gidrologiya fanining asosiy maqsadi va vazifalari

DOC 59.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404117428_50590.doc gidrologiya fanining asosiy maqsadi va vazifalari reja: 1 gidrologiya predmeti, maqsadi, vazifalari, boshqa fanlar bilan bog’lanishi 2 tadqiqotusullari 3 yer kurrasida quruqlik va suvning taqsimlanishi 4 gidrologiya fanining rivojlanish tarixi 1 suv bor joyda hayot bor degan maqol azaldan halqimizga ma‘lum. haqiqatdan inson hayotini va uning amaliy faoliyatini butun yer sharida, xususan o’zbekistonda suvsiz tasavvur qilib bo’lmaydi. suv insonga juda zarar ham keltirishi mumkin. suv bilan bog’liq hodisalarning inson amaliy faoliyatidagi ijobiy roli yoki zararini aniqlash juda murakkab masala bo’lib, u bilan gidologiya fani shug’ullanadi.gidrologiya yer tug’risidagi fanlar turkumiga kiradi. gidrologiya yunoncha suz bulib «gidro» -suv va «logos» -bilim yoki fan degan ma‘noni beradi. umumiy qilib aytganda gidrologiya suv xaqidagi fandir. yer sharining suv qobigi-gidrosfera bir necha qismlardan tashkil topgan. har bir suv ob‘ekti faqat o’ziga xos xususiyatlarga ega. gidrologiyaga kengroq ma‘noda quyidagicha ta‘rif berish mumkin:-gidrologiya gidrosferadagi barcha suvlarni, ya‘ni okean va dengizlarni, daryolar va ko’llarni, doimiy qorliklar va …

an biri suv ob‘ektlarining gidrologik tartibini o’rganishdan iborat. 1. suv ob‘ektlarini gidrografik tasvirlash. 2. har bir suv ob‘ektidagi ma‘lum territoriya, o’lka va materiklar uchun suv zapaslarini, suv resurslarini aniqlab berish. 3. daryo, ko’l va suv omborlaridagi deformatsiya hodisasini o’rganish. deformatsiya-cho’kish, surilish, o’pirilish hodisalari. suv omborlar uchun ularni loyqalar bilan to’lib qolish qonuniyatlarini o’rganish. 4. suv rejmining elementlari va har bir hodisasi uchun hisoblash usullarini emperik tenglamalarini ishlab chiqish. 5. suv rejimi elementlarini oldindan aytib berish. (prognoz). 6. barcha melirativ tadbirlarni bajarayotgan paytda tuproq tadqiqotlari va agronomik hisoblardan tashqari yana bir qator gidrologik ma‘lumotlarni bilish. (masalan, daryo suv rejimi). 7. tabiatda yo’l qoyilgan xatoni tuzatish. suv ob‘ektlarining notekis taqsimlanishi. 8. suv ob‘ektlarini ifloslanishdan saqlash va ifloslangan suvlarni tozalash usullarini ishlab chiqish. urganiladigan muammolar va tadqiqot usullariga qarab hamda suv resurslaridan foydalanish boyicha tarixan vujudga kelgan masalalarni hal etish bilan bog’liq holda gidrologiya bir necha bo’limga bo’linadi. -gidrometriya -gidrografiya -gidrologik xisoblashlar -gidrologik …

hirilayotgan suv xujaligi tadbirlari (melioratsiya, irrigatsiya, gidroenergetika, suv zaxiralarini xududlar boyicha kayta taqsimlash va xokazolar)ni iqtisodiy va ekologik nuqtai-nazardan asoslash uchun kerakli gidrologik ma‘lumotlar bilan ta‘minlash. shu tarzda gidrologiyaning yangi yunalishi-gidroekologiya alohida fan sifatida tashkil topmoqda gidrologiya suv ob‘ektlarining atrof muhit bilan o’zaro bog’liqligi, ular orasida kuzatiladigan hodisa va jarayonlarni-iqlimshunoslik, meteorologiya, geologiy. geomorfologiya tabiiy geografiya, gidrofizika, gidroximiya, gidrobiologiya, gidrodinamika, gidravlika, matematika, informatika fanlari bilan bog’liq xolda o’rganadi. 2 tadqiqot usullari suv havzalarida kechadigan xodisalar qonuniyatlarini tula o’rganish, tegishli xulosalar chiqarish va ulardan amalda samarali foydalanish maqsadida gidrologiyada turli tadqiqot usullaridan foydalaniladi. asosiy tadqiqot usullariga quyidagilar kiradi. statsionar usul ekspeditsiya usuli tajriba-laboratoriya usuli statsionar usulda suv ob‘ektlari (daryolar, ko’llar, muzliklar)ning gidrologik tartibi elementlari ko’p yillar davomida kunning ma‘lum belgilangan soatlarida muntazam ravishda kuzatib boriladi. statsionar usuldagi kuzatish ishlari fan va amaliyot ehtiyojlarini xisobga olib mutaxassislar tomonidan maxsus tuzilgan yagona dastur va qo’llanmalarga kat‘iy amal qilgan holda bajariladi. ekspeditsiya usulida ma‘lum xududdagi …

kuzatish ma‘lumotlaridan va boshqa axborot vositalaridan ilmiy xulosalar chiqarishga asoslangandir. 3 yer kurrasida quruqlik va suvning taqsimlanishi. yer sirtining okeanlar va dengizlar suvlari bilan qoplangan yuzasi umumiy nom bilan dunyo okeani deb ataladi. gidrosfera dunyo okeanidan tashqari, yuqorida aytilganidek, quruqlikdagi suvlar-daryolar, ko’llar va muzliklardan, atmosferadagi suv bug’laridan, tuproqdagi nalikdan, shuningdek yer osti suvlaridan tashkil topgan. yer kurrasi umumiy maydoni (510 mln. km2)ning 361 mln.km2 yoki 71 foizini dunyo okeani egallagan, quruqliklar yuzasi esa 149 mln. km2 yoki uning 29%ni tashkil etadi. quruqklikdagi barcha ichki suv havzalarining yig’indi maydoni uning umumiy maydonining 3%dan kamrog’ini, muzliklar esa taxminan 1% ni tashkil etadi. yer kurrasida quruqlik va suv yuzalari notekis taqsimlangan: quruqlikning katta qismi shimoliy yarim sharda bulib, uning yuzasi 39% ni tashkil etadi; janubiy yarim sharda esa quruqlik bor yug’i 19% ni egallagan. bunday taqsimlanish atmosferaning umumiy sirkulyatsiyasiga va suvning tabiatda aylanishiga katta ta‘sir ko’rsatadi. gidrosferaning turli qismlarida suv miqdorining taqsimlanishi tug’rsidagi …

va kapillyar) 23400 1,70 - chuchuk yer osti suvlari 10530 0,75 30,06 muzliklar 24000 1,73 68,70 asriy muzloq minta-qadagi yer osti muz-liklari 300 0,022 0,86 ko’llar 176 0,013 0,25 tuproqdagi namlik 16,5 0,0012 0,047 atmosferadagi namlik (suv bug’lari) 12,9 0,0017 - botqoqliklar 11,5 0,0008 0,033 daryolar 2,1 0,0002 0,006 hammasi: 1386000 100 100 4 taniqli olim o.a.spenglerning yozishicha gidrologiya xaqidagi ilk fikrlar bundan 6000 yil avval qadimgi misrda paydo bo’lgan. misrliklar qoya toshlarga suv sathini o’zgarishlarini belgilaganlar va keyinroq nil daryosida buladigan toshqinlar vaqtini qayd etib borganlar.o’sha davrda nil daryosida 30 ga yaqin gidrologik kuzatish joylari tashkil etishgan. shulardan biri koxira yaqinida xozirgacha saqlanib qolgan. gidrologiya qadimgi misrdagi kuzatishlardan boshlanib, toki alohida fan bulgunicha bir necha ming yillar utib ketdi. gidrologiyaning rivojlanish tarixida 17 asr oxirida frantsuz olimi p.perro va undan so’ng e.mariott qilgan ishlar katta ahamiyatga ega bo’ldi. ular daryo havzasiga yoqqan atmosfera yog’ini miqdorini va daryodagi suv miqdorini …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "gidrologiya fanining asosiy maqsadi va vazifalari"

1404117428_50590.doc gidrologiya fanining asosiy maqsadi va vazifalari reja: 1 gidrologiya predmeti, maqsadi, vazifalari, boshqa fanlar bilan bog’lanishi 2 tadqiqotusullari 3 yer kurrasida quruqlik va suvning taqsimlanishi 4 gidrologiya fanining rivojlanish tarixi 1 suv bor joyda hayot bor degan maqol azaldan halqimizga ma‘lum. haqiqatdan inson hayotini va uning amaliy faoliyatini butun yer sharida, xususan o’zbekistonda suvsiz tasavvur qilib bo’lmaydi. suv insonga juda zarar ham keltirishi mumkin. suv bilan bog’liq hodisalarning inson amaliy faoliyatidagi ijobiy roli yoki zararini aniqlash juda murakkab masala bo’lib, u bilan gidologiya fani shug’ullanadi.gidrologiya yer tug’risidagi fanlar turkumiga kiradi. gidrologiya yunoncha suz bulib «gidro» -suv va «logos» -bilim yoki fan degan ma‘n...

DOC format, 59.5 KB. To download "gidrologiya fanining asosiy maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: gidrologiya fanining asosiy maq… DOC Free download Telegram