umumiy genetika asoslari

PPTX 80 pages 2.2 MB Free download

80 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 80

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 80

презентация powerpoint umumiy genetika asoslari. irsiyat va oʻzgaruvchanlik-tiriklikning asosiy xususiyati. genetikaning tibbiyotdagi ahamiyati. monoduragay va diduragay chatishtirishda belgilarning irsiylanishi. mendel qonunlari. genlarning oʻzaro ta’siri. genlarning pleotrop ta’siri. reja: 1. genetikaning rivojlanish davrlari. 2. monoduragay chatishtirish. 3. diduragay chatishtirish. 4. mendelning iii qonuni 5. odamlarda qon guruhlarning nasldan – naslga o'tishi va kodominantlik. 6. allel genlarning o'zaro ta’siri. 7. allel bo'lmagan genlarning o'zaro ta’siri. 8. hozirgi zamon gen ta’limoti. 9. irsiyatning xromosoma nazariyasi 10. jinsni irsiylanishi va xromosomalar. 11. jins bilan birikkan holda irsiylanish. 12. genlarni birikishi va krossingover. 13. genlarning bir tekislikda joylashishi. genetik xaritalar. 14. odamning xromosoma xaritalarini tuzish usullari. 15. prokariotlarning xromosoma xaritalari 16. irsiyatning xromosoma nazariyasini asosiy xulosalari. asosiy tayanch va iboralar: gen, lokus, chatishtirish, to’liq dominantlik, chala dominantlik, o’ta dominantlik, kodominantlik, komplementarlik, epistaz, polimeriya, irsiyat, genlarni birikishi, gomologik xromosomalar, kon’yugatsiya va krossingover, jins va jins bilan birikish, drozofila pashshasi, morganida, to‘liq birikish, chala birikish, retsessiv va …

2 / 80

uvchanlik bir-biriga qarama-qarshi, ammo birbiri bilan uzviy bog‘liq xossalardir. irsiyat tufayli turning bir xilligi saqlanib borsa, o‘zgaruvchanlik uning xilma-xilligini ta ’minlaydi. bir tur individlari o‘rtasidagi tafovutlar organizm irsiyatining moddiy asoslari o‘zgarishiga bog‘liq. o‘zgaruvchanlik tashqi muhit sharoitlari bilan ham belgilanadi. o‘zgaruvchanlik tirik tabiatning xilma-xilligini yaratib, tanlash uchun material yetkazib beradi, irsiyat esa bu xilma-xillik orasidan eng moslanganlarini saqlab qoladi, o‘zgaruvchanlik natijalarini mustahkamlaydi. tiriklikning bu ikkala qarama-qarshi bo‘lib tuyulgan xususiyatlari: irsiyat (konservativ) va o‘zgaruvchanlik (progressiv) organic olamning evolutsiyasi asosini tashkil qiladi. genetika irsiyat va o ‘zgaruvchanlikni idora qilish y o ‘llarini ham o ‘rganadi, uning natijalaridan insoniyat uchun xizmat qilishda foydalanadi. shuning uchun ham genetika fani boshqa biologik fanlar orasida yetakchi o‘rinni egallaydi. insonlar juda qadim zamonlardayoq ota-onalar va bolalardagi belgilarning o‘xshashligiga, ular orasidagi farqlarning ham mavjud bo‘lishligiga, bolalarda uzoq ajdodlar belgisining yuzaga chiqishi mumkinligiga e’tibor berganlar. insonlar irsiyat xususiyatlaridan stixiyali ravishda o‘z amaliy maqsadlarida madaniy o‘simliklar va uy hayvonlari navlari va …

3 / 80

adan kashf qilishlari bilan boshlanadi. irsiyat qonunyatlarini birinchi bo’lib chex olimi g.mendel (1865) kashf etgan edi. lekin mendel qonuniyatlarining qaytadan kashf qilingan. 1900 yil genetikaning yuzaga kelgan yili hisoblanadi. bu davrning dastlabki yillarida genetikaning rivojlanishida ko’p qiyinchiliklar bo’ldi. shunga qaramasdan irsiyat qonuniyatlarini o’rganish bo’yicha yig’ilgan ma’lumotlar asosida gen nazarariyasi yaratilgan. o’sha davrning yirik olimlaridan v.betson, g.mendel qonunlari faqat o’simliklargagina xos bo’lmasdan, mikroorganizmlarga, hayvonlarga va odamga ham oid ekanligini ko’rsatdi. 1903 yili v.iogannsen irsiyati bir xil bo’lgan, ya’ni genetik jihatdan toza organizmlarda irsiy belgilarning nasldan – naslga o’tish qonuniyatlarini, 1909 - 1911 yillari amerikalik olim t.x.morgan nazariyasiga ko’ra irsiy belgilarni yuzaga chiqaruvchi genlar xromosomalarda joylashgan bo’lib, shu xromosomalar orqali nasldan – naslga o’tadi. genetikaning rivojlanish davrlari. klassik davrning boshlarida tashqi muhit omillarining irsiyatga ta’siri kam o’rganilganligi tufayli genlar o’zgarmas degan tushuncha hukm surar edi. lekin shu davrning oxirlariga kelib genlarining o’zgarishi ya’ni gen mutatsiyalari ma’lum bo’ldi. birinchi bo’lib rus olimlari g.a.nadson …

4 / 80

utuqlarga ega bo’lishi bilan bir qatorda kamchiliklardan xoli emasdi. ayniqsa odam genetikasini o’rganishda ko’p kamchiliklarga yo’l qo’yildi. masalan, 1981 yilda frensis galton ruhiy belgilarning rivojlanishida faqat tashqi muhit odamlarigina emas, balki irsiy omillar o’z ta’sirini ko’rsatadi deb tushuntirdi va odam avlodini yaxshilash kerak degan xato fikrlarni ilgari surdi. u turli muassasalarda ma’ruzalar o’qib yevgenika (kishilar avlodini yaxshilash) fanini targ’ib qildi. uning fikricha, kishilar orasida yaxshi genlarning ko’payishi uchun iqtidolrli odamlarning turmush sharoitlarini yaxshilash ulardan ko’proq nasl olish kerak. shu davrda amerikada, angliyada, germaniyada yevgenka bo’yicha yangi kafedralar tashkil qilindi. bu kafedralar 1915-1920 yillari chekuvchilar, ruhiy kasallar, jinoyatchilarning farzandlari kelajakda xuddi o’z ota-onalariga o’xshagan bo’ladi degan noto’g’ri ta’limotlar yaratdi va bunday ota-onalardan farzandlar bo’lmasligi kerak deb tushuntirildi. lekin bu ta’limot katta qarshilikka uchradi va tuzilgan kafedralarning barchasi tez orada tarqatilib yuborildi. genetikaning rivojlanish davrlari. yevgenika ta’limotlari rossiya genetiklariga ham yetib kelgan edi. lekin ular odam irsiyatini yaxshilash masalalarini emas, balki talantli …

5 / 80

r. n.k.kolsov fikricha, irsiy axborotni o’zida saqlovchi va uni yuzaga chiqaruvchi omil oqsildan iborat. lekin hozirda bizda irsiy omil (gen) oqsildan emas, balki dnk dan tuzilgani ma’lum bo’ldi. shunga qaramasdan, n.k.kolsovning fikri juda katta ahamiyatga ega. bu davrdagi gen bo’linmas degan tushuncha hukm surar edi. bu masala bilan qiziqqan a.s.serebrovskiy (1929) drozofila pashshasiga rentgen nurini ta’sir ettirib bosqichli allelizm hodisasini kuzatdi va genning mayda qismlaridan iboratligini, ya’ni genning bo’linishi mumkinligini isbotladi. 1940 yillarga kelib g.bidl va ye.tatum gen ishtirokida fermentning sintez qilinishini, ferment ta’sirida esa belgini yuzaga chiqishini (bitta gen- bitta ferment) ko’rsatdilar. 1944 yil amerikalik mikrobiolog olim o.everi rokfeller institutida irsiyatning moddiy asosi oqsil bo’lmasdan dnk molekulasi ekanlingini isbotlab berdi. 1952 yili xershi va cheyz bakteriyaga virus tushganda virusning faqat dnk molekulasi bakteriya hujayrasiga kirishini aniqladilar. rossiyada tibbiyot genetikasini rivojiga s.n.davidenko birinchilardan bo’lib tibbiy –genetik maslahatga (konsultatsiya) katta e’tibor berdi, genetikaninig turli usullari yordamida irsiy kasalliklarni o’rgandi. shunday qilib, …

Want to read more?

Download all 80 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy genetika asoslari"

презентация powerpoint umumiy genetika asoslari. irsiyat va oʻzgaruvchanlik-tiriklikning asosiy xususiyati. genetikaning tibbiyotdagi ahamiyati. monoduragay va diduragay chatishtirishda belgilarning irsiylanishi. mendel qonunlari. genlarning oʻzaro ta’siri. genlarning pleotrop ta’siri. reja: 1. genetikaning rivojlanish davrlari. 2. monoduragay chatishtirish. 3. diduragay chatishtirish. 4. mendelning iii qonuni 5. odamlarda qon guruhlarning nasldan – naslga o'tishi va kodominantlik. 6. allel genlarning o'zaro ta’siri. 7. allel bo'lmagan genlarning o'zaro ta’siri. 8. hozirgi zamon gen ta’limoti. 9. irsiyatning xromosoma nazariyasi 10. jinsni irsiylanishi va xromosomalar. 11. jins bilan birikkan holda irsiylanish. 12. genlarni birikishi va krossingover. 13. genlarning bir tekislikda joylashis...

This file contains 80 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "umumiy genetika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy genetika asoslari PPTX 80 pages Free download Telegram