qadimgi dunyodagi iqtisodiy ta'limotlar

PPTX 30 pages 1.2 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

qadimgi rim va yunonistondagi iqtisodiy ta`limotlar qadimgi dunyodagi iqtisodiy ta`limotlar reja: 1. qadimgi osiyodagi iqtisodiy g'oyalar. 2. qadimgi yunonistondagi iqtisodiy ta'limotlar 3. qadimgi rimdagi iqtisodiy g'oyalar iqtisodiy fan manbalarini avvalo jahon tsivilizatsiyasining beshigi bo'lgan qadimgi sharqdan izlamoq mantiqan to'g'ridir. iqtisodiy g'oyalarning shakllanishi insoniyatning paydo bo'lishi bilan boshlangan. ammo hozirgi paytda qo'lyozmalarda aks ettirilgan g'oyalargina tahlil qilingan. shu sababli iqtisodiy ta'limotlar tarixi quldorlik jamiyati, aniqrog'i, xususiy mulk paydo bo'lishi bilan boshlanadi, deyish o'rinlidir. dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va efrat daryolari oralig'ida) va misrda eramizdan avvalgi iv ming yillikda yuzaga keladi. bunga asosiy sabab shuki, bu erda texnologik inqilob ro'y berdi, metall qurollar ishlatila boshlandi, qishloq xo'jaligida intensiv, ko'p hollarda sug'orma dehqonchilikka o'tildi, shu asosda nisbatan turg'un qo'shimcha mahsulot olish imkoni tug'ilgan. oqibatda jamiyatda mehnat taqsimotini rivojlantirishga, ko'pgina hunarmandchilik sohalarining ajralib chiqishiga, sinfiy tabaqalanishga turtki bo'ldi. qadimgi osiyodagi iqtisodiy g'oyalar. eramizdan avvalgi xviii asrda bobil (vavilon) …

2 / 30

birinchi navbatda qishloq xo'jaligini rivojlantirishni qo'llab-quvvatlash bo'lgan, ya'ni mehnatsiz daromad topishga qarshi kurashilgan. qarzni qarz hisobiga uch yildan ortiq ushlab turish mumkin bo'lmagan. umuman, xususiy mulkchilik, shu jumladan erga ham tan olingan. birovning xususiy mulkiga ko'z olaytirgan, unga zarar etkazganlar iqtisodiy jihatdan jazolangan. bu qonunlar to'plami davlatning mamlakatni iqtisodiy boshqarish sohasidagi dastlabki tajribasini ko'rsatadi. oqibatda shu davrda mamlakat ham siyosiy jipslashdi, ham iqtisodiy ravnaq topdi. qadimgi hindistonning «manu qonunlari»da (m.a. iv-iii asrlar) ijtimoiy mehnat taqsimotining, hukmronlik va bo'ysunish institutlarining mavjudligi aytiladi. hindistondagi iqtisodiy g'oyalarni aks ettiruvchi qadimgi yodgorlik «artxashastra» (m.a. iv-iii asrlar oralig'ida)dir (tom ma'nosi bo'yicha ifoda, amaliy hayot to'g'risidagi fan, bu asar m.a. iii-ii asrlarda to'ldirilgan). bu qadimiy va muhim tarixiy yodgorlikdir (u chandragupta i podsholigi davrida podsho maslahatchisi kautile bishnugupta tomonidan yozilgan degan fikr bor). unda qulchilikni mustahkamlash asosiy vazifa qilib qo'yilgan. qulchilik eng past tabaqalarga xos narsa deb sanaladi. bu asarda «buyumning qiymati» muammosi ko'tarilgan, qiymat miqdori …

3 / 30

si dualizmga, ya'ni bir tomondan yaxshilik va rug'lik (xudosi axura mazda), ikkinchi tomondan vuzlik va qorong'ilik (xudosi anxra manu) kuchlari o'rtasidagi kurashdir. inson xo'jalik faoliyatida tabiiy muhit bilan chambarchas bog'liq deb uqtiriladi, ammo insonga alohida e'tibor beriladi. insonga tanlash huquqi berilgan bo'lib, u yaxshilik yoki monlik tomonlarni olishi va shunga mos harakat qilishi kerakligi aytiladi. yaxshilik odamining faoliyati yaxshi g'oya, yaxshi so'z va yaxshi ishlar bilan bog'langan bo'lishi kerak. moddiy boyliklarni ko'paytirish erug dunyodagi yaxshi ishlarning asosiysi hisoblangan. shu sababli «avesto» matnlarida natural-xo'jalik faoliyati keng targ'ib etilishi va amaliy maslahatlar berilishi tasodif emas. avestoda «o'z hayoti davomida go'zallik va yaxshilik, nur va quvonch yo'lida xizmat qilgan odam parso va hakgo'y, pok va adolatli bo'lib, mehmonlarni beg'araz kutgan. xotinini sevib erni mollarni parvarish qilgan, odamlarning molu mulkiga ko'z olaytirmagan, tabiatni asrab-avaylab undan zavq olgani uchun uning joni ham bitmas-tuganmas rohat va farog'atga burkanadi» deb yoziladi. qadimgi xitoydagi iqtisodiy g'oyalar m.a. vi-iii …

4 / 30

asining ibtidosiga e'tibor bering). bu g'oyalar xitoydagi muhim iqtisodiy o'zgarishlar davriga to'g'ri keladi. temir qurollar tufayli dehqonchilik va hunarmandchilik rivoj topdi, tovar-pul munosabatlari o'sdi, savdo-sotiq kuchaydi. sinfiy munosabatlar keskinlashdi. shu sharoitda konfutsiylik ijtimoiy, ahloq va huquq doirasida tabiiy huquq nazariyasini ilgari surdi. mamlakatdagi aristokratiya va xalq o'rtasida vujudga kelgan quldorlik va xususiy mulk himoya qilinadi. konfutsiy «buyuk jamoa mulki» (dehqonlar jamoasi) va xususiy egalik (quldorlar mulki)ni farqlaydi, so'nggisini ko'proq qo'llaydi. jamiyatning turli qatlamlari xudo tomonidan belgilanganligini ta'kidlaydi va uni tabiiy hol, deydi. boylikning manbai mehnat bo'lib, hokimlar boyligi xalq boyligiga asoslanadi. u xalq hisobiga quldorlar boyligi ortishi tarafdori edi, xalqni ko'proq ishlab, kamroq iste'mol qilishga chaqirdi. syun-tszi davlatning iqtisodiy jihatdan kuchayishi tarafdori edi, odamlarning boylikka intilishini qoralamagan (ular qonun asosida ish yuritishsa bas). ammo inson bir vaqtning o'zida ko'p kasb egasi bo'la olmaydi, degan fikr paydo bo'ldi, ya'ni olim mehnat taqsimoti zarurligi g'oyasini ilgari suradi (bu juda muhimdir). davlatning iqtisodiy …

5 / 30

ibdiki, unda reaktsionlik elementlari bor, ammo bu g'oyada xalq ommasining noroziligi ham aks etgan, chunki tsivilizatsiya yutuqlari ekspluatatsiya manfaatlariga ham xizmat qilayotgan edi. bunda kurashdan voz kechish, davlatning xalq hayotiga aralashuvini inkor etish fikrlari ustun kelgan. qadimgi gretsiya (yunoniston) da ijtimoiy-iqtisodiy hayotning hamma jabhalarida “quldorlik”- bevosita ishlab chiqaruvchilarni ekspluatasiya qilishning asosiy shakliga aylangan edi. ishlab chiqarish asosan quldorlik munosabatlariga asoslanib olib borildi, qul asosiy ishlab chiqaruvchi kuch hisoblangan 2. qadimgi yunonistondagi iqtisodiy ta'limotlar dastlabki iqtisodiy g'oyalar gomerning «iliada» va «odisseya» poemalarida aks ettirilgan bo'lib, iqtisodiyotning natural xo'jalik konsepsiyasi ilgari surilgan. yunon shoiri gesiad (m.a.8-7 asrlar) ning «mehnat va qonunlar» asarida boylikning kuchi, hokimiyati aks ettirilgan. u dehqonchilikni ulug'laydi, bu sohada qisman qullar mehnati ham ishlatilgan. u davrda oddiy xalq orasida mehnat ancha qadrlangan. qulchilik ofatining bosib kelayotganligidan xavfsiragan shoir go'yoki ilgari hukm surgan «oltin asr», ijtimoiy jabr va og'ir jismoniy mehnatga ehtiyoj bo'lmagan davrni ham yoritgan. avval makedoniyada yashagan olim, …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi dunyodagi iqtisodiy ta'limotlar"

qadimgi rim va yunonistondagi iqtisodiy ta`limotlar qadimgi dunyodagi iqtisodiy ta`limotlar reja: 1. qadimgi osiyodagi iqtisodiy g'oyalar. 2. qadimgi yunonistondagi iqtisodiy ta'limotlar 3. qadimgi rimdagi iqtisodiy g'oyalar iqtisodiy fan manbalarini avvalo jahon tsivilizatsiyasining beshigi bo'lgan qadimgi sharqdan izlamoq mantiqan to'g'ridir. iqtisodiy g'oyalarning shakllanishi insoniyatning paydo bo'lishi bilan boshlangan. ammo hozirgi paytda qo'lyozmalarda aks ettirilgan g'oyalargina tahlil qilingan. shu sababli iqtisodiy ta'limotlar tarixi quldorlik jamiyati, aniqrog'i, xususiy mulk paydo bo'lishi bilan boshlanadi, deyish o'rinlidir. dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va efrat daryolari oralig'ida) va misrda eramizdan avvalgi iv ...

This file contains 30 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "qadimgi dunyodagi iqtisodiy ta'limotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi dunyodagi iqtisodiy ta'… PPTX 30 pages Free download Telegram