o`zbekiston tuproqlari

DOC 72,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350968780_20517.doc узбекистон тупроклари o`zbekiston tuproqlari reja: 1. o`zbekiston tuproqlarining xilma – xilligi 2. tuproq turlari 3. buz tuproqlar 4. jigarrang tuproqlar 5. yaylovlar va sug`oriladigan yerlar. o`zbekiston tabiat unsurlari xususiyatlarining uning hamma qismida bir xil bo`lmasligi — relefning murakkabligi, tor jinslarining kelib chiqishi va litologik tuzilishining hamda gidrologik sharoitining xilma-xilligi, arid tipli kontinental iqlim va o`simliklarning mavjudligi har xil tuproq turlarining vujudga kelishiga sababchi bo`lgan. o`zbekiston tekislik qismi bilan tog`li qismi orasida xam tabiiy unsurlarning farqi juda katta. shu sababli tekislik (qismida tuproqning zonallik xususiyati mavjud bo`lib, cho`lga xos tuproq turlari shakllansa, aksincha tog`li qismida balandlik mintaqalanish vujudga kelgan. jumhuriyatimiz tekislik (qismida ham .qoldik tog`lar, balandliklar, vodiylar, botiqlar mavjud bo`lib, ularda tuproq hosil bo`lish jarayoni bir-biridan farq qiladi. buning ustiga yilning ko`p qismi issiq, quruq va seroftob bo`lganligidan tuproq xosil bo`lish jarayoni sust bo`ladi. yoz qurg`oqchil, harorat yuqori bo`lganligidan mumkin bo`lgan bug`lanish yog`inga nisbatan 15—20 martagacha ortiq bo`lib, tuproq tarkibida …

ga asosiy sabab iqlimiy sharoitlarni (yoz issiq, qurg`oqchil bo`lib, uzoq davom etishligi) noqulayligi tufayli o`simliklarning nihoyatda siyrak o`sishidir. o`zbekiston hududida yana sug`oriladigan joylarda madaniy sug`oriladigan tuproqlari turi vujudga kelgan. chunki kishilar ming yillab tuproqni sug`orib, xar xil o`g`itlar solib, ishlov berib tabiiy xususiyatlarini o`zgartirib yuborgan. bunday tuproq turlariga voha o`tloq, voha botqoq, voxa bo`z kabi tuproqlar kiradi. o`zbekistonning tekislikcho`l qismidagi tuproqlarning o`ziga xos tomonlari shundaki, chirindi miqdori kam bo`lishidan tashkari yuqori karbonatli, sho`rlashgan va ba`zi yyerlarida sho`rxoklar; mavjud. jumhuriyat cho`l qismi tuprog`ining 40% sur-qo`ng`ir tusli tuproqqa, 36% qumlarga, 5,4% takirli tuproqqa, 3,18% qumli cho`l tuproqqa, 3,8% sho`rxokka, 0,5% taqirlarga to`g`ri keladi. demak, o`zbekistonning cho`l qismida eng ko`p tarqalgan tuproq bu sur ko`ng`ir tuproq turidir. bu tuproq turi jumhuriyat yyer fondining 25—30% ni ishg`ol qilib, asosan bo`r, paleogen, neogen davrlarining qumtosh, gil, mergel, oxaktosh va qadimiy prolyuvial, ellyuvial yotqiziqlarda tashkil topgan. sur-qo`ng`ir tuproqlar ustyurt platosi, qizilqumdagi qoldiq tog` etaklari va balandliklari, …

`rxok va sho`rtob tuproqqa ajraladi. o`zbekiston hududining ko`pgina qismida qum va qumli cho`l tuproqlari joylashgan. bunday joylar qatoriga qizilqum, amudaryo, qashqadaryo va zarafshon daryolarining qadimiy deltalari, surxondaryoning quyi qismi (xovdor, bobotog` etaklari), qisman markaziy farg`ona kiradi. jumhuriyatimizning cho`l, qismidagi qadimgi allyuvial tekisliklarida, ustyurt platosining janubiy qismida, amudaryo va zarafshon daryolarining quyi qismidagi qadimiy deltala, rida, qarshi cho`lining janubi-g`arbiy qismlarida taqirlar va taqirli tuproqlar uchraydi. taqir va taqirli tuproqlar egallagan maydon jumhuriyat yyer fondining 4,0% ni ishg`ol qiladi. taqirli tuproq turlari cho`l zonasidagi qadimiy quruq deltalarda, daryo qayirlarida va marta qumlar orasida, tog` oldi tekisliklarida uchraydi. taqirli tuproq turi tarkibida chirindi, kam (0,5—0,8%), chirindi saqlovchi qatlam yupqa (10—12 sm) va karbonatlidir. taqirlar asosan allyuvial va prolyuvial yotqiziqlardan tashkil topgan, tarkibida gilli jinslar ko`p bo`lgan joylarda uchraydi. taqirlar yuzasi qattiq bo`lib, yorilib ketgan. chunki taqirlar yuzasi bahorda yog`in suvlari bilan to`lib, yozda ular bug`lanib ketib, qurib qotib, yorilib-yorilib ketadi va hatto ustida …

ekin bu tuproq turi ko`p joylarda sug`oriladigan o`tloq tuproqqa aylantirilgan. o`zbekiston hududining cho`l qismidagi botiqlarda, qadimiy ko`llar o`rnida, yyer osti suvi yuza (1 m.) bo`lgan joylarda esa botkoq o`tloq tuproqlar uchraydi. bu turi jumhuriyat yyer fondining 0,15% ni tashkil qiladi. jumhuriyatimizning daryo vodiylarida, deltalarida, kichik berk botiqlarda, tog` oldi qiya tekisliklarda, qoldiq platolar va tog`lar orasidagi botiqlarda, qisman esa bo`z tuproq mintaqasining quyi qismlarida sho`rxoklar uchraydi. sho`rxoklar o`zbekiston yyer fondining 2,83% ni ishrg`ol qiladi. sho`rxoklar grunt suvlari yyer yuzasiga yaqin (0—3 m) xamda yog`inga nisbatan mumkin bo`lgan bug`lanish bir necha hissa ko`p joylarda vujudga keladi. chunki grunt suvi yyer betiga yaqin bo`lgan joylarda bug`lanish tufayli suv bug`ga aylanib ketib, tuzlar esa tuproq yuzasida to`planaveradi, natijada sho`rxoklar vujudga keladi. sho`rxok tuproqlar tarkibida suvda tez eriydigan xlorli, sulfatli va natriyli tuzlar ko`p bo`lib, uning kimyoviy xususiyatini yomonlashtiradi. tuproqlar tarkibida tuzlar miqdori 3% dan oshsa, sho`rxoklar vujudga keladi, oqibatda tuproq yuzasi oppoq va …

quyi qismida va sherobod cho`lida uchraydi. bunday tuproqlar tarkibida chirindi miqdori 1— 1,3% ni tashkil etadi. lekin o`tloq-voha tuproqlari ming yillab sug`orlib, ishlov berilib, har xil o`g`itlar solinishi natijasida o`zining tabiiy xususiyatlarini o`zgartirib, madaniy voha tuprog`iga aylangan. shu sababli madaniylashgan (agroqatlam) qatlam 2—3 metrga yyetadi. bu agrar qatlam orasida xar xil sopol idishlar qoldig`i, g`isht, ko`mir, suyak va boshka qoldiklar uchraydi. o`tloq-voxa tuprog`i ba`zi joylarda noto`g`ri agrotexnik usullarni qo`llanishi tufayli sho`rlashgan, binobarin, ulardan yuqori xosil olish uchun sho`rini yuvib turish kerak. o`zbekiston tog`li qismida relefning balandlashuvi tufayli havo harorati pasaya boradi, aksincha, yog`in miqdori ortadi, oqibatda, cho`lga xos o`simlik turlari o`zgarib, o`z o`rnini har-xil o`tlarga, buta va o`rmonlarga, tog`larning yuqori kismida esa o`tloqlarga bo`shatib beradi. binobarin, landshaftning balandlik mintaqalanishi vujudga kelib, uning bir unsuri hisoblangan tuproq turlari xam yuqoriga ko`tarilgan sari o`zgarib, uchta mintaqasini hosil qiladi: bo`z tuproqli adir mintaqasi:tog`-jigar rang va qo`ng`ir tog`o`rmon mintaqasi va och tusli ko`ng`ir o`tloq …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o`zbekiston tuproqlari"

1350968780_20517.doc узбекистон тупроклари o`zbekiston tuproqlari reja: 1. o`zbekiston tuproqlarining xilma – xilligi 2. tuproq turlari 3. buz tuproqlar 4. jigarrang tuproqlar 5. yaylovlar va sug`oriladigan yerlar. o`zbekiston tabiat unsurlari xususiyatlarining uning hamma qismida bir xil bo`lmasligi — relefning murakkabligi, tor jinslarining kelib chiqishi va litologik tuzilishining hamda gidrologik sharoitining xilma-xilligi, arid tipli kontinental iqlim va o`simliklarning mavjudligi har xil tuproq turlarining vujudga kelishiga sababchi bo`lgan. o`zbekiston tekislik qismi bilan tog`li qismi orasida xam tabiiy unsurlarning farqi juda katta. shu sababli tekislik (qismida tuproqning zonallik xususiyati mavjud bo`lib, cho`lga xos tuproq turlari shakllansa, aksincha tog`li qismida balandlik m...

Формат DOC, 72,0 КБ. Чтобы скачать "o`zbekiston tuproqlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o`zbekiston tuproqlari DOC Бесплатная загрузка Telegram