bilish falsafasi

PPTX 46 стр. 759,7 КБ Бесплатная загрузка

46 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 759,7 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 46

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 46

презентация powerpoint 1 5-mavzu: bilish falsafasi texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma’ruzachi: m.l.sharipov 5-mavzu: bilish falsafasi reja gnoseologiyaning predmeti, yo`nalishlari va o`ziga xos xususiyatlari. bilish shakllari, predmeti va darajalari. bilishda haqiqat muammosi va uning asosiy shakllari. gnoseologiyada metod, metodologiya va metodika. 1. gnoseologiyaning predmeti, yo`nalishlari va o`ziga xos xususiyatlari 3 gnoseologiya yunoncha so`z bo`lib, “gnosis” – bilish, “logos” – ta`limot, nazariya ma`nolarini bildiradi. gnoseologiya bilish nazariyasi, “bilish haqidagi ta`limot” ma`nolarini anglatadi. gnoseologiyaning predmetini - subyektning bilish faoliyati, tamoyillari, qonuniyatlari, shakllari, bosqichlari va darajalari, shuningdek, shu tamoyil va qonunlardan kelib chiqadigan, haqiqiy bilimga erishilishini ta`minlaydigan talablar va mezonlarni o`rganish tashkil etadi. bilish nazariyasi bilish jarayonining oddiy, kundalik darajasini ham, bilishning umumiy ilmiy shakllari va metodlarini ham tadqiq qiladi. gnoseologiya fanida oʻrganiladi insonning dunyoni bilish imkoniyati insonning oʻzlikni anglash jarayoni bilishning bilmaslikdan bilim sari yuksalishi bilimlar tabiati va ularda aks etuvchi narsalarning oʻzaro nisbati gnoseologiyaning …

2 / 46

— yevropadagi ma`rifatparvarlik harakati vakillarining falsafiy oqimlaridan biri hisoblanadi. islom dini ilohiyotida abu mansur moturidiy ratsionalizm nuqtai-nazaridan fikr yuritgan. irratsionalizm (lot: irrationalis - aqlga zid, g`ayrishuuriy) - bilish jarayonida aqlning imkoniyatlarini cheklaydigan yoki inkor etadigan falsafiy oqim bo`lib, falsafada ratsionalizmga zid bo`lgan oqimlarni aks ettiradi. dunyoni bilishda inson maʼnaviy hayotining tafakkurdan tashqari tomonlari: iroda, bevosita mushohada, hissiyot, intuitsiya, xayol (fantaziya), instinkt va shu kabilarni birinchi o`ringa qo`yadi. irratsionalistlar fikricha, inson obyektiv voqelikning barcha sir-asrorlarini aql yordamida bilishga qodir emas, voqelik esa qonuniyatlardan xoli, tasodiflarga, ko`r-ko`rona irodaga bo`ysunadi. irratsionalizm yo`nalishiga valyuntarizm, hayot falsafasi, intuitivizm, pragmatizm va ekzistensializm kabi falsafiy oqimlarga xos. 7 sensualizm (lot. sensus - sezgi, his) - bilish nazariyasida sezgilarni bilishning asosiy manbai deb eʼtirof etuvchi yo`nalish. bilishning mohiyatini sezgi organlarining faoliyatiga bog`lab tushuntiradi. sensualizm ratsionalizmga qarama-qarshi bo`lib, hissiy va ratsional bilimlarning o`zaro aloqadorligi, imkoniyatlarini o`zicha talqin etadi. sensualizm vakillari bilimlar odamga tug`ma ravishda berilmagan, u hayotiy tajriba davomida …

3 / 46

agan dunyoni idrok etishi orqali aks etadi. 8 skeptiklar bilimning haqiqiyligiga shubha qiladilar gnostiklar dunyoni bilish mumkinligini taʼkidlaydilar agnostiklar aksincha, buni to’liq yoki qisman rad etadilar dunyoni bilish mumkinmi? 9 bilishning chegaralari bormi? bu savolga javob berishga urinishda uch asosiy yo`nalishni optimizm, skeptitsizm va agnostitsizmni farqlash mumkin. optimistlar dunyoni bilish mumkinligini ta`kidlaydilar, agnostiklar, aksincha, buni rad etadilar. skeptiklar esa, dunyoni bilish mumkinligini inkor etmaydilar, biroq bilimning haqiqiyligiga shubha bildiradilar. odatda, skeptitsizm paradigmalar, qadriyatlar, ijtimoiy tizimlar va hokazolar o`zgarayotgan davrda, ilgari haqiqiy deb hisoblangan xulosalar fan va amaliyot olgan yangi ma`lumotlar nuqtai nazaridan soxta, asossiz bo`lib chiqqan holda ravnaq topadi. skeptitsizm psixologiyasiga xos xususiyat shundan iboratki, u darhol nafaqat eskirgan, balki yangi, shakllanayotgan fikrlar, g`oyalarni ham toptay boshlaydi. 2. bilish shakllari, predmeti va darajalari. bilish - insonning tabiat, jamiyat va o`zi to‘g`risida bilimlar hosil qilishga qaratilgan aqliy, ma`naviy faoliyat turidir. inson o`zini qurshab turgan atrof-muhit to`g`risida bilim va tasavvurga ega bo`lmay …

4 / 46

predmetlarni mustaqil mavjud deb hisoblaydi. bilishning bosh tamoyili amaliyotda deb hisoblaydi, tashqi olamni va oʻz-oʻzini bilishning asosi odam faoliyatida deb biladi. a o d t b dialektik tamoyil tarixiylik tamoyili bilish tamoyili obyektivlik tamoyili amaliyot tamoyili bilish tamoyillari nazariy bilishning obyekti, subyekti va predmeti mavjud bilish obyekti. tadqiqotchi-olim, faylasuf, san`atkor va boshqalarning, umuman insonning bilimlar hosil qilish uchun ilmiy faoliyati qaratilgan narsa, hodisa, jarayon, munosabatlar bilish obyektlari hisoblanadi. bilish obyektlari moddiy, ma`naviy, konkret, mavhum, tabiiy va ijtimoiy bo`lishi mumkin. bilish subyekti. bilish bilan shug`ullanuvchi kishilar va butun insoniyat bilish subyekti hisoblanadi. ayrim olingan tadqiqotchi-olimlar, ilmiy jamoalar, ilmiy tadqiqot institutlari ham alohida bilish subyektlaridir. bilishning maqsadi - ilmiy bilimlar hosil qilishdangina iborat emas, balki bilish jarayonida hosil qilingan bilimlar vositasida insonning barkamolligiga intilish, tabiiy va ijtimoiy garmoniyaga erishishdir. fan fan uchun emas, balki inson manfaatlari uchun xizmat qilishi lozim. bilish predmeti -subyektning bilish faoliyati qamrab olgan bilish obyektining ayrim sohalari va …

5 / 46

ni bilib oladi. bunda inson tushuncha, hukm va xulosadan foydalanadi. bilish darajalari hissiy aqliy intuitiv g’oyibona qalb orqali bilishning oliy darajasiga intuitiv bilish, qalban bilish, g`oyibona bilish kabilar kiradi: o`zining butun borlig`ini fan, din, siyosat va sanoat sohasiga bag`ishlagan buyuk kishilar ana shunday bilish qobiliyatiga ega bo`ladilar. intuitiv bilish hissiy va aqliy bilishga tayanadi. buyuk shaxslarning g`oyibona bilishi ularning doimiy ravishda fikrini band etgan, yechimini kutayotgan umumbashariy muammolar bilan bog`liqdir. bilimning asosiy turlari kundalik amaliyotdan olinadigan bilimlar o`yin vositasida olinadigan bilimlar mifologik bilimlar badiiy bilimlar diniy bilimlar falsafiy bilimlar ilmiy bilimlar 18 kundalik bilim nafaqat bolalar, balki kattalar faoliyatining ham muhim unsuri hisoblanadi. oʻyin jarayonida shaxs qizgʻin bilish faoliyatini amalga oshiradi, bilimlarning katta hajmini oʻzlashtiradi, madaniy boylik – ishga doir oʻyinlar, sport oʻyinlari, aktyorlarning oʻyinlari va shu kabilarni qon-qoniga singdiradi. bu har xil faoliyat shakllari – jumladan ishlab chiqarish faoliyati, estetik faoliyat, siyosiy faoliyat va hokazolarning taʼsirida shakllanadigan turmush bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 46 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bilish falsafasi"

презентация powerpoint 1 5-mavzu: bilish falsafasi texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma’ruzachi: m.l.sharipov 5-mavzu: bilish falsafasi reja gnoseologiyaning predmeti, yo`nalishlari va o`ziga xos xususiyatlari. bilish shakllari, predmeti va darajalari. bilishda haqiqat muammosi va uning asosiy shakllari. gnoseologiyada metod, metodologiya va metodika. 1. gnoseologiyaning predmeti, yo`nalishlari va o`ziga xos xususiyatlari 3 gnoseologiya yunoncha so`z bo`lib, “gnosis” – bilish, “logos” – ta`limot, nazariya ma`nolarini bildiradi. gnoseologiya bilish nazariyasi, “bilish haqidagi ta`limot” ma`nolarini anglatadi. gnoseologiyaning predmetini - subyektning bilish faoliyati, tamoyillari, qonuniyatlari, shakllari, bosqi...

Этот файл содержит 46 стр. в формате PPTX (759,7 КБ). Чтобы скачать "bilish falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bilish falsafasi PPTX 46 стр. Бесплатная загрузка Telegram