bilish falsafasi

PPT 46 pages 855.0 KB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 855.0 KB

File type PPT

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

гносеология – билиш фалсафаси mavzu: . bilish falsafasi (gnoseologiya) * 1.bilish jarayonining mohiyati va asosiy mezonlari. bilish jarayoniga oid yondashuvlar tasnifi: otpimizm, skeptitsizm va agnostitsizmning mohiyati. 2.bilimning asosiy turlari shakllari va darajalari. 3.sensualizm va ratsionalizm. haqiqat va amaliyot - bilish mezoni sifatida. haqiqatning asosiy shakllari. 4. bilish metodologiyasi. (bilishning empirik va nazariy metodlari. ijtimoiy gumanitar fanlar metodlari. hozirgi zamon metodologiyasi. tizim, tizimli yondashuv, tizimli tahlil tushunchalarining o‘zaro aloqasi va farqi.) ong falsafiy muammo sifatida.. ongning strukturasi va funksiyalari. * ong inson borlig‘ining eng muhim omilidir. ong shak-shubhasiz mavjud, ammo u mavhum bo‘lib, balki bilvosita – odamlar tili va muayyan faoliyati orqali namoyon bo‘ladi. binobarin, inson borlig‘ining bu elementlarini tahlil qilmasdan ongning mohiyatini aniqlash mumkin emas. mazkur tahlil ongning biologik jihatini ham o‘z ichiga oladi, zero uning mavjudligi inson bosh miyasi faoliyati bilan uzviy bog‘liq. shu sababli ongning tabiati nafaqat falsafada, balki fiziologiya, psixologiya, sotsiologiya, kibernetika, informatika va boshqa ijtimoiy va …

2 / 46

agi farazni aytadi. bu farazga ko‘ra, bizning sezgilarimiz va g‘oyalarimizdagi o‘zgarishlar miyadagi o‘zgarishlarga faqat elementar jismdagi o‘zgarishlarga mos kelishi darajasida mutanosib bo‘lishi mumkin. gartli ongni ilmiy talqin qiluvchi, bizni aqliy qobiliyatlar va psixikaning o‘zgarishi bosh miya faoliyatiga bog‘liqligiga ishontiruvchi mediyina amaliyotini nazarda tutadi. “zaharlar, spirtli ichimliklar, narkotik moddalar, asabiy qo‘zg‘alishlar, boshqa zarba va hokazolar albatta, avval miyani zararlantirib, aqlni yaralaydi. tozalanish, dam, dori, vaqt va hokazolar albatta ruhni avvalgi holatiga qaytaradi”. bu erda gartli amaliyotchi vrach sifatida psixikaga xolisona yondashadi1. * nitsshe uchun inson ongi borliqdir. shu tasdiqdan kelib chiqadigan bo‘lsak, hukmronlik irodasi, bu, birinchi navbatda, o‘z ustidan hukmronlik qilishni anglatadi. “dunyoni boshqarishdan oldin, o‘z-o‘zini boshqarishni o‘rganish lozim”,- deydi nitsshe. ong strukturasi ko‘p jihatdan shartlidir. gap shundaki, ong elementlari bir-biri bilan uzviy bog‘langan. ammo, shunga qaramay, ongda quyidagi elementlarni ajratish mumkin: birinchi element – bilim. * bu ongning bosh tarkibiy elementi, uning o‘zagi, mavjudlik vositasi. bilim – bu insonning voqelik …

3 / 46

iga sabab bo‘lishi ham mumkin. ayrim, ayniqsa salbiy emotsiyalar aqlning teranlik darajasiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. masalan, qo‘rquv hissi inson yuz berayotgan hodisalarni anglab etishi yo‘lida to‘siqqa aylanishi mumkin. ongning uchinchi tarkibiy elementi iroda hisoblanadi * iroda inson o‘z faoliyatini ongli ravishda, izchillik bilan boshqarishini o‘zida ifodalaydi. inson mehnat qurollarini yaratishi – bu irodani shakllantirishning birinchi va eng muhim maktabidir. iroda va maqsad bir-birini to‘ldiradi. irodasiz maqsadga erishish mumkin emas; maqsadga muvofiq faoliyatsiz iroda ham bo‘lmaydi. iroda – bu ongli intilish va harakatga mayl uyg‘otishdir. ammo insonga ongsiz mayllar ham xos. ba’zan inson qaergadir intiladi, lekin qaerga va nima uchun intilayotganini uning o‘zi ham bilmaydi. bunday ong osti harakati insonga hayvonlardan o‘tgan. ong strukturasining yana bir elementi – bu tafakkurdir. * tafakkur – individ bilish faoliyatining voqelikni umumiy va bilvosita aks ettirish bilan tavsiflanuvchi jarayoni. mazkur jarayon narsalarning muhim, tabiiy munosabatlarini ma’lum, his qilingan, eshitilgan narsalar asosida aks ettirishni o‘zida ifodalovchi …

4 / 46

an ayniylashtiriladi. bu noto‘g‘ri. ruhiyat – ongga qaraganda murakkabroq tuzilma bo‘lib, u aks ettirishning ikki sohasi – ong va ongsizlikni o‘z ichiga oladi. har xil tushlar, gallyusinatsiyalar, xayoldan ketmaydigan g‘oyalar, intuitsiya va shu kabilar ongsizlikning namoyon bo‘lish shakllariga misol bo‘lishi mumkin. ular odamlar ruhiyati va xulq-atvoriga kuchli ta’sir ko‘rsatadi, lekin ayni vaqtda bu jarayonlarni boshqarish nuqtai nazaridan ularga bo‘ysunmaydi. * individual ong * individual ong inson miyasining ob’ektiv borliqni ideal obrazlarda aks ettirish va bu obrazlardan fikrlash jarayonida foydalanish qobiliyati. uni bevosita kuzatish mumkin emas. ong faqat inson miyasi ishining natijasi, uning xossasi sifatida, shuningdek ong namoyon bo‘lishining fikrlar, g‘oyalar, e’tiqodlar, qadriyatlar, mo‘ljallar va shu kabilar tarzida ifodalangan turli shakllari orqali tadqiq etilishi mumkin. * ijtimoiy ong asrlar mobaynida abadiy mavjud bo‘lgan, yo‘q qilib bo‘lmaydigan narsa sifatida qaralgan, uning borlig‘i esa butun insoniyat borlig‘i yo‘q bo‘lishi bilan barham topishi mumkin, deb hisoblangan. ammo xx asrning o‘rtalarida odamlar o‘z-o‘zini qirg‘in qilish …

5 / 46

s – ta`limot, fan so`zlaridan kelib chiqqan. so`zma-so`z ma`nosi - «bilish haqidagi ta`limot (fan)», «ong haqidagi ta`limot (fan)» * * bilish nima? bilish – moddiy olamning inson ongida in’ikos etish jarayonidir, aniqrog‘i, bilish oddiy mexanik holdagi aks etish bo‘lmay, balki ob’ektiv olamdagi narsa-xodisalarning inson miyasida umumlashtirilgan, abstraktlashgan holdagi, ilmiy tushunchalar shaklida aks etishdir. dunyoning moddiyligini va uning rivojlanish qonunlarining inson ongida in’ikos etishni e’tirof qilish ilmiy falsafa bilish nazariyasining asosidir * masalan, nemis fiziologi gelmgolsning ilgari surgan simvollar nazariyasiga muvofiq, inson avvalo o‘z sezgirlarida tashqi olamni yaratadi. o‘z sezgilarini narsa, xodisaga aylantiradi, keyin esa uni bilishga intiladi. u buyum obrazini buyumning o‘zi bilan tenglashtiradi. sezgi ob’ektiv olam obrazi bo‘lmay, olamning o‘zi bo‘lib qoladi. demak ushbu simvollar nazariyasiga ko‘ra narsa bilan narsaning tasavvuri orasida farq yo‘q. * bilish odam bolasining tug‘ilishidan boshlanadi, tabiat va ijtimoiy muhitga moslashish, unga faol ta’sir o‘tkazish jaroyonida u takomilashib boradi. inson bilimini, unda borliq qanday holda …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish falsafasi"

гносеология – билиш фалсафаси mavzu: . bilish falsafasi (gnoseologiya) * 1.bilish jarayonining mohiyati va asosiy mezonlari. bilish jarayoniga oid yondashuvlar tasnifi: otpimizm, skeptitsizm va agnostitsizmning mohiyati. 2.bilimning asosiy turlari shakllari va darajalari. 3.sensualizm va ratsionalizm. haqiqat va amaliyot - bilish mezoni sifatida. haqiqatning asosiy shakllari. 4. bilish metodologiyasi. (bilishning empirik va nazariy metodlari. ijtimoiy gumanitar fanlar metodlari. hozirgi zamon metodologiyasi. tizim, tizimli yondashuv, tizimli tahlil tushunchalarining o‘zaro aloqasi va farqi.) ong falsafiy muammo sifatida.. ongning strukturasi va funksiyalari. * ong inson borlig‘ining eng muhim omilidir. ong shak-shubhasiz mavjud, ammo u mavhum bo‘lib, balki bilvosita – odamlar tili va muayy...

This file contains 46 pages in PPT format (855.0 KB). To download "bilish falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish falsafasi PPT 46 pages Free download Telegram