o`zbekistonda yerlarni ro`yxatga olish va baholashning qisqacha tarixi

DOC 135,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663094225.doc ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи o`zbekistonda yerlarni ro`yxatga olish va baholashning qisqacha tarixi buyuk mutafakkir, olim abu ali ibn sino o`z zamonasida "tuproq tirik mavjudot - hayot mamot negizidir" deb aytgan edi. bu mutafakkirona so`zlar hozir ham o`z kuchini yo`qotmagan. qobusnomada "sho`ristonga tuxum sochmagilkim hosil bermagay, mehnating behuda bo`lg`ay, ya`ni yaxshilikni bilmagan kishiga yaxshilik qilmoq sho`ristonga tuxum sochmoqdir" deb bejiz aytilmagan. yer-tuproq, o`t va suvning orasida vositachi bo`lib, ularning orasini ulug`band qilib bog`lagaydir. shu tariqa yerdagi qurg`oqchilikning olov bila, sovuqlikning, suv bila bog`lanishi orasida paydo bo`ldi, lekin quvvat moddasi bilan mazkur band uzuldi deb yozilgan. ona zamin haqida bu kabi tabarruk so`zlarni ko`plab keltirish mumkin. lekin afsuski ularning ko`pchiligi turli sabablarga ko`ra bizgacha yetib kelmagan. eotibor beraylik sho`r tuproqqa tuxum, yaoni urug` sepma, bari bir sho`riston hosil bermaydi, natijada mehnating zoye ketadi degan gap naqadar dono fikr. o`z o`zidan sho`ristonni ajratish kerakligi, yaoni hisobga olish kerakligi, …

i marta rus tilida 1969 yili "o`zdaverloyiha" va tuproqshunoslik institutlari olimlari a.z.genusov, b.v.gorbunov va boshqalar tomonidan chop etiladi. mamlakatda o`tkazilgan tadbirlar bu qo`llanmada ayrim kamchiliklar mavjud ekanligini isbotladi. jumladan bu usulda mayda zarrali tuproq qatlam qalinligi, tuproqni gipslashganlik darajalari uchun koeffitsiyentlar ishlanmagan edi. ushbu qo`llanmani takomillashtirish, dala va vegetatsion tajribalarini natijalarini umumlashtirish, ayrim pasaytiruvchi koeffitsiyentlarni tuzatish natijasida respublikamiz sharoitiga, xususan paxtachilik va donchilikka moslashgan yangi uslubiy qo`llanmalar vujudga keldi. "o`zbekistonda paxta yetishtiriladigan yerlarning unumdorligini baholash bo`yicha uslubiy qo`llanma". t. 1994. "bo`z tuproqlar kamaridagi sug`oriladigan, eroziyaga moyil yerlarni baholash va xaritalashga doir uslubiy ko`rsatma". t. 1994. "o`zbekiston respublikasi bahorikor yerlarni bonitirovkalash". t. 2000 yil va hokazolar. ushbu qo`llanmalar, uslublar negizida mustaqillik davrida yer fondidan samarali foydalanishda, tuproqni unumdorligi bo`yicha baholashda, sug`oriladigan mintaqalarda tuproq hosil bo`lish sharoiti va sifatini bir-biriga taqqoslab tahlil qilish, sug`oriladigan yerlarda qishloq xo`jaligi ekinlari ekishni to`g`ri va rejali tashkil etish hamda ulardan yuqori darajada hosil olish uchun murakkab …

hni takomillatirish hali poyoniga yetgan emas. shunga qaramasdan tuproq unumdorligini baholaydigan o`zbek modeli yaratildi desa ham bo`ladi. lekin eng yangi modellarimiz ham kamchiliklardan holi emas, masalan; sug`oriladigan yerlarni bir ballining kadastrli hisobi donli ekin ekilganda 0,6 s/ga ni tashkil qiladi, demak eng yuqori darajada baholanadigan 100 balli 10 sinfli yerlardan 60 s/ga don olish mumkin, aslida hozirgi kunda ilg`or xo`jaliklar, tumanlar gektaridan 85-86 s/ga don olmoqdalar. bundaylarga andijon viloyati 72 s/ga, asaka tumani 85 s/ga, asaka tumani falaba jamoa xo`jaligi 86 s/ga va boshqalarni misol tariqasida keltirish mumkin. xuddi shu kabi misollarni paxtachilik tarmog`idan ham keltirish mumkin. qishloq xo`jalik mahsulotlarini yetishtiradigan resurs bu mamlakat tuproqlari hisoblanadi va har doim ro`yxatga olishga va baholashga muhtoj bo`ladi. o`zbekiston respublikasi yer fondi. o`zbekistonning umumiy yer maydoni 45 mln. gektardan kamroq. bu maydonni 33,2 mln. gektaridan qishloq xo`jalik ishlab chiqarishida foydalaniladi. buning ham asosiy qismi cho`ldagi yaylov deb ataluvchi maydonlarga to`g`ri keladi va 23 …

ари қишлоқ хўжали-гида фой-даланил-майдиган ерлар умумий майдо-нига нисба-тан, %. 1. қишлоқ хўжалигида фойдаланадиган ер-ларнинг ҳаммаси. 32239,6 4162,6 25593,2 6646,4 72,0 2. давлат ер заҳираси. 4632,0 - 616,0 4016,0 10,3 3. ўрмон хўжаликлари ерлари. 5243,2 17,8 1223,0 4020,2 11,7 4. саноат, йўл, дам олиш, қўриқхоналар ва қишлоқ хўжалиги-да фойдаланилмайди-ган бошқа ерлар. 1816,3 15,5 61,7 1754,6 4,0 5. сув иншоотлари ва бошқа гидротехник қурилмалар. 635,0 3,4 10,8 624,2 1,4 6. қишлоқ ерлари (ша-ҳар ва шаҳар типи-даги қишлоқлар). 215,4 38,9 9,9 205,5 0,5 7. табиатни муҳофаза қилиш, рекреацион ва тарихий-маданий аҳамиятга эга бўл-ган корхоналар, таш-килотларнинг ерлари. жами: 44797,7 4238,6 27521,6 17276,1 100 sug`oriladigan yerlar qishloq xo`jalik mahsulotini 95 % ni yetishtirishda xizmat qiladi. qishloq xo`jaligi esa volyuta keltiruvchi asosiy tarmoq, yaoni manba hisoblanadi. bulardan tashqari yuqorida qayd qilganimizdek 790,4 ming gektar yerimiz lalmikor dehqonchilikda foydalaniladi. bu yerlar qatoriga nisbatan yuqori darajada gumus bilan taominlangan to`q tusli bo`z tuproqlar tipchasi mansub bo`lib, mashhur, qattiq, …

umotiga ko`ra sug`oriladigan maydonlarning 53 % yoki 2 mln. 286 ming gektari turli darajada sho`rlangan. kuchsiz sho`rlangan yerlar maydoni 1 mln. 125 ming ga yoki 58 % ni tashkil qiladi. o`rtacha darajada sho`rlangan yerlar 650 ming ga yoki 33 %, kuchli sho`rlangan yerlar maydoni 250 ming ga atrofida bo`lib, sho`rlangan yerlarga nisbatan 14 % ni tashkil qiladi. keyingi ilmiy izlanishlar natijalariga ko`ra kuchsiz darajada sho`rlangan yerlarda 20-25 % miqdorda qishloq xo`jalik ekinlarining hosildorligi kamayadi, demak sho`rlanmagan yerlarga nisban 1/4 hissa kam hosil olinadi. o`rtacha darajada sho`rlangan yerlarda esa 30-40 % ayrim hollarda 50 % gacha hosil kamayadi. kuchli darajada sho`rlangan yerlarda esa hosil 80 % gacha kamayadi yoki butunlay nobud bo`lishi mumkin. kuchli darajada sho`rlangan yerlarning 70 ming gektari qoraqalpog`iston respublikasi hududiga, 65 ming gektari esa sirdaryo viloyatiga to`g`ri keladi. demak, 135 ming gektar yer ikki viloyatga to`g`ri keladi. shuni alohida taokidlash kerakki, odatdagi sho`r yuvish usullarida kuchsiz va o`rta …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o`zbekistonda yerlarni ro`yxatga olish va baholashning qisqacha tarixi"

1663094225.doc ўзбекистонда ерларни рўйхатга олиш ва баҳолашнинг қисқача тарихи o`zbekistonda yerlarni ro`yxatga olish va baholashning qisqacha tarixi buyuk mutafakkir, olim abu ali ibn sino o`z zamonasida "tuproq tirik mavjudot - hayot mamot negizidir" deb aytgan edi. bu mutafakkirona so`zlar hozir ham o`z kuchini yo`qotmagan. qobusnomada "sho`ristonga tuxum sochmagilkim hosil bermagay, mehnating behuda bo`lg`ay, ya`ni yaxshilikni bilmagan kishiga yaxshilik qilmoq sho`ristonga tuxum sochmoqdir" deb bejiz aytilmagan. yer-tuproq, o`t va suvning orasida vositachi bo`lib, ularning orasini ulug`band qilib bog`lagaydir. shu tariqa yerdagi qurg`oqchilikning olov bila, sovuqlikning, suv bila bog`lanishi orasida paydo bo`ldi, lekin quvvat moddasi bilan mazkur band uzuldi deb yozilgan. ona zamin ha...

Формат DOC, 135,5 КБ. Чтобы скачать "o`zbekistonda yerlarni ro`yxatga olish va baholashning qisqacha tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o`zbekistonda yerlarni ro`yxatg… DOC Бесплатная загрузка Telegram