zahiriddin muhammad bobur lirikasi 11 - sinf

PPT 9,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1643310899.ppt жизнь и творчество шекспира zahiriddin muhammad bobur lirikasi 11-sinf adabiyot darsligi asosida 13-mavzu: bobur lirikasida g‘azal va ruboiylar yetakchi mavqe tutadi. adib ushbu janrlarning ijtimoiy motivlar bilan boyitilishiga katta hissa qo‘shdi. bobur g‘azallarining katta qismi 5 va 6 baytdan tashkil topgan. uning yana bir yirik xizmati she’r tilini, adabiyot tilini hayotiylashtirishda, uning sodda va ravon, tushunarli, samimiy bo‘lishiga intilishida ko‘rinadi. ko‘pincha ularda og‘zaki nutqqa juda yaqin bo‘lgan ohanglar ochiq sezilib turadi. boshqa jihatlarni gapirmaganda ham, g‘azal qofiyalarining fe’llardan tashkil topishi uni og‘zaki nutqqa yaqinlashtirganini ta’kidlash o‘rinli bo‘ladi. garchi boburning ayrim she’rlarida o‘zni aysh bilan tutishga, farog‘at bilan yashashga da’vat ruhi ustun bo‘lsada, amalda bular boburning orzusi bo‘lib, uning hayoti faqat mashaqq at, qiy inchilik, urush-yurishlarda, tahlika va bezovtaliklar, to‘s-to‘polonlarda o‘tgani yaxshi ma’lum. shunga qaramasdan, adib she’riyatida hayotsevarlik, ertangi kunga nisbatan komil ishonch ruhi ustuvorlik qiladi. shoir birovga tobe va mute bo‘lishni xohlamaydi. keskin xulosalar chiqarishda ham iymanib o‘tirmaydi. alisher …

oti o‘zi tug‘ilib o‘sgan yurtlardan yiroqda kechg anini yaxshi bilasiz. shu bois bobur ruboiylarida ona vatanga intilish, g‘urbat, hijron mavzulari keng yoritilgan. quyidagi ruboiy ham adibning yurt sog‘inchiga to‘la qalbining aks sadosi, o‘ziga xos oynasidir. ko‘pdin berikim, yor-u diyorim yo‘qdur, bir lahza-yu bir nafas qarorim yo‘qdur. keldim bu sori o‘z ixtiyorim birla, lekin borurimda ixtiyorim yo‘qdur. birinchi misradayoq yor va diyor sog‘inchi juda oshkor va samimiy ifodalanmoqda. unda muddatning davomiyligi e’tiborni tortadi. bunga ko‘pdin berikim ifodasi orqali erishilgan. keyingi misrada ana shu hodisa-sababning oqibati ko‘rsatilmoqda: bu o‘rinda ham muddat, vaqt, fursat tushunchasiga tayanil moqda. uning ifodasi – bir lahzayu bir nafas. bu o‘z-o‘zidan ko‘p va oz tushunchalari orasidagi ziddiyatni yuzaga chiqaradi. ularn ing ostidagi ma’no tovlanishlari bizni o‘ziga jalb etadi. keyingi ikki misrada ham mantiqiy ziddiyat aks etgan. ulardagi tayanch so‘zlar keldim va borurimdadir. ruboiy qofiyasi asosiy mavzuni ochishda muhim omil bo‘lgan. shunga ko‘ra, asosiy fikrni ifodalovchi so‘z – diyor …

avermaydi. boburda mana shunday mardonalik har doim ochiq namoyon bo‘ladi. bu yerda ham shu xislatning yana bir qirrasi ko‘rinib turibdi. ammo taqdir buyrug‘iga bo‘ysunmaslikning ham imkoni yo‘q. oxirgi misra mana shu e’tirofning go‘zal ifodasi sifatida yaratilgan. bobur ruboiylari bu janrni yangi mavzu bilan boyitdi. ularga hasbi hol ohanglarining, yurtsevarlik, vatanparvarlik g‘oyalarin ing ustuvor tarzda singdirilishi mana shu yangilikning bir qismini tashkil etadi. yana bir yangilik ularning tabiiy, samimiy ruhi bilan belgilanadi. bobur ruboiylari hayotning turli qirralari haqida bahs yuritadi. bobur ruboiylari ham g‘azallari kabi hasbi hol xarakteriga ega: ularda adib o‘z ko‘rgan-kechirgan tuyg‘ularini ifodalashga ko‘proq e’tibor beradi: necha bu falak solg‘usi g‘urbatqa meni, har lahza tugangusiz mashaqqatqa meni. ne chora qilay, netayki, tengri go‘yo mehnatni menga yaratdi, mehnatqa – meni. ushbu ruboiy mavzusiga ko‘ra boshqa ruboiylarga uyg‘un. unda ham yor, ham diyordan yiroqlik, ulardan ayrilib yashash iztiroblari aks etgan. ayni paytda, kundalik hayot maromining o‘zida ham kutilmagan azob-uqubatlar, ranj-u kulfatlarning …

larda og‘zaki nutqqa juda yaqin bo‘lgan ohanglar sezilib turadi. asru ko‘p emish jur’at-u himmat sizga, ro‘zi qilg‘ay xudoy nusrat sizga. mardonalig‘ingizni bori el bildi, rahmat sizga, hazor rahmat sizga. ruboiylarning katta qismi o‘zida boburning hayotiy tajribalari davomida to‘plangan haqiqatlarni mujassam etgan. tuz oh, zahiriddin muhammad bobur, yuz oh, zahiriddin muhammad bobur. sarrishtayi ayshdin ko‘ngulni zinhor uz, oh, zahiriddin muhamrnad bobur. bobur o‘zbek tilidagi so‘zlardan juda o‘rinli hamda unumli foydalanadi. ularning kuchi va qudratini, ichki imkoniyatlarini, tarovatini chuqur his qiladi. yuqoridagi ruboiy birgina so‘zning o‘zgarishi asosida hosil bo‘lgan. ammo unda boshqa she’rlarda bo‘lgani kabi, ichki bir dard, abgor bo‘lgan ko‘ngil, afsus va nadomatlar ichidagi ruh egasi yorqin tarzda namoyon bo‘ladi. ruboiyda tuz, yuz, uz qofiya vazifasini bajargan. birinchi, ikkinchi hamda to‘rtinchi misralarning qolgan so‘zlari radif vazifasini bajarmoqda: ilmi qofiyada qofiyaning bu shakli bosh qofiya deb yuritiladi. biz qofiyani misra oxirida ko‘rishga ko‘nikib qolganmiz. mazkur misolda esa u misraning boshida turibdi. bunday …

esa nisbatan aniqroq shaxslar: yaxshi va yomon odamlar tilga olingan. ruboiydagi asosiy tasvir vositalari – so‘z takrori va tazod. ular vositasida har bir harakat va uning natijasi, olamd agi sabab va oqibat munosabatining tasod ifiy bo‘lmasligi ta’kidlanmoqda. boburning ko‘pgina g‘azal va ruboiyl arida bo‘lganiday, bu yerda ham yaxshilik qilishga und ash, yomonlikdan uzoqlashishga da’vat asosiy o‘rin tutgan. muhimi, ular quruq pand-o‘git emas, balki yuksak badiiyat libosida taqdim etilgan. bobur hayotda kutilmagan sinov va mashaqqatlarga duch keldi. u hayot zarbalarini juda erta yoshligidan ko‘rdi. shunga qaramay, uning lirikasida hayotsevarlik, odamga va butun olamga bo‘lgan qizg‘in muhabbat, chuqur samimiyat juda yorqin tarzda o‘z aksini topdi. bobur asarlari o‘zbek she’riyatining, o‘zbek nasrining, o‘zbek adabiyotining navoiydan keyingi eng go‘zal, eng nurli sahifalarini tashkil etadi. ularning barchasi nihoyatda go‘zal va ta’sirchan, takrorlanmas bir shaklda namoyon bo‘lgan. ular o‘zbek tilining kuch-qudrati, ichki imkoniyatlarini ko‘rsatib bera olishiga ko‘ra ham bebahodir. bobur ruboiylari o‘zbek ruboiynavisligi taraqqiyotida alohida bir …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zahiriddin muhammad bobur lirikasi 11 - sinf"

1643310899.ppt жизнь и творчество шекспира zahiriddin muhammad bobur lirikasi 11-sinf adabiyot darsligi asosida 13-mavzu: bobur lirikasida g‘azal va ruboiylar yetakchi mavqe tutadi. adib ushbu janrlarning ijtimoiy motivlar bilan boyitilishiga katta hissa qo‘shdi. bobur g‘azallarining katta qismi 5 va 6 baytdan tashkil topgan. uning yana bir yirik xizmati she’r tilini, adabiyot tilini hayotiylashtirishda, uning sodda va ravon, tushunarli, samimiy bo‘lishiga intilishida ko‘rinadi. ko‘pincha ularda og‘zaki nutqqa juda yaqin bo‘lgan ohanglar ochiq sezilib turadi. boshqa jihatlarni gapirmaganda ham, g‘azal qofiyalarining fe’llardan tashkil topishi uni og‘zaki nutqqa yaqinlashtirganini ta’kidlash o‘rinli bo‘ladi. garchi boburning ayrim she’rlarida o‘zni aysh bilan tutishga, farog‘at bilan yashas...

Формат PPT, 9,2 МБ. Чтобы скачать "zahiriddin muhammad bobur lirikasi 11 - sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zahiriddin muhammad bobur lirik… PPT Бесплатная загрузка Telegram