g‘arb falsafasining ustuvor yo‘nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri

PPTX 52 pages 2.9 MB Free download

52 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 52

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 52

3-mavzu. falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g‘arb falsafasi 1 3-mavzu: g‘arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri. texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma’ruzachi: m.l.sharipov 3-mavzu: g‘arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri reja qadimgi yunoniston va rim falsafiy maktablari ta`limotlari. ilk o`rta asrlar g`arb falsafasi: apologetika, patristika, sxolastika, nominalizm va realizm. yevropa uyg`onish davri falsafasi. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo`nalishlari. xx-xxi asrlar g`arb falsafasining asosiy yo`nalish va oqimlari. 1. qadimgi yunoniston va rim falsafiy maktablari ta`limotlari. antik falsafa taraqqiyotini shartli to‘rt bosqichga ajratib o‘rganiladi: 1) yunon falsafasi shakllana boshlagan ilk davrlardan mil. avv. iv asrgacha bo‘lgan muddatni o‘z ichiga qamrab oluvchi “suqrotgacha bo‘lgan davr”; 2) mil. avv. v asrdan - mil.avv. iv asrning o‘rtalarigacha davom etgan “mumtoz davr”. bu davrda suqrot, aflotun, arastularning ijodi vujudga keldi va keng tarqaldi; 3) mil. avv. iv asr oxirlari va mil. …

2 / 52

on xudolari tabiiy stixiyalarni aks ettiradi. 4. kosmos zarurat bilan shartlangan. insonga nisbatan qo‘llanilganda mazkur zarurat taqdir ko‘rinishida namoyon bo‘ladi.ammo, yunon falsafasiga ko‘ra insonlar birgina tabiat qonunlariga bo‘ysunib emas, balki aqliy mushohadaga asoslanib ham yashashlari lozim. yunonlar xudolar o‘rnatgan qonunlarni ham tan olgan holda aqlga tayanib yashash g‘oyasini ilgari surganlar. 5. inson kashfiyotlarining eng muhimlaridan biri qonun hisoblanadi. yunon falsafasida ta’kidlanishicha, qonun ustuvorligi o‘rnatilgan shahar davlat-polis hisoblanadi. yunon polislaridagi turli xalq yig‘inlari va sudlarda notiqlar tomonidan qo‘llanilgan dalillash hamda xulosa chiqarish usullari kishilarning aql kuchiga bo‘lgan ishonchini yanada oshirdi. 6. ijtimoiy hayotning fuqaroviy xarakteri va erkin, faol ideal fuqaro obrazi yunon falsafasida axloqiy qarashlar - amaliy falsafaning shakllanishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. muayyan insoniy xulq-atvor tipiga qarab mo‘ljal olgan ushbu amaliy falsafada kishilarning turmush kechirish qoidalari, ezgu fazilatlari bilan bog‘liq g‘oyalar ilgari surildi. 7. yunon falsafasida mantiqiy, axloqiy va estetik qarashlarning o‘zaro ajralishi ro‘y berdi. ammo, shunga qaramay, yunon mutafakkirlari o‘z …

3 / 52

, eley falsafiy maktabi, suqrot, pifagor, aflotun, arastu va boshqalarning falsafiy – ilmiy, ijtimoiy – ahloqiy ta’limоtlari o’rganiladi. fales mil. avv. 624-547 yillar anaksimandr mil. avv. 610-547 yillar anaksimen mil. avv. 588-525 yillar apeyron parmenid mil. avv. 540 –470 yillar pifagor mil. avv. 580–500 yillar epikur (mil. avv. 341-270 yillar) geraklit mil. avv. 460–370 yillar geraklit (eramizdan avvalgi 520-460 yillar) geraklit stixiyali dialektikaga asos solgan, olov — olamning asosi, deb bilgan. uning fikricha, olamda hamma narsa harakatda. «oqar suvga bir soniyada ikki marta tushish mumkin emas, chunki suv har daqiqada yangilanib turadi». olamda turg‘unlik yo‘q. geraklitning fikricha, doimiy o‘zgarish, harakat va o‘zaro qarama-qarshi tomonlarga o‘tish — jismlar sifatining nisbiyligi bilan boqliq. geraklitning qarashlari falsafiy tafakkur rivojiga katta ta’sir ko‘rsatgan. platon mil. avv. 428–347) g‘oyalar haqidagi qarashlar mutafakkir ta’limotining asosini tashkil qiladi. u olamda mavjud narsalar o‘z g‘oyasiga ega deb hisoblagan. aflotun g‘oyalarni narsalarning hissiy yo‘l bilan bilish imkonsiz bo‘lgan obrazlari …

4 / 52

li aleksandrga 3 yil muntazam ustozlik qilgan. arastu zabardast qomusiy olim bo‘lib, falsafa, mantiq, psixologiya, axloq, notiqlik san’ati, tabiiy fanlar bo‘yicha o‘lmas, bebaho asarlar yozib qoldirgan. arastuning g‘oya va qarashlari sharqda keng yoyilgan va u - “birinchi muallim”, deya e’tirof etilgan. arastu to‘rt turdagi sababni tan oladi: 1. materiya sabab - . 2. shakl sabab- . 3. harakat sabab - . 4. maqsad sabab-. materiya sabab launch 01 02 03 04 04 shakl sabab harakat sabab maqsad sabab narsalar undan tashkil topadi. aniqrog‘i u narsalarning xomashyosi - substrati sanaladi narsalarning g‘oyasi-mohiyatini anglatadi harakatning manbaini anglatadi “nega?”, “nima uchun” singari savollarga javob bo‘ladi. narsa hodisalarning nima uchun mavjudligini bildiradi falsafa tarixida arastu falsafasi uch qismga bo‘lib o‘rganiladi. ular: 01 02 03 bilish haqida bilim berishni nazarda tutadigan nazariy falsafa (“metafizika” asarida bayon qilingan) inson haqida bilim berishni nazarda tutadigan amaliy falsafa(“siyosat” va “axloq” asarlarida bayon qilingan) ijod jarayoni haqida bilim berishni …

5 / 52

, ilohiyotga aylantiriladi. bu davrda tabiatni o`rganish gunoh hisoblanib, tabiatni o`rganishga kirishgan kishilar dahriylikda ayblanadilar va quvg`in qilinadilar, hatto ular olovda ham kuydirilar va o`ldirilar edi. natijada, dunyoviy bilimlar ustidan diniy ta`limotlar hukmronlik qiladi. din ijtimoiy fikr ustidan cheksiz hukmron bo`ladi. apologetika. ma`jusiylik dini va falsafasi, hamda bid`atchilarning adashishlariga qarshi kurashgan oqim apologetlardir (yun. apologiya-himoya). apologetlarning eng ko`zga ko`ringan vakili kvint tertullian (160-220 y) edi. falsafa va xristianlikni bir biriga to`g`ri kelmasligiga dalillar keltirib, u shundan kelib chiqdiki, xristianlikning falsafiy asosga ehtiyoji yuq. isodan keyin hech qanday bilimga qiziqishning keragi yo`q, injildan keyin esa hech qanday tadqiqotning zaruriyati yo`q. patristika. apologetika orqasidan xristian mafkurachilarining asarlari bo`lgan patristika paydo bo`ldiki, uning mualliflari bid`atchilarga qarshi kurashga katta hissa qo`shganliklari uchun avliyolik darajasiga ko`tarildilar va cherkov otalari deb ataldilar. «cherkov otalari» ning eng yirigi avreliy avgustin (354-430 y) edi. avgustin falsafasining markazida xudo turadi. xudo oliy mohiyat bo`lib, eng oliy ezgulikdir. inson esa …

Want to read more?

Download all 52 pages for free via Telegram.

Download full file

About "g‘arb falsafasining ustuvor yo‘nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri"

3-mavzu. falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g‘arb falsafasi 1 3-mavzu: g‘arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri. texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma’ruzachi: m.l.sharipov 3-mavzu: g‘arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri reja qadimgi yunoniston va rim falsafiy maktablari ta`limotlari. ilk o`rta asrlar g`arb falsafasi: apologetika, patristika, sxolastika, nominalizm va realizm. yevropa uyg`onish davri falsafasi. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo`nalishlari. xx-xxi asrlar g`arb falsafasining asosiy yo`nalish va oqimlari. 1. qadimgi yunoniston va rim falsafiy maktablari ta`limotlari. antik falsafa taraqqiyotini sh...

This file contains 52 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "g‘arb falsafasining ustuvor yo‘nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: g‘arb falsafasining ustuvor yo‘… PPTX 52 pages Free download Telegram