adam smitning iqtisodiy qarashlari

PPTX 21 pages 164.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 164.0 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi mavzu: klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi 1. adam smitning iqtisodiy qarashlari 2. adam smitning iqtisodiy nazariyalari 3. david rikardoning iqtisodiy ta’limoti adam smitning iqtisodiy qarashlari adam smit (1723–1790) shotlandiyaning kerkoldi shahrida bojxona amaldori oilasida dunyoga keldi. buyuk ingliz iqtisodchisi adam smitning «xalqlar boyligining tabiati va sabablari to’g’risida tadqiqot» asari zamonaviy iqtisod fanining boshlanishi hisoblanadi. a.smit o’z davridagi iqtisodiy bilim va konsepsiyalarini umumlashtirdi va tizimlashtirdi. u xo’jalik hayotining asosiy sohalarini tavsiflab beruvchi bir butun nazariya yaratdi. u glazgo va oksford universitet- larida ta‘lim oldi, bu yerda adabiyot, tarix, falsafa fanlari bilan birga fizika, matematikani ham o’rgandi. 1751-yilda glazgo universitetining professori etib tayinlandi. keyinchalik ijtimoiy fanlar kafedrasini boshqardi. 1764-yili a.smit hayotida keskin o’zgarish bo’ldi: u kafedrani tark etdi va o’sha davrda ko’zga ko’ringan siyosiy arbob – gersog baklning o’g’li yosh lordning xorijga qiladigan sayohatida unga hamrohlik qilish to’g’risidagi taklifini qabul qildi. bu sayohatdan a.smit katta moddiy manfaatdorlik ko’rar …

2 / 21

(kitobdan) iborat bo’lib: birinchi qismida qiymat va qo’shimcha daromad muammolari tadqiq etildi; ikkinchisida – kapital jamg’arilishi va uning funksional shakllari; uchinchisida – kapitalizm rivojlanishining tarixiy shart-sharoitlari ko’rsatib berildi; to’rtinchisida – o’zining merkantilizm va fiziokratlar ta‘limotiga bo’lgan munosabatlari aks etdi; beshinchi qismida davlat moliyasi masalalari ko’rib chiqildi. u nafaqat angliyada, balki chet ellarda ham zo’rqiziqish uyg’otdi. a.smitning bu buyuk asari dunyodagi barcha keyingi iqtisodiy ta‘limotlarining rivojlanishiga va ko’pchilik davlatlarning iqtisodiy siyosatiga o’zining katta ta‘sirini ko’rsatdi. xalqlar boyligi asarining ko’p qismlarida smit boylik savdoda yaratiladi, degan fikrlari uchun merkantalistlarga qarshi bo’lgan. uning fikricha, boylik qimmatbaho metallar miqdori bilan emas, balki tovar va xizmatlardan olinadigan yillik foydadir. u shuningdek, eksport va import o’rtasidagi bog’liqlikni ham tushuntirib beradi. a. smit xalqlar boyligi aholi jon boshiga to’g’ri keladigan daromad bilan ham o’lchanadi, deb ta‘kidlaydi. smit millat boyligi ish unumdorligi va unumdor ishlaydigan ishchilar mutanosibligiga bog’liq, deb hisoblagan. ish unumdorligi. ishchi kuchining unumdor mehnati nima bilan …

3 / 21

qsimot nazariyasi. a) boylikni ko’paytirish omillari: mehnat taqsimoti, pul, kapital. a.smit o’z kitobida jamiyatning iqtisodiy rivojlanishini va uning farovonligini oshirishni markaziy o’ringa qo’yadi. asarning boshida a.smit boylikni chinakam yaratuvchi bu – har bir xalqning yillik mehnati deb ko’rsatib o’tadi. demak, boylikning manbayi – mehnat. a.smit bu fikrni rivojlantirib, mehnat taqsimoti boylikni yaratishda asosiy omil hisoblanadi, degan xulosaga keladi. chunki mehnat taqsimoti asosida uning unumdorligi oshadi. (to’nog’ich misolida) b) iqtisodiy erkinlik prinsipi bozor to’g’risida a.smit ta‘limotidagi asosiy g’oya iqtisodiy liberalizm g’oyasi, davlatning iqtisodiyotga aralashuvini minimallashtirish g’oyasi, erkin raqobat asosida tashkil topadigan baho yordamida iqtisodiyotning o’zini o’zi boshqarish g’oyasi hisoblanadi. uning ta‘limotiga ko’ra bozor odamlar faoliyatini muvofiqlashtiradi, ularning manfaatlarini uyg’unlashtiradi. bozor iqtisodiyoti novvoyni shirin non yopishga, bog’bonni ekologik toza meva-sabzavot yetishtirishga, savdogarlarni boshqa mintaqalardan arzon bahoga tovarlar olib kelishga undaydi. raqobat sharoitida iste‘molchilar ehtiyojini yuqori darajada qondira oladigan ishlab chiqaruvchilar yashab keta oladi. demak, ko’proq foyda olish ishtiyoqida bo’lgan tadbirkorlarning bir tomonlama …

4 / 21

inf hisoblanadi, ular mulk egasi emas va ular mehnatini sotib, daromad ko’rinishida ish haqi oladi. v) “ko’rinmas qo’l” a.smit aytib o’tgan «ko’rinmas qo’l» bozor mexanizmidir. u odamlarni o’z istak va xohishlariga bog’liq bo’lmagan holda maqsad sari yo’naltirib turadi. masalan, agar qandaydir bir mahsulotga, aytaylik, nonga bo’lgan talab oshsa, novvoylar uning narxini oshiradilar. ularning daromadlari oshadi. kapital bir tarmoqdan ikkinchi tarmoqqa oqib o’tib turadi, ayni chog’da u non yopish sanoatiga oqib o’ta boshlaydi. natijada non ishlab chiqarish ko’payadi va narx yana pasaya boshlaydi. bu yerda a.smit shaxsiy manfaatni raqobat va xo’jalik mexanizmining ichki harakatlantiruvchi kuchi sifatida ko’rsatib bergan. g) qiymat va bahoning shakllanishi a.smit bozor bahosining beqarorligini talab va taklifdagi doimiy o’zgarishlarning natijasi ekanligini ko’rsatib o’tadi. lekin boylikning «haqiqiy» qimmati doimo o’zgarib turishi mumkin emas. shuning uchun a.smit o’z oldiga tovarning «real», «tabiiy» bahosini, ya‘ni uning qiymatini topish vazifasini qo’ydi. bunda u bir vaqtning o’zida ikki har xil konsepsiyadan foydalandi. birinchisi …

5 / 21

idan qutula olmagan. u hunarmandlar va savdogarlar mehnatini yer egalari mehnatiga nisbatan kam unumli bo’ladi, deb tasdiqlaydi. negaki yer egalariga tabiat «yordam» beradi va «dehqonchilikka qo’yilgan kapital haqiqiy boylikka va daromadga ancha ko’p qiymat qo’shadi». a.smitning ta‘kidlashicha, iqtisodiyotning rivojlanib borishi bilan sanoat tovarlari bahosi pasayib borish moyilligiga, qishloq xo’jaligi mahsulotlari bahosi esa o'sish moyilligiga ega. shuning uchun uning fikricha, qishloq xo’jaligiga qo’yilgan kapital ancha foydali hisoblanadi. ish haqi nazariyasi. ishchining daromad sifatidagi ish haqi a.smit bo ̳yicha, mamlakatning milliy boyligi darajasiga bevosita bog’liq. a.smitning ish haqi nazariyasining e‘tiborga molik joyi shundan iboratki, u u.petti, fiziokratlar va d.rikardodan farqli ravishda mehnatga haq to’lash miqdori yashash minimumi darajasigacha pasa- yadi, deb atalmish qonuniyatni inkor etgan. buning ustiga a.smit mehnatga bo’lgan qiziqishni kuchaytirish maqsadida ish haqini oshirish tarafdori bo’lgan. uningcha, past ish haqidan ko’ra yuqori ish haqi amal qilib turgan paytda faol faoliyat yurituvchi ishchilarni doimo topish, ishga jalb etish mumkin bo’ladi. a.smit …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adam smitning iqtisodiy qarashlari"

mavzu: klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi mavzu: klassik iqtisodiy maktabning rivojlanishi 1. adam smitning iqtisodiy qarashlari 2. adam smitning iqtisodiy nazariyalari 3. david rikardoning iqtisodiy ta’limoti adam smitning iqtisodiy qarashlari adam smit (1723–1790) shotlandiyaning kerkoldi shahrida bojxona amaldori oilasida dunyoga keldi. buyuk ingliz iqtisodchisi adam smitning «xalqlar boyligining tabiati va sabablari to’g’risida tadqiqot» asari zamonaviy iqtisod fanining boshlanishi hisoblanadi. a.smit o’z davridagi iqtisodiy bilim va konsepsiyalarini umumlashtirdi va tizimlashtirdi. u xo’jalik hayotining asosiy sohalarini tavsiflab beruvchi bir butun nazariya yaratdi. u glazgo va oksford universitet- larida ta‘lim oldi, bu yerda adabiyot, tarix, falsafa fanlari bilan birga fizik...

This file contains 21 pages in PPTX format (164.0 KB). To download "adam smitning iqtisodiy qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: adam smitning iqtisodiy qarashl… PPTX 21 pages Free download Telegram