terpenoidli birikmalar va ularning ahamiyati

PPT 22 pages 2.6 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

слайд 1 terpenoidli birikmalar va ularning ahamiyati reja: 1. monoterpenlar guruhi vakillari 2. izoprenlar sinfiga kiruvchi birikmalar 3. poleterpenlar va ularni o‘simlik dunyosiga tarqalishi bu tarkibiga organik birikmalar (odatda tabiiy kelib chiqishi), ularning uglerod skeletlari izopren birliklaridan hosil bo'ladi. terpenoidlar - terpenlarning hosilalari, ba'zi hollarda ularning uglerod skeletlari poliizopren tuzilmalaridan harakatlanishi yoki uglerod bo'lagi, odatda metil guruhi yo'qolishi natijasida hosil bo'lishi mumkin. terpenoidlar efir moylar tarkibida juda ko‘p xilma-xil moddalar bo‘lib, o‘simliklarning xushbo‘yhidi ham ko‘p jihatdan shu moddalarga bog‘liq. bularga terpenlar, seskviterpenlar, diterpenlar va ularning hosilalari, organik sulfidlar va merkaptanlar, indol va antril kislotalarning efirlari hamda normal uglevodorodlar (masalan, geptan) kiradi. biroq efir moylar tarkibida miqdor jihatidan eng ko‘p uchraydigan birikmalarga oddiy terpenlar kiradi. ko'p miqdordagi quyultirilgan molekulalari (birliklari) bo'lgan terpenlar qatronlar va rezina hosil qiladi. triterpenlar - c30h48, (c10h16) 3, tetraterpenlar - c40h64, (c10h16)4, polyterpenes - (c5h8)n, bu erda n>8. monoterpenlar oddiy monoterpenlar asosan ikkita izopren qoldig‘idantashkil topgan bo‘lib, …

2 / 22

iqlangan emas. siklik monoterpenlarning bir qator muhim hosilalari bo‘lib, ularga yalpiz moyi tarkibidagi mentol, shvit va zira moyi tarkibidagi karvon moddalarini misol qilib ko‘rsatish mumkin: halqali monoterpenlar gruppasiga bisiklik tuzilgan birikmalar ham kiradi. bularning muhim vakillari sabinen, kamfora, pinendir. bular ninabargli daraxtlar moyi tarkibida ko‘p uchraydi. kamfora, ayniqsa, shuvoq tarkibida ko‘p to‘planadi. bu o‘simlik o‘rta osiyo cho‘llarida o‘sadi. seskviterpenlar bu birikmalar uchta izopren qoldig‘idan tashkil topgan bo‘lib, efir moylar tarkibida normal holatda hamda turli-tuman oksidlangan va qaytarilgan hosilalar shaklida uchraydi. tabiatda keng tarqalgan seskviterpenlarga farnezol misol bo‘ladi. ko‘pchilik seskviterpenlar mono yoki polisiklik birikmalardir. bulardan ko‘p uchraydigani gvayakol, ipomeamaron, ipomeanin va batat kislotadir. ipomeamaron va tuzilishiga ko‘ra unga yaqin bo‘lgan ipomeanin va batat kislota zamburug‘ bilan zararlangan batat (shirin kartoshka) o‘simligida ko‘p to‘planadi. seskviterpenlar ipomeamaron zamburug‘larga toksin (zahar) sifatida ta’sir qiladi. l.v.metlitskiy va boshqalar kartoshkadan zamburug‘larga toksin sifatida ta’sir etadigan bir qancha seskviterpenlar ajratib olganlar. bulardan eng muhimi kartoshkaning lyubimes navidan …

3 / 22

rilgan hosilasidir. kauchuk kauchuk (tupi tilida «kau» — daraxt va «uchu» — oqmoq) — rezina va rezina buyumlari tayyorlashda ishlatiladigan elastik material. tabiiy va sun’iy (sintetik) xillarga bo‘linadi. tabiiy kauchuk — asosan, braziliya geveya daraxtining sutsimon shirasi — lateks va kauchukli daraxtlardan olinadi. olingan lateks qayta ishlanib, xom — texnik kauchuk hosil qilinadi. uning tarkibida 93—94% k., 2,4—2,9% oqsil, 0,3% kul, 0,3% kand moddalari va 2,5—3% smola bor. toza tabiiy kauchuk yuqori molekulali to‘yinmagan uglevodorod, tarkibi (s5n8)p. mol. m. 150 mingdan 500 minggacha boradi, zanjirining uz. 10000— 40000 a, ko‘ndalang kesimi 1,5—3 a gacha. tabiiy kauchuk molekulasining bu kattaligi va shakli uning eng muhim xususiyati elastikligini ko‘rsatadi. tabiiy kauchuk yog‘ va aromatik uglevodorodlarda va ularning hosilalarida, mas, benzin, benzol, xloroformlarda erib, yopishqoq eritma yelim hosil qiladi. 56216880

4 / 22

terpenoidli birikmalar va ularning ahamiyati - Page 4

5 / 22

terpenoidli birikmalar va ularning ahamiyati - Page 5

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "terpenoidli birikmalar va ularning ahamiyati"

слайд 1 terpenoidli birikmalar va ularning ahamiyati reja: 1. monoterpenlar guruhi vakillari 2. izoprenlar sinfiga kiruvchi birikmalar 3. poleterpenlar va ularni o‘simlik dunyosiga tarqalishi bu tarkibiga organik birikmalar (odatda tabiiy kelib chiqishi), ularning uglerod skeletlari izopren birliklaridan hosil bo'ladi. terpenoidlar - terpenlarning hosilalari, ba'zi hollarda ularning uglerod skeletlari poliizopren tuzilmalaridan harakatlanishi yoki uglerod bo'lagi, odatda metil guruhi yo'qolishi natijasida hosil bo'lishi mumkin. terpenoidlar efir moylar tarkibida juda ko‘p xilma-xil moddalar bo‘lib, o‘simliklarning xushbo‘yhidi ham ko‘p jihatdan shu moddalarga bog‘liq. bularga terpenlar, seskviterpenlar, diterpenlar va ularning hosilalari, organik sulfidlar va merkaptanlar, indol va antril ...

This file contains 22 pages in PPT format (2.6 MB). To download "terpenoidli birikmalar va ularning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: terpenoidli birikmalar va ularn… PPT 22 pages Free download Telegram