zamonaviy xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari

DOC 94.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350805308_18997.doc www.arxiv.uz zamonaviy xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari reja: 1.xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari. 2. geosiyosat milliy siyosat instrumenti sifatida. 3. hudud va davlat kuch-qudratini tasavvur etishning zamonaviy talqini. aqshning “sovuq urush”dagi g`alabasining so`nggi pallasiga qadar geosiyosiy dualizm azaldan o`rnatilgan qoidalar bo`yicha rivojlangan, ya`ni talassokratiya ham, tellurokratiya ham yevroosiyoda hududiy hamda strategik mavqe`ni imkon darajasida mustahkamlashga intilib kelgan. ularning yadro quroliga egalik qilishga kirishib ketishi, umumsayyoraviy hukumronlikka erishish borasidagi sa`y-harakatlari ba`zi geosiyosatchilarga o`ta xatarli tuyulgan edi. chunki bu ikki kuch butun sayyorani bo`lib olgach, ular o`rtasidagi ziddiyatlar, “samoviy urush” nazariyasi vakillari ta`kilaganidek, yerdan tashqariga ya`ni koinot miqyosiga ko`chirilishi va hatto bir-birini yo`q qilib yuborishi (yadroviy apokalipsis) ehtimoli ham yo`q emasdi. tarixning asosiy geosiyosiy jarayoni bo`lgan talassokratiya va tellurokratiyaning hududiy jihatdan kengayish xususiyati mazkur fan uchun ma`lum bo`lsa, uning intihosi muammo bo`lib turar edi. bu borada sabab-oqibat tamoyilining hech qanday ahamiyati yo`q. bu …

i. ushbu tizimning ikki jihatiga e`tibor qaratish joiz. birinchidan, u mantiqiy jihatdan ziddiyatlardan xoli bo`lib, unda geosiyosiy tarixning bir taraflama oqimining qonuniy tarzda yakun topishini, ya`ni quruqlikning to`liq hukmronligidan (an`anaviy davrdan) dengizning to`liq hukmronligiga (hozirgi davr) o`tish jarayonini kuzatish, ikkinchidan, hozirgi vaqtning o`zidayoq ushbu jarayon amalda ro`y berayotganini qayd etish mumkin. 2-variant. talassokratiyaning g`alabasi ikki sivilizatsiya qarama-qarshiligiga yakun yasaydi, ammo bu hol taraqqiyotning ushbu modelining butun dunyoga tarqalishiga olib kelmaydi. bu hol geosiyosiy tarixning yakun topganidan dalolat beradi, xolos. masalan, ayrim mondialistik nazariyalar vakillari yaqin kelajakda dunyoda “quruqlik” va “dengizning” o`zaro qarama-qarshiligi butkul barham topadi, deya ta`kidlamoqda. 3-variant. tellurokratiyaning mag`lubiyati vaqtinchalik hodisa. yevrosiyo yangicha shaklda o`zining mintaqaviy vazifasini bajarishga kirishadi. bunda mintaqaviy kuchlarni falokatga olib kelgan geosiyosiy omillar e`tiborga olinadi (yangi mintaqaviy blok janub hamda g`arbda o`zining dengiz chegaralariga ega bo`ladi, ya`ni “yevrosiyo uchun “monro doktrina”si amalga oshadi). natijada dunyo o`zgacha mohiyat kasb etgan ikki qutblilik holatiga qaytadi. 4-variant. yuqoridagi …

varianti geosiyosiy jarayonlarning muayyan tarzda rivojlanishini ifoda etgan voqelikdan yiroq izoh emas. aksincha, ular mintaqalar miqyosida olib boriladigan jarayonlarni boshqarish mumkin bo`lgan amaliy geosiyosiy pozitsiya deb qaralishi lozim. geosiyosatning ikki muhim tamoyili qatorida alohida o`rin tutadigan tushuncha – rimland (qirg`oq hududi) kategoriyasidir. rimland goh talassokratiyaning, goh tellurokratiyaning bir qismi bo`lishi mumkin bo`lgan tarkibiy makondir. bu juda ham murakkab va shu bilan birga madaniy jihatdan boy mintaqa hisoblanadi. dengiz muhiti hamda suvning ta`siri natijasida “qirg`oq hududi”da hamisha izchil taraqqiyot kuzatiladi. geosiyosiy asarlarda dengiz olamiga nisbatan umumlashtirilgan holda “kema” yoki “orol” tushunchasi qo`llanilsa, quruqlikka nisbatan “uy” yoki “imperiya” iboralari qo`llaniladi. ana shu qoidaga ko`ra rimland gohida “orol” va “kema”, gohida esa “imperiya” va “uy” tarafga o`tadi. mazkur tushunchalar mazmun-mohiyatini oydinlashtirishga harakat qilib ko`ramiz. rimland quruqlik va dengiz kuchlarining to`qnashuvi ro`y beradigan qandaydir oraliq yoki o`tkinchi muhit emas. u mustaqil mantiqqa ega bo`lgan, shuningdek, talassokratiya va tellurokratiyaga jiddiy ta`sir o`tkazadigan murakkab voqelik hisoblanadi. …

b chiqadigan muammolarni bartaraf etishga majburdirlar. rimland chegaraviy hudud, chiziq yoki boshqacha aytganda, chegaraviy yo`lakdir. ayni paytda u tom ma`noda chegara hamdir. bunday uyg`unlik “chegara” tushunchasiga geosiyosiy nuqtai-nazardan ta`rif berishda muhim ahamiyatga ega. davlatlar o`rtasidagi chegaralardan farqli o`laroq, geosiyosatda bu atama o`zgacha, ya`ni dastlabki andozaga asoslangan holda tahlil etiladi. barcha chegaralar uchun umumiy asos bo`lgan ushbu tarixiy-jug`rofiy hamda madaniy tushuncha ana shu andozaning negizini tashkil etadi. qirg`oq hududlarining eni yoki kengligi materikka tashqaridan, ya`ni dengiz tarafdan keladigan bosqinchilar ko`zi bilan qarash natijasida shakllanadi. aynan qirg`oq “dengiz kuchlari” uchun quruqlikning ichkarisigacha kirib boradigan yo`lak hisoblanadi. materik uchun esa, qirg`oq, aksincha, so`nggi marradagi chiziqdir. qirg`oqni chiziq sifatida talqin etish “quruqlik huquqshunosligiga” xos bo`lgan qarashdir. qirg`oq hududlari materikdan, (ya`ni yevroosiyodan) uzoqda bo`lgan dengiz davlatlari uchun kelajakda bosib olish mumkin bo`lgan mustamlakalar bo`lib, ularni asosiy qit`adan ajratgan holda strategik makonga aylantirish mumkin. shu bilan birga, talassokratiya namoyondalari qirg`oq hududini oxirigacha egallash qiyinligi, qit`a ichkarisidan …

u hududlar madaniy jihatdan quruqlikka moslashgan hududlar bo`lib, qirg`oqlari juda tor hajmga ega va qit`aning suv bilan tutashgan marrasinigina ifoda etadi. yevropa va asosan o`rta yer dengizidagi qirg`oq hududlari nisbatan kengroq hajmga ega bo`lib, materik ichkarisigacha cho`zilib ketgan. masalan, geosiyosiy nuqtai nazaridan nazardan natoning a`zosi sifatida turkiya hududi to`liq “rimland”ning chegara hududida joylashgan. uning qit`a ichidagi chegaralari anchagina hududni egallagan rimland chegarasini ifoda etadi. ushbu davlatning qo`shnisi – eron esa dengiz kuchlari ta`siridan xoli bo`lgani tufayli, hindiston va xitoy singari juda tor chiziqdan iborat geosiyosiy chegaraga ega. lekin, har ikkala holatda ham so`z tom ma`nodagi ma`muriy belgi emas, balki geosiyosiy chegara haqida bormoqda. ayon bo`ladiki, geosiyosiy chegara muvaqqat, o`zgaruvchan va shart-sharoitlarga uzviy bog`liq hodisa bo`lib, vaziyatga qarab keng maydondan tor chiziqqa qadar o`zgarib turishi mumkin. geosiyosatdagi bunday yondashuv chegara masalasi bilan bog`liq bo`lgan nisbatan xususiy muammolarni tahlil etishda ham qo`llanadi. u davlatlar o`rtasidagi chegaralarni “hajm jihatidan o`zgaruvchi hududlar”, deb hisoblaydi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "zamonaviy xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari"

1350805308_18997.doc www.arxiv.uz zamonaviy xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari reja: 1.xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari. 2. geosiyosat milliy siyosat instrumenti sifatida. 3. hudud va davlat kuch-qudratini tasavvur etishning zamonaviy talqini. aqshning “sovuq urush”dagi g`alabasining so`nggi pallasiga qadar geosiyosiy dualizm azaldan o`rnatilgan qoidalar bo`yicha rivojlangan, ya`ni talassokratiya ham, tellurokratiya ham yevroosiyoda hududiy hamda strategik mavqe`ni imkon darajasida mustahkamlashga intilib kelgan. ularning yadro quroliga egalik qilishga kirishib ketishi, umumsayyoraviy hukumronlikka erishish borasidagi sa`y-harakatlari ba`zi geosiyosatchilarga o`ta xatarli tuyulgan edi. chunki bu ikki kuch...

DOC format, 94.5 KB. To download "zamonaviy xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: zamonaviy xalqaro siyosat va xa… DOC Free download Telegram