donli ekinlar biokimyosi

PPTX 26 sahifa 3,0 MB Bepul yuklash

26 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 3,0 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 26

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 26

donli ekinlari biokimyosi donli ekinlari biokimyosi reja: 1. donning kimyoviy tarkibi; 2. don shakllanishida moddalarning taqsimlanishi; 3. dondagi oqsil tarkibi va biologik qiymati. donning kimyoviy tarkibi yetishtirilayotgan dondan sifatli non tayyorlash uchun uning tarkibida oqsil va uglevodlar miqdori yuqori bo‘lishi talab qilinadi. sifatli, yumshoq, bo‘rsildoq, mazali nonlar tayyorlanishi uchun don navlari qator talablarga javob berishi kerak. oqsil miqdori va kleykovina soni me’yorida bo‘lsa, bunday navlar ishlab chiqarishda uzoq vaqt saqlanib qoladi. don ekinlari hosili va poxolining kimyoviy tarkibi tuproq iqlim sharoitiga, o‘stirish usullariga, mazkur o‘simlikning turi va naviga bog‘liq. ayniqsa, ular tarkibidagi, oqsil, kraxmal va yog‘lar miqdori bir-biridan keskin farq qiladi. donlarning kimyoviy tarkibini quyidagi jadvalda ko‘rish mumkin. bug‘doy donining kimyoviy tarkibi (quruq moddasining mutlaq og‘irligiga nisbatan foiz hisobida) ekinlar oqsil kraxmal yog‘lar kul to‘qima 1 kg.dagi kalloriyasi yumshoq bug‘doy 13,9 79,9 2,0 1,9 2,3 3375 qattiq bug‘doy 18,0 75,4 2,1 2,0 2,4 3404 javdar 12,8 80,2 2,0 2,1 2,2 …

2 / 26

rab borgan sari ekinlarida oqsil kamayib, kraxmal miqdori oshib boradi. donning kimyoviy tarkibi yog‘ochlik bug‘doyning qattiq bug‘doy navida javdar va makkajo‘xori donida eng kam 2,3-2,6 foiz, po‘stli va boshqa turlarida 5,2-11,8 foizgacha bo‘ladi. ochiq donli va doni po‘stli g‘alla ekinlari doni tarkibidagi kul miqdori ham huddi yuqoridagi kabi nisbatda bo‘ladi. don tarkibidagi suv 10-12 foizgacha bo‘lib, u sharoitga qarab har xil miqdorda keskin o‘zgarib turadi. don ekinlari doni tarkibida odam organizmi uchun zarur bo‘lgan a1, в1, в2, е, рр vitaminlari bo‘lganligidan ham ular katta ahamiyatga ega. don shakllanishida moddalarning taqsimlanishi urug‘ juda murakkab biologik tizim bo‘lib unda o‘simliklarning o‘sishi va rivojlanishi jarayonida sodir bo‘ladigan fiziologik va biokimyoviy jarayonlarda to‘planadigan moddalarning asosiy qismi shakllanadi. o‘simliklarda donlar shakllanayotganda moddalar oddiy holatlardan murakkab zahira moddalar shaklida to‘planadi. masalan: monosaxaridlar zahiradagi polisaxaridlargacha, aminokislotalar zahira oqsillarigacha, yog‘ kislotalari yog‘larga va hakozo shakllarda oddiy moddalar murakkab zahira shaklida donlarda to‘planadi. don shakllanishida moddalarning taqsimlanishi donlardagi zahira …

3 / 26

ativ organlaridagi zahira moddalar reproduktiv organlariga yani urug‘lariga yo‘nalib don shakllanadi. shu sababli ham donli ekinlar toki otalanish davrigacha o‘sib keyin o‘sishi to‘xtaydi. chunki, vegetativ organlaridagi moddalari donlariga o‘zlashtiriladi. a.a.nichiporovich hisob-kitoblari bo‘yicha bug‘doydan 40 s/ga don hosili yetishtirish uchun o‘simlik yerdan 1000 kg/gacha mineral moddalar o‘zlashtirilishi kerak 20000 kg co2 gazini va 1 milliard kilo kalloriya quyosh energiyasini o‘zlashtirilishi kerak. biroq, ana shu quyosh energiyasining atigi 40-50 million kilo kalloriya o‘simlik energiyasi shaklida tuplanadi. demak, don va boshqalarning shakllanishida energiya donlar endospermalari va murtaklarida har xil shakllarda va miqdorda to‘planadi. dondagi oqsil tarkibi va biologik qiymati don tarkibidagi azotli moddalarning asosiy qismini oqsillar tashkil etib, oqsilsiz azotli moddalar miqdori to‘liq pishib yetilgan qizimagan ko‘karmagan ya’ni standart talabiga javob beradigan donlarda 2-3 % dan oshiq bo‘lmasligi lozim. dondagi oqsil tarkibi va biologik qiymati oqsilsiz azotli moddalar miqdori to‘liq pishmagan donlar tarkibida ko‘p bo‘lib saqlash davrida don massasi qizigan taqdirda hamda mikroorganizmlarning …

4 / 26

, ishqorda eriydigan (glyutein) va spirtda eriydigan (gliadin) toifalarga bo‘linadi. suvda erimaydigan oqsillarga (glyumin, glyutein, gliadin) kleykovina deyiladi. kleykovina xamirdagi kraxmalni suv bilan yuvilgandan so‘ng qoladigan cho‘ziluvchan va egiluvchan modda. u non pishirishda katta ahamiyatga ega. nonning hajmi va g‘ovakligi kleykovina miqdoriga bog‘liq bo‘lib, u xamir ichidagi gazni ushlab turadi, natijada u yaxshi ko‘pchiydi, nonning g‘ovakligi oshadi. dondagi oqsil tarkibi va biologik qiymati aminokislota tarkibiga qarab dukkakli don ekinlarining tarkibidagi oqsillar yuqori baholanadi. biologik ko‘rsatgichlariga ko‘ra sholi, javdar, suli, bug‘doy, arpa tarkibidagi oqsillar makkajo‘xori hamda tariq tarkibidagi oqsillarga nisbatan ustunlik qiladi. masalan, bug‘doy tarkibidagi oqsillar xamir tayyorlanganda yaxshi cho‘ziluvchan bo‘lib, tayyorlangan mahsulot sifatiga ijobiy ta’sir etadi. oddiy oqsillarga albuminlar, globulinlar, prolaminlar, glyutelinlar, gistonlar va protaminlar kiradi. albuminlar bu gruppaga kiradigan oqsillar distillangan suvda va tuzlarning kuchsiz eritmasida yaxshi eriydi. to‘yingan tuzli eritmalarda, masalan, ammoniy sulfat tuzining to‘yintirilgan eritmasida albuminlar cho‘kmaga tushadi. ular suvli eritmalar qizdirilganda ham osonlik bilan cho‘kma hosil …

5 / 26

inlar cho‘kmaga tushadi. globulinlar o‘simliklarda keng tarqalgan oqsillardan hisoblanadi. ular o‘simliklardagi zaxira oqsillar sifatida uchraydi. globulinlarga no‘xat donidagi legumin, loviyadagi fazeolin, makkajo‘xoridagi maizin, kanopdagi edestin va boshqalar kiradi. moyli o‘simliklar donidagi moy ajratib olingandan keyin qoladigan kunjarada ko‘p miqdorda oqsil bo‘ladi, ular ham globulinlarga kiradi. prolaminlar (gliadin) bu oqsillarning o‘ziga xos xususiyatlaridan biri 70 % li etil spirtda erishidir. prolaminlar o‘simlik oqsillari bo‘lib, faqat boshoqli o‘simliklardan ajratib olingan. bu oqsillar tarkibida prolin aminokislotasi ko‘p (41 % ga yaqin) bo‘lganligi uchun prolaminlar deb ataladi. prolaminlar tarkibida glutamat kislota ham ko‘p bo‘ladi. biroq shunga qaramasdan prolaminlar kislotali hossaga ega emas chunki glutamat kislota tarkibidagi erkin karboksil gruppa amin gruppa bilan almashingan bo‘ladi. bug‘doy va suli donidagi gliadin, arpadagi gordein, makkajo‘xoridagi zein va boshqa oqsillar prolaminlarga kiradi. glyutelinlar o‘simlik oqsili hisoblanadi, ular donli o‘simliklarda uchraydi. kuchsiz ishqoriy eritmalarda eriydi. glyutelinlarni sof holda ajratib olish qiyin bo‘lganligi sababli ular yaxshi o‘rganilmagan. bug‘doydan olinadigan glyutenin, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 26 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"donli ekinlar biokimyosi" haqida

donli ekinlari biokimyosi donli ekinlari biokimyosi reja: 1. donning kimyoviy tarkibi; 2. don shakllanishida moddalarning taqsimlanishi; 3. dondagi oqsil tarkibi va biologik qiymati. donning kimyoviy tarkibi yetishtirilayotgan dondan sifatli non tayyorlash uchun uning tarkibida oqsil va uglevodlar miqdori yuqori bo‘lishi talab qilinadi. sifatli, yumshoq, bo‘rsildoq, mazali nonlar tayyorlanishi uchun don navlari qator talablarga javob berishi kerak. oqsil miqdori va kleykovina soni me’yorida bo‘lsa, bunday navlar ishlab chiqarishda uzoq vaqt saqlanib qoladi. don ekinlari hosili va poxolining kimyoviy tarkibi tuproq iqlim sharoitiga, o‘stirish usullariga, mazkur o‘simlikning turi va naviga bog‘liq. ayniqsa, ular tarkibidagi, oqsil, kraxmal va yog‘lar miqdori bir-biridan keskin farq qiladi. d...

Bu fayl PPTX formatida 26 sahifadan iborat (3,0 MB). "donli ekinlar biokimyosi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: donli ekinlar biokimyosi PPTX 26 sahifa Bepul yuklash Telegram