тафаккур

PPTX 30 pages 109.2 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.2 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

мавзу: тафаккур мавзу: тафаккур режа: 1. тафаккур хақида тушунча. 2. тафаккур вa унинг операциялари. 3. тафаккур турлари. 1 тафаккур-бу воқеликдаги нарса ва ҳодисаларни аниқ, чуқур ва улар ўртасидаги сабабий боғланишларни очган ҳолда акс эттирадиган мураккаб билиш жараёнидир. тафаккурнинг индивидуал хусусиятлари 1.тафаккурнинг мазмундорлиги. 2.тафаккурнинг чукурлиги. 3.тафаккурнинг кенглиги. 4.тафаккурнинг мустакиллиги. 5.аклнинг серташаббуслиги. 6.тафаккурнинг танкидийлиги. 7.номустакил тафаккур. 8.сермахсул тафаккур. 9.фикрнинг тезлиги. 3 анализ анализ – шундай бир тафаккур операциясидирки, унинг ёрдами билан биз нарса ва ҳодисаларнинг фикран ёки амалий равишда бўлиб, уларнинг айрим қисмлари ва хусусиятларини тахлил қиламиз. ўқитувчи ва студент ёшлар турмушда ва дарс жарёнида анализ ёрдами билан кўпгина ишларни амалга оширадилар, топшириқлар, мисол ва масалалар ечадилар. демак, табиат ва жамиятдаги билим ва тажрибаларини инсон томонидан ўзлаштириб олиш анализдан бошланар экан. 4 синтез синтез-шундай бир тафаккур операциясидирки, биз нарса ва ҳодисаларнинг анализга бўлган, ажратилган айрим қисмларни, бўлакларини синтез ёрдами билан фикран ёки амалий равишда бирлаштириб, бутун холга келтирамиз. синтез элементларининг, нарса ва …

2 / 30

улардан айириб олиб, мустақил фикр объектига айлантиришдан иборат фикр юритиш операцияси. масалан билиш процессида табиат, жамият ва айрим инсонларга хос бўлган «гўзаллик» белгисини айириб олиб, уларнинг гўзаллиги тўғрисида эмас, балки умуман гўзаллик, яъни эстетик категория мазмунидаги тушунча юзасидан мулоҳаза билдирилади. 7 умумлаштириш умумлаштириш деганда психологияда нарса ва ҳодисалардаги хосса, белги, хусусият, аломатларни топиш ва шу умумийлик асосида уларни бирлаштириш тушунилади. психологияда умумлаштиришнинг кенг қўлланиладиган икки тури: тушунчали умумлаштириш ва хиссий – конкрет умумлаштириш юзасидан кўпроқ фикр юритилади. тушунчали умумлаштиришда предметлар объектив муҳим белги асосида умумлаштирилади. хиссий – конкрет умумлаштиришда эса предметлар топшириқ талабига биноан ташқи белги билан умумлаштирилади конкретлаштириш умумий ва мавхум белги ва хусусиятларни якка объектларга тадбиқ қилиш билан ифодаланган фикр юритиш операцияси конкретлаштириш дейилади классификация бир туркум ичидаги нарсаларнинг бир-бирига ўхшашлиги ва бошқа туркумдаги нарсалардан фарқ қилишга қараб, нарсаларни туркумларга ажратиш системаси классификация деб аталади. фан оламига буюк хисса бўлиб қўшилган д.и. менделеевнинг «элементларнинг даврий системаси» жадвали классификация …

3 / 30

маълум тартибда жойлаштиришдан иборат фикр юритиш операция билимларини ўзлаштиришда, кўникма ва малакаларни тартибга солишда муҳим рол ўйнайди. одатда, системалаштириш операцияси ёрдамида нарса ва ҳодисалар, фактлар, фикрлар ва объектлар макондаги, вақтдаги эгалланган ўринга қараб ёки мантиқий жойлаштирилади. тафаккур формалари тушунча нарса ва ҳодисаларнинг умумий ва муҳим белгиларини акс эттирувчи фикрдир. одатда, тушунчалар моҳияти жиҳатидан конкрет ва абстракт тушунчаларга ажратилади. алоҳида олинган бир бутун нарсага алоқадор тушунча конкрет тушунча деб аталади. масалан: стол, диван, қайрағоч, трактор, холва ва ҳоказо. моддий борлиқдаги нарсалардан фикран ажратиб олинган баъзи хусусият, сифат, ҳолатларга, шунингдек, нарсалар ўртасидаги ички муносабатларга, қонуниятларга қаратилган тушунчалар абстракт тушунча деб аталади. масалан: очлик, узунлик, баландлик, кенглик, ҳаракат, ёруғлик, қиймат ҳақидаги тушунчалар ва ҳоказо. тафаккур формалари нарса ва ҳодисаларнинг белги ва хусусиятлари ҳақида тасдиқлаб ёки инкор қилиб айтилган фикр хукм деб аталади. нарса ва ҳодисалар, воқеликда хақиқатдан ўзаро боғлиқ бўлган белгилар (аломатлар) хукмларда ҳам боғлиқ равишда кўрсатиб берилса ёки воқеликда бир-биридан ажратилган нарса …

4 / 30

рилади. хулоса чиқариш турлари индуктив хулоса чиқариш-бу хулоса чиқаришнинг шундай мантиқий усулидирки, бунда бир неча якка ёки айрим хукмлардан умумий хукмга ўтилади ёки айрим факт ва ҳодисаларни ўрганиш асосида умумий қонун ва қоидалар яратилади. дедуктив хулоса чиқаришда – умумий ва янги хукмлардан янги ёки жузoий хукм келтириб чиқарилади. аналогия хулоса чиқаришнинг шундай формасидирки, бунда биз икки предметнинг баъзи бир белгиларининг ўхшашлигига қараб, бу предметнинг бошқа белгиларининг ўхшашлиги тўғрисида хулоса чиқарамиз. аналогия деб нарса ва ҳодисаларнинг бир-бирига ўхшаш бўлган баъзи белгиларига қарабгина хукм юритишдан иборат хулоса чиқариш формасига айтамиз. кўргазмали-ҳаракат тафаккур одамнинг реал предметлар билан иш қилаётган пайтдаги фикрлаш жараёни кўргазмали-образли тафаккур кўрган-кечирган нарсалар ва ҳодисаларнинг конкрет образлари кўз олдимизда гавдаланган чоғда уларнинг моҳиятини умумлаштириб, билвосита акс эттиришимиз мантиқий тафаккур мавхум тафаккур бўлиб, сўзлар, сўзда ифодаланган билим, ғоя ва тушунчаларга таянган ҳолда бевосита идрокимиз доирасида бўлмаган нарсалар юзасидан чиқарган хукмларимиз, мулохазаларимиз. масалан, олам, унинг ноёб ва мураккаб ҳодисаларини фалсафий ўрганиш фақат …

5 / 30

исботлаш, гипотеза қилиш каби формаларда намоён бўлади. математика, физика, химия, психология ва бошқа фанлардаги муаммо ва масалаларни ечиш жараёнлари бунга ёрқин мисол бўла олади. ижодий тафаккур ижодий тафаккур-бу фикрлаш элементларига янгилик, ноёблик, қайтарилмаслик қўшилгандаги тафаккур ҳисобланади. шунга боғлиқ бўлган конвергент фикрлаш масаланинг ечими фақат битта бўлгандаги фикрлашни назарда тутса, дивергент тафаккур-фикрнинг шундай турики, у шахсга бир муаммо ёки масала юзасидан бирданига бир нечта ечимлар пайдо бўлишини тақозо этади. айнан ана шундай ижодий тафаккур дивергент шаклда бўлса, у ижодий парвоз, янгиликларни кашф этишга асос бўлади. креатив фикрлаш фикрнинг кашф этиш, янгилик яратишга қаратилган фаолияти баъзан унинг креативлик сифати билан боғлаб тушунтирилади. креативлилик-шундай ҳислатки, у гўёки йўқ жойда бор қилади, яъни оддийгина, жўнгина нарсаларга бошқача, бировларникига ўхшамаган ёндашувларни талаб қилади. масалан, учта сўз берилган-«қалам», «кўл», «айиқ». уччаласини қўшиб, янги жумлалар тузиш керак. ҳар ким ўзидаги креативлик даражасига кўра турли хил жумлалар тузса бўлади, масалан, «бола қаламни олиб, кўлда чўмилаётган айиқ расмини чизди». …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "тафаккур"

мавзу: тафаккур мавзу: тафаккур режа: 1. тафаккур хақида тушунча. 2. тафаккур вa унинг операциялари. 3. тафаккур турлари. 1 тафаккур-бу воқеликдаги нарса ва ҳодисаларни аниқ, чуқур ва улар ўртасидаги сабабий боғланишларни очган ҳолда акс эттирадиган мураккаб билиш жараёнидир. тафаккурнинг индивидуал хусусиятлари 1.тафаккурнинг мазмундорлиги. 2.тафаккурнинг чукурлиги. 3.тафаккурнинг кенглиги. 4.тафаккурнинг мустакиллиги. 5.аклнинг серташаббуслиги. 6.тафаккурнинг танкидийлиги. 7.номустакил тафаккур. 8.сермахсул тафаккур. 9.фикрнинг тезлиги. 3 анализ анализ – шундай бир тафаккур операциясидирки, унинг ёрдами билан биз нарса ва ҳодисаларнинг фикран ёки амалий равишда бўлиб, уларнинг айрим қисмлари ва хусусиятларини тахлил қиламиз. ўқитувчи ва студент ёшлар турмушда ва дарс жарёнида анализ ёрда...

This file contains 30 pages in PPTX format (109.2 KB). To download "тафаккур", click the Telegram button on the left.

Tags: тафаккур PPTX 30 pages Free download Telegram