abu nasr forobiyning pedagogik g‘oyalari

PPT 23 pages 225.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 225.5 KB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

3 mаvzu mа’rifiy fikrlаr tаrаqqiyoti vа ulаrning tаrixiyligi abu nasr forobiyning pedagogik g‘oyalari. abu ali ibn sino ta’lim tarbiya haqida va boshqa mutaffakirlarnig pedagogik g‘oyalari. tayorladi; o.eshmanov * abu nasr forobiyning asarlaridagi pedagogik fikrlar forobiy birinchi bo’lib ta’lim va tarbiyaga ta’rif bergan olimdir: ta’lim – so’z va o’rganish bilangina amalga oshiriladi. tarbiya – esa amaliyot, ish-tajriba bilan amalga oshiriladi. ta’lim-tarbiya ikki yo’l bilan amalga oshiriladi: qanoatbaxsh, ilhomlantiruvchi so’zlar va majbur etish. har kimki ilm, hikmatni desa, uni yoshligidan boshlasin, so’zining ustidan chiqsin, yomon ishlardan saqlanadigan bo’lsin, hiyonat, makr va hiylalardan uzoq bo’lsin, diyonatli bo’lsin, ilm va ahli ilmdan mol-dunyosini ayamasin. inson yaxshi tarbiya ko’rmagan va turmushda yaxshi tajriba orttirmagan bo’lsa, u ko’p narsalarni nazarga ilmay va ulardan jirkanadi. bunday narsalar unga noo’rin bo’lib ko’ringan narsalar zaruriy bo’lib chiqadi. abu ali ibn sinoning pedagogik qarashlari ibn sinoning fikricha insonlar xulq-atvorida birmuncha nuqsonlar bor. bular: aldash, rashk, o’ch olish, adovat, bo’xton, irodasizlik …

2 / 23

iz kuch bo’lmas. abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari: al-xorazmiy bilish nazariyasiga muhim hissa qo’shdi. u birinchilardan bo’lib, induktsiya, deduktsiya, sinov-kuzatish va sinov metodlariga asos soldi. u birinchi marta insonlar o’rtasidagi munosabatlarni matematik shakllarda ifodaladi. hindlarning o’nlik raqamlari xorazmiy tufayli «arab raqamlari» nomi bilan butun dunyoga yoyildi. xorazmiy xindlarning falakiyot jadvallarini tahlil etib, «xorazmiy ziji» nomi bilan mashxur astronomik jadvallar tuzdi abu rayhon beruniyning ilmiy-pedagogik qarashlari: beruniy insonni tabiatning eng oliy kamoloti deb qaraydi. u insonning ma’naviy qiyofasidagi barcha axloqiy xislatlarni yaxshilik va yomonlik kabi ikki turga bo’ladi. beruniy ta’limotiga ko’ra inson kamolotida uch narsa muhim rol o’ynaydi: 1.irsiyat.(oq sut bilan kirsa qaysi bir qiliq, o’lim tutmaguncha o’zgarmas yo’riq) 2.muhit. 3.tarbiya. beruniyning ilmiy bilimlarni egallash yo’llari, usullari haqidagi fikrlari hozirgi davr uchun ham dolzarbdir. u o’quvchiga bilim berishda: -o’quvchini zeriktirmaslik; -bilim berishda bir xil narsani yoki bir xil fanni o’rgatavermaslik; - uzviylik, izchillik; - yangi mavzularni qiziqarli, asosan, ko’rgazmali bayon etish …

3 / 23

ag’ay ulug’bek madrasalarni davlat ta’minotiga o’tkazdi, mudarris (o’qituvchi)larga oylik ish haqi belgilagan, shogird (talaba)larga stipendiya ajratgan. u madrasa o’quv rejasiga quyidagi fanlar: arab tili, adabiyot, qur’on, hadis, ritorika, mantiq, falsafa, fikh (qonunchilik), metafizika, matematika, astronomiya, tibbiyot, geografiya, tarix kabi fanlarni kiritadi. mutafakkir tomonidan barpo etilgan hamda o’zi bevosita ta’lim bergan madrasalarda o’qish quyidagi bosqichlardan iborat bo’lgan: 1. «anda» (kichik) – o’qish muddati 2 yil. 2. «aust» (o’rta) – o’qish muddati 3 yil. 3. «a’lo» (oliy) – o’qish muddati 3 yil. zahiriddin muhammad boburning pedagogik fikrlari. bobur xayotiy esdaliklar yozish maktabini «boburnoma» asari orqali boshlab berdi. «muxtasar», «mubayyin», «volidiya», «xatti boburiy» kabi asarlarida ta’lim-tarbiya masalalariga alohida e’tibor qaratgan. uning ijodiga mansub bo’lgan «xatti boburiy» uzoq yillar davomida maktablarda, madrasalarda savod o’rgatish kitobi sifatida foydalanilgan. alisher navoiyning asarlarida tarbiya va insonparvarlik masalalari. navoiy ijodining asosini inson va uning ma’naviy dunyosi, muhabbat va go’zallik tushunchalari haqidagi chuqur uy-xayollar, hayot mazmuni haqidagi fikrlar tashkil …

4 / 23

mi, gadomi – inson nomiga munosib bo’lishlikni talab etadi. navoiyning fikricha, yaxshilikning, odamiylikning mezoni – bu xalq g’am tashvishi bilan yashashdir: odamiy ersang, demagil odamiy oniki, yo’q xalq g’amidin g’ami. alisher navoiy “qanoat” to’g’risida. qanoat buloqdur-suvi olgan bilan qurimaydi; xazinadir – naqdisi sochgan bilan kamaymaydi, ekinzordir – urug’i izzat va shavkat mevasi beradi; daraxtdir – shoxi tortinchoqlik va hurmat mevasi etkazadi. alisher navoiy “sabr” to’g’risida. sabr achchiqdir – ammo foyda beruvchi, qattiqdir – ammo zararni daf etuvchi... sabr shodliklar kalitidir va bandlar ochqichidir. u o’rtoqdir – suhbat zerikarli, ammo maqsadga olib boruvchi; ulfatdir – umidi uzun, ammo oxiri istakka eltuvchi. ulovdir – yurishi taxir, ammo manzilga eltuvchi; tuyadir – qadami og’ir, lekin bekatga tushirguvchi. alisher navoiy “muruvvat va saxovat ” to’g’risida. saxovat insoniyat bog’ining borvar shajaridur (boqiy ildizidir), balki ul shajarning mufid samaridur (hosilasidur). odamiylik kishvarining bahri mavjvari (odamiylik dengizining mavjlari), balki ul mavj bahrining samin gavhari... ma’dumlikda (insoniy fazilat …

5 / 23

iya” jome’ masjidi, “shifoiya” davolash uyi, “safoiya” hammomi, va ular qoshiga toshhovuz qurdiradi. binokorlik ishlari hirotning qator mohir me’mor, muhandis, banno va naqqoshlari tomonidan bajariladi. “ixlosiya” madrasasi va “xolisiya” xonaqohida bir necha ming kishi istiqomat qilib, fan, adabiyot va san’at bilan mashg’ul bo’lgan. o’sha davr tarixchisi xondamirning yozishicha “xolisiya” xonaqohida har kuni zaifa saqlab qolish, fursat boy berilgan davrlarda esa istiqlol uchun xalqimiz birdamlik bilan oyoqqa turdi, “yo hayot, yo mamot” shiori ostida qahramonona kurashdi. navoiyning o’qituvchi (mudarris) to’grisidagi fikrlari. mudarris kerakki, g’arazi mansab bo’lmasa va bilmas ilmni aytishga urinmasa, manmanlik uchun dars berishga havas ko’rgazmasa va olg’irlik uchun gap-so’z va g’avg’o yurgizmasa, nodonlikdan sallasi katta va pechi uzun bo’lmasa, gerdayish uchun madrasa ayvoni boshi unga o’rin bo’lmasa. ... yaramasliklardan qo’rqsa va nopoklikdan qochsa, nainki, o’zini olim bilib, necha nodonga turli xil fisq ishlarni mumkin, balki halol qilsa, qilmas ishlarni qilmoq uchun sodir bo’lsa va qilar ishlarni qilmaslik unga qoida …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu nasr forobiyning pedagogik g‘oyalari"

3 mаvzu mа’rifiy fikrlаr tаrаqqiyoti vа ulаrning tаrixiyligi abu nasr forobiyning pedagogik g‘oyalari. abu ali ibn sino ta’lim tarbiya haqida va boshqa mutaffakirlarnig pedagogik g‘oyalari. tayorladi; o.eshmanov * abu nasr forobiyning asarlaridagi pedagogik fikrlar forobiy birinchi bo’lib ta’lim va tarbiyaga ta’rif bergan olimdir: ta’lim – so’z va o’rganish bilangina amalga oshiriladi. tarbiya – esa amaliyot, ish-tajriba bilan amalga oshiriladi. ta’lim-tarbiya ikki yo’l bilan amalga oshiriladi: qanoatbaxsh, ilhomlantiruvchi so’zlar va majbur etish. har kimki ilm, hikmatni desa, uni yoshligidan boshlasin, so’zining ustidan chiqsin, yomon ishlardan saqlanadigan bo’lsin, hiyonat, makr va hiylalardan uzoq bo’lsin, diyonatli bo’lsin, ilm va ahli ilmdan mol-dunyosini ayamasin. inson yaxshi tarbi...

This file contains 23 pages in PPT format (225.5 KB). To download "abu nasr forobiyning pedagogik g‘oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: abu nasr forobiyning pedagogik … PPT 23 pages Free download Telegram