mayzu; borliq falsafasit (ontologiya)

PPT 30 pages 4.2 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.2 MB

File type PPT

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

powerpoint presentation borliq vahdati vujud vahdati mavjud materiya substansiya atribut reallik ob`yektiv reallik sub`yektiv reallik moddiy borliq g`oyaviy borliq aktual borliq virtual borliq potensial borliq aksidensiya falsafa” m. ahmedova tahriri ostida- t, 2006 yil, 279-292 betlar. shermuxamedova n.a. borliq va rivojlanish falsafasi. (o‘quv qo‘llanma). - toshkent: 2017. 219-260 betlar yusupov e., mamashokirov s. falsafa. darslik. - toshkent: 2005, 401-445 betlar falsafa asoslari. mas'ul muharrir. q.nazarov-t., “o`zbekiston”, n.m.i.u , 2005 yil, 227-228, 234-240, 258-261-b. adabiyotlar borliq tushunchasi va uning mohiyati. borliq shakllari mazmuni ontologiya - falsafa fanining boqliq haqidagi masalalarini o`rganuvchi qismi. ontologiya – so`zi yunoncha ontos (mavjudlik) va logos (ta`limot) so`zlarining birikmasidan tashkil topgan bo`lib, “mavjudlik haqidagi ta`limot” , ya`ni borliq haqidagi fan ma`nosini ifodalaydi. parmenid faylasuflar orasida birinchi bo‘lib borliqni kategoriya sifatida tavsifladi va uni maxsus falsafiy tahlil predmetiga aylantirdi. u haqiqiy borliq mohiyatining o‘zgarmasligi haqidagi g‘oyani ilgari suradi. parmenid fikricha, borliq paydo bo‘lmagan va u yo‘q ham bo‘lmaydi, …

2 / 30

borliq azaliy ollohning o`zidir. beruniy fikricha, borliq hamma narsaning asosidir. * sharq mutafakkirlari fikricha borliq ibn sino fikricha borliqning asosi “vujudi vojib” ya`ni olloxdir. vujudi vojib bu uning mavjudligi sababini boshqa narsalardan qidirish noorin. chunki birinchi sabab uning natijasi bo`lgan xilma xil jarayonlarning mohiyatiga bog`liq bo`la olmaydi forobiy fikricha borliq ikkiga bo`linadi “vujudi vojib” barcha mavjud yoki paydo bo`lishi mumkin bo`lgan narsalarning sababi “vujudi mumkin” esa doimo o`zgarishda, ziddiyatli munosabatlarda unda barcha narsalar oddiydan murakkabga, tartibsizlikdan tartiblilikka qarab harakat qiladi borliq borliq – mavjudlikning barcha shakllarini, turlarini va ko`rinishlarini o`ziga qamrab oluvchi eng umumiy va universal falsafiy kategoriyadir butun mavjudotni, uning o’tmishini, hoziri va kelajagini ifodalovchi tushuncha. uning asosiy belgisi – mavjudligidir. borliq barcha mavjud narsalarni o`z ichiga qamrab oladi. borliq turli asoslarga ko’ra, moddiy (obyektiv reallik) va goyaviy (subyektiv reallik), real va virtual, aktual va potensial turlardan iborat. borliqning asosiy sohalariga tabiat, jamiyat va ong kiradi. barcha mavjud narsalar …

3 / 30

qda, bolishi ham, bo`lmasligi ham mumkin bo`lgan, extimoliy mazmunga ega bo`lgan borliq. borliq to’g’risidagi qarashlar haqida qisqa xulosalar parmenid - (mil.av vi asrning 2-yarmi v asr boshlari) borliq - olamning markazida turuvchi harakatsiz ulkan shar. platon - (mil. av. taxm. 427-347-yillar) “goyalar dunyosi” va “soyalar dunyosi” ta’limoti. aristotel - (mil. av. taxm 384-322-yillar) borliq - bu moddiy narsalarning obyektiv mavjudligi. u empirizm ontologiyasini yaratdi demokrit - (mil.av. taxm 460-370- yillar) borliq- atomlar majmuidan iborat. abu nasr forobiy - (873-950-yillar) borliq - yagona. u ikki shaklda namoyon bo’ladi: vahdati-vujud, vahdati-mavjud. borliq 6 bosqichdan iborat. 1, sababi avval – xudo.2, sababi soniy- samoviy jismlar borligi 3, faol aql 4, an nafs.- jon 5, as-surat shakl 6. al modda abu rayhon beruniy - (973-1048-yillar) borliq hamma narsaning asosida yotadi. ingliz olimi jorj berkli - (1684-1753-yillar) va david yum - (1711-1771-yillar) nemis faylasufi vilgelm gegel (1770-1831-yillar) borliq - sezgilar majmuasi. borliq - “mutlaq ruh” …

4 / 30

hegarasi- ni qayd etuvchi tavsif- ni ifodalash uchun mo‘ljallangan fal- safiy kategoriya. cheksizlik – amaldagi qonunlarga bo‘ysunmaydigan, ularni aksioma tarzida qo‘llab bo‘l- maydigan, qism butunga teng bo‘lib qoluvchi borliqdir cheksizlik olamning chekliligi va cheksizligi 1) materiya inson ongiga bog’liq bo’lmagan holda mavjud obyektiv reallik. uni yaratib ham, yo’qotib ham bo’lmaydi. 2) materiya, ya’ni moddiy olamdagi har qanday narsa va hodisalar doimo harakatda, o’zgarishda, rivojlanishda bo’ladi. bu materiyaning mavjudlik shakllarida namoyon bo’ladi. 3) inson o’z faoliyati jarayonida moddiy olamdagi narsa, hodisa, jarayonlarning xossalari va mohiyatini bilib boradi. materiya ( moddiy olam) ning o`ziga xos xususiyati materiyaning namoyon bo`lish shakllari. harakat (umuman o’zgarish, obyektlarning o’zaro ta’siri) fazo (dunyoni tashkil etuvchi obyektlarning joylashish tartibi, ko’lami va miqyosi) vaqt (olamda sodir bo’luvchi hodisalar va jarayonlarning ketma-ketligi davomiyligi) * harakat shakllari mexanik fizik кimyoviy biologik ijtimoiy * progress regress orqaga qaytmaslik va muayyan yo‘nalishga egalik xos bo‘lgan harakat tipi rivojlanish deb ataladi. bunda narsa yoki …

5 / 30

i tabiat tushunchasining keng ma’nosi borliqni, butun dunyoni barcha rang-barang shakllari bilan jamuljam holda aks ettiradi. tabiat» atamasining tor ma’nosi obyektiv borliqning biosfera, ya’ni «hayot sohasi» deb nomlagan qisminigina anglatadi. «tabiat» tushunchasining maxsus talqinida e’tibor muhokama predmetining ildizlari, fundamental asoslarini yoritishga qaratiladi. * таbiat qadimda inson tabiatga to‘la singib ketgan va unga butunlay qaram edi. u tabiatdan ajralmagan va o‘zini unga qarshi qo‘ymagan. antik davrda tabiat insondan deyarli hamma narsada ustun bo‘lgan qudratli kuch bo‘lib qolishda davom etsa-da, lekin uni odamzot nazariy anglay boshlagan. uyg‘onish davrida tabiatga go‘zallik va ilhom manbai deb qarashga asoslangan yangicha munosabat yuzaga keldi. mazkur mo‘ljal real borliqni faol o‘rganish va uni yanada teranroq tushunib yetishga rag‘batlantirgan. yangi davrdan e’tiboran u nafaqat nazariy yoki estetik ilhom manbai sifatida, balki amaliy faoliyat jabhasi sifatida ham qaraldi. insonga tabiatning stixiyali kuchlarini jilovlash va o‘ziga bo‘ysundirish imkonini beruvchi tabiiy qonunlar aniqlandi * geografik muhit – bu yer tabiatining inson …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mayzu; borliq falsafasit (ontologiya)"

powerpoint presentation borliq vahdati vujud vahdati mavjud materiya substansiya atribut reallik ob`yektiv reallik sub`yektiv reallik moddiy borliq g`oyaviy borliq aktual borliq virtual borliq potensial borliq aksidensiya falsafa” m. ahmedova tahriri ostida- t, 2006 yil, 279-292 betlar. shermuxamedova n.a. borliq va rivojlanish falsafasi. (o‘quv qo‘llanma). - toshkent: 2017. 219-260 betlar yusupov e., mamashokirov s. falsafa. darslik. - toshkent: 2005, 401-445 betlar falsafa asoslari. mas'ul muharrir. q.nazarov-t., “o`zbekiston”, n.m.i.u , 2005 yil, 227-228, 234-240, 258-261-b. adabiyotlar borliq tushunchasi va uning mohiyati. borliq shakllari mazmuni ontologiya - falsafa fanining boqliq haqidagi masalalarini o`rganuvchi qismi. ontologiya – so`zi yunoncha ontos (mavjudlik) va logos (ta`lim...

This file contains 30 pages in PPT format (4.2 MB). To download "mayzu; borliq falsafasit (ontologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: mayzu; borliq falsafasit (ontol… PPT 30 pages Free download Telegram