар …

етрни ташкил этади. айрим чўққиларнинг баландлиги эса 4500 м.дан ҳам ошади. бу тоғ тизмаларини тошкент-мирзачўл, фарғона, самарқанд, сангзор, қашқадарё, сурхондарё каби тоғ оралиғи ва тоғ олди ботиқлари бир-биридан ажратиб туради. географик номлар: тяншан, олой тизма, ҳазрати султон, султонувайс, бўкантоғ, қулжуқтоғ, томдитоғ, моргузар, тошкент-мирзачўл, сангзор. тексликлар рельефи. ўзбекистоннинг ғарбий текислик қисми рельефининг хусусиятига кўра устюрт платоси, қизилқум ва улар орасида жойлашган орол-сариқамиш сойлигига бўлинади. устюрт-тўлқинсимон баланд текислик (плато). унинг майдони (ўзбекистонда) 40 минг км2, ер юзасининг мутлақ баландлиги қирларида 160-250 метрни, улар орасидаги қум ва шўрхоклар билан банд пастликларда 50-80 метрни ташкил этади. энг баланд нуқтаси қорабовур қирларида 292 метрга етади. устюртнинг чеккалари тик жарликлар «чинк» лар билан тугайди. чинклар учламчи даврнинг оҳактош, мергел ва гилларидан иборат горизонтал қатламлар ҳосил қилган ётқизиқлардан тузилган. бу ётқизиқлар очилиб қолиб, емирилиб тик ёнбағирлар ҳосил қилган. чинклар устюрт платосининг табиий чегараси ҳисобланади. орол денгизи ғарбий қирғоғи бўйлаб чўзилган шарқий чинкнинг мутлақ баландлиги 180-200 м. чинкнинг …

ида (нукус яқинида) 73 метр бўлса, мўйноқ яқинида 53 метр бўлган. ер юзаси ўзанлар, кўл ўрни ботиқлари, ўзанлараро пастликлар, қум тепалар, канал ва коллекторлар билан парчаланган. шаклланаётган дельта рельефи ҳозирги замон дельтасидан фарқ қилади, у дельтанинг ғарбий ва марказий қисмини эгаллайди (чегара қизилжар- қўшканатоғ- белтоғ йўналиши бўйлаб ўтади), у ерда 1960 йилларгача бўлган сув тошқинларининг излари сақланиб қолган. булар ёш ётқизиқлар ва ўзанлар, ўзанлараро пастликлардан иборат. ҳозирги кунда бу ерда денгизнинг чекиниши ва дельтадаги гидрографик режим ўзгариши билан чўллашиш авж олмоқда, рельефнинг шаклланишида дефляция кучайиб бормоқда. амударё ҳозирги замон дельтасининг шарқий қисмини кўп йиллардан бери сув босмаган. шунинг учун бу ер рельефининг шаклланишида шамол ишининг таъсири катта. шамол бу ердаги пастликларни тўлдириб, анча текислаб юборган, бу ерда қум рельефи шакллари кенг тарқалган. географик номлар: турон пасттекислиги, орол-сариқамиш ботиғи, оқчадарё, нукус, қизилжар, қўшканатоғ, белтоғ. оқчадарё дельтаси нукус шаҳридан шимоли-шарқроқда, тўрткўл воҳасида жойлашган. жануб ва шарқ томонда қизилқум билан ўралган. шимолда белтоғ …

борадиган каналлар, улар оралиғидаги пастликлар дельта рельефи учун хосдир. ариқлар оралиғидаги паст ерларга зовур сувларини ташлаш оқибатида кўллар, ботқоқликлар, шўрхоклар вужудга келган. рельеф довдон билан дарёлик орасидаги ўзлаштирилмаган қумли ерларда табиий ҳолда сақланиб қолган. орол денгизининг қуриб, чекиниши оқибатида унинг жанубий қисмида орол қум текислиги вужудга келди. ҳозирги кунда бу жойда ер юзасининг ҳолатига кўра эски қирғоқ билан шу кундаги қирғоқ ўртасида бир-биридан фарқ қилувчи иккита минтақа кўзга ташланади. биринчиси кенглиги 10-20 км гача бўлган қумли текислик, иккинчиси ундан денгиз томон давом этадиган шўрхок текисликдир. қумли текислик асосан шамолнинг таъсирида денгиз остидаги қумларнинг ҳаракатга келиши туфайли пайдо бўлган ва бу ерда дўнг қумлар ҳамда барханлар шаклланган. қумли минтақадан шўрхок текисликка ўтиладиган камбар ерда кичик-кичик қум уюмлари вужудга келган. бу қумлар шамол таъсирида асосан шимоли-шарқдан жануби-ғарбга томон силжимоқда. барханлар мўйноқ, ажибой қўлтиғи, чинкёни қуриган текисликлар учун хосдир. бархан қумликларининг кенглиги мўйноқ қўлтиғининг қуриган қисмида 4 км. гача боради. олиб келиб ётқазилган …

иши хосдир. грунтдаги намнинг кучли буғланиши ва унинг тез қуриши натижасида грунт зичлашади ва унинг юзаси ёрилади. ёриқлар ўзига хос 5-6 бурчакли шакллар ҳосил қилади ва уларнинг узунлиги 20см. дан 200-300 см. гача, чуқурлиги 15 см. гача, кенглиги эса 8см. гача боради. эскирган ёриқлар кўп жойларда ўсимлик қолдиқлари, қумлар, чиғаноқлар билан тўлиб қолган. денгизнинг қуриган қисмида ўта шўр грунт ҳар қандай ўсимлик ўсиши учун имкон бермайди. қизилқум-амударё, сирдарё ҳамда зарафшон дарёларининг қуйи ва ўрта оқимлари орасида жойлашган. шимолда у орол денгизи қирғоқларига бориб тақалади. унинг ғарбий кичик қисми ўзбекистонга қарайди. қизилқумдаги асосий рельеф шакллари пасттекислик, ясси ва паст тоғлардан, турли хил қум рельефи шакллари ва ботиқлардан иборат. чўлнинг ўртача баландлиги 200-300 м, ясси ва паст тоғларнинг мутлақ баландлиги 400-900 метрни ташкил этади. қизилқумнинг энг баланд ери 922 метр. томдитоғдаги оқтоғ чўққиси 922 м бўлса, энг паст ери туби денгиз сатҳидан 12 м пастда жойлашган мингбулоқ ботиғидир. ясси тоғлар қизилқумнинг шимоли-ғарбий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари"

1502530916_68803.docx ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари режа: 1. ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари 2. тексликлар рельефи. 3. оқчадарё дельтаси 4. тоғ олди ва тоғликлар рельефи. 5. асосий рельеф турлари ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари ўзбекистон ҳудуди ер юзасининг тузилишига кўра икки қисмга бўлинади: тоғолди-тоғлар ва текисликлар. тоғ олди ва тоғларга республика шарқи ва жануби-шарқидаги тоғ тизмалари, тоғ олди қия текисликлари ҳамда тоғ орлиғидаги ботиқлар, текисликларга эса пасттекисликлар, денудацион текисликлар ва платолар киради. республикамизнинг шарқий ва жануби-шарқий қисмини тяншан ва олой тизмаларининг тармоқлари, ғарбий ва шимоли-ғарбий қисмини турон текислигининг марказий қисми эгаллаган. ўзбекистон умум...

Формат DOCX, 28,2 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистон орографияси ва рельефининг асосий хусусиятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистон орографияси ва релье… DOCX Бесплатная загрузка Telegram