o‘zbek dialektologiyasi
Предварительный просмотр (5 стр.)
Прокрутите вниз 👇
![ogar {sātüvči} shifokor {doxtir} bugalter {büγältir} a) qishlogʻimizda erkaklar shugʻullanadigan kasblar .. dehqon [ dehqān] quruvchi [ üstä ] shafyor [ šopir ] qassob [ qāssāp] mirob [ süči ] navvoy [ nāvvāj] traktorchi [ träxtirči] sartarosh [ särtäroš] oshpaz [ āšpäz ] b)qishlogʻimdagi ayollar shugʻullanadigan kasblar.. oʻqituvchi [ üstāz] tikuvchi [ čevär ] hamshira [ doxtir] kinnachi [ kinnächi] ayollar sartaroshi [ sälānči] tarbiyachi [ tärbijäči] 2. shevaning oʻzbek shevalari tasnifidagi oʻrni . oʻzbek shevalari asosan 20-30 yillardan boshlab ilmiy o`rganila boshlandi va uning dastlabki tasniflari paydo bo`la boshladi. o`zbek shevalari qarluq , qipchoq , o`g`uz lahjalariga bo`linadi. bizning qishloq shevasi qarluq guruhiga mansub . qishlog`imiz shevasi farg`ona guruhiga kiradi. 1.iqon –qorabuloq dialekti 2. turkiston –chimkent dialekti 3.shevada a , ā unlilarining mavjudligi . bizning shevada “a” unlisi qo’llanilmyadi ,”ā” unlisi faol qo’llanadi. qoraqalpoq [ qorālpoq ] 4.singarmonizmning qaysi turi shevada qo`llanadi : a)palatal singarmonizm saqlangan so`z va grammatik …](/media/previews/pages/preview_py4vXxb.webp "o‘zbek dialektologiyasi - Страница 2")
![avob - [ sāvāp ] qayerga – [ qäqqä] 9.adabiy tilda so`z boshida qatnashadigan undoshlar shevada qaysi undoshlar bilan almashishi mumkin ? (masalan : doppi–toppi) suvoq – [ šüväq ] supurgi – [ šüväq ] bunday – [ minej] lanat – [ nälät ] farosat - [ pāräsät ] faqat - [ paqat] jo`ja – [ čojä] bu yerda – [mänejdä] 10.”h” undoshi talaffuzda bormi ? u qaysi o`rinlarda o`zining adabiy tildagi mavqeyini saqlab qoladi ? misollar keltiring . “h” undoshi talaffuzda yoq bo`lsa , uning o`rnini qanday to`ldiriladi ? misollar yozing . hafta - [häftä] halima – [hälimä ] handalak – [händäläk ] hoy – [ hāj] hamshira –[ hämširä] 11. adabiy tildagi “f” undoshi shevalarda qanday variantlarga ega bo`ladi ? misollar keltiring . afzal – [ ävzäl] fozil - [ pāzil ] zulfizar - [ zülpizär] iflos – [ iplös] kashfiyot – [käšfijöt ] kafangado – [ käpäƞgädö] …](/media/previews/pages/preview_rLdLfBb.webp "o‘zbek dialektologiyasi - Страница 3")
![rtasid a : kvartira – [ kivärtirä] shoir - [ šājir] shifr – [ šipir] prokat - [ piräkät] so`z oxirida : obroʻ – [ ābroj] 18. so`z urg`usining turli turkumlardagi so`zlar bo`g`inlariga tushishiga misol keltiring. surma’ - [sürmä ] (ot) su`rma - [ sürmä] ( fe`l) gulla`r – [ güllär ] (ot) gu`llar - [güllär] (fe`l) ho`zir - [ hāzir ] ( ravish) hozi`r – [ hāzir ] ( tayyor) 19.shevada o`zidan katta notanishlarga nima deb murojat qilinadi . ayollarga : xola – [ xālä] opa – [ āpä] o`rgilay – [ orgiläj] erkaklarga : amaki - [ ämäki] buva - [ büvä] tog`a – [ tāγä] 20.o`zidan kichik notanishlarga nima deb murojat qilinadi. singillarga : singil - [ siƞil] uka – [ ükä] qizcha – [ qïzčä ] ukalarga : uka – [ üka] hoy – [ hāj] polvon – [ pālvān] toy – [ tāj] toychoq – …](/media/previews/pages/preview_VMF8pVU.webp "o‘zbek dialektologiyasi - Страница 4")
![ning nomlari . ālmä orik šaftāli teräk tāl 30.sabzavot va poliz mahsulotlari nomlari . sozi pijāz kärtiškä qizilčä bäqläǯān tärvüz qovin händäläk 31.sheva vakillari kasb-kori bilan bog`liq bo`lgan 20 so`zni yozing va izohlab bering. 1.[kinnäči]-nazar tekkan odamning kinnasini oluvchi kishi 2.[jüräk sālüvči]-yuragi tushkanlarni soluvchi ayol 3.[ärräči]-daraxtlarni kesuvchi kishi 4.[jeƞčä]-qaynoq idishlarni ushlovchi qo`lqop 5.[märdikör]-pul evaziga yo`llanib ishlovchi shaxs 6.[süvči]- katta fermerlarning ekinlariga suv qo`yuvchi kishi 7.[äräväkäš]-eshak minib yuk tashuvchi kishi 8.[kïrči]-bolalar bog`chasida kir yuvuvchi ayol 9.[xākändāz]-kurakcha 10.[ātäšküräk]-cho`g`ni ushlashga moslangan buyum 11.[ǯärči]-ko`plab odamlarni to`y yoki janozaga chaqiruvchi kishi 12.[müllä]-diniy ulamo 13.[jägänä qiliš]-paxta yoki boshqa ekinlarning ortiqchasini yulib tashlash 14.[qijqim]- kiyim tiklganda matodan qoladigan parcha 15.[jār-jārči]-to`ylarda yor-yor aytuvchi ayol 16.[sälānči]- go`zallik salonida ishlovchi ayol-qizlar 17.[bešikči]-beshik yasovchi shaxs 18.[nāvvāj]-non yopuvchi shaxs 19.[čāpiqči]-ekinlarni yagana qilishga yo`llangan shaxs 20.[gülči]-gul sotuvchi yoki gul o`stiruvchi. 32.ko`plik shaklini ifoda qiluvchi affikslar va ularning variantlari. ko`plik affiksining hurmat ma`nosida qo`llanishi haqida ham ma`lumot bering . bizning sheva vakillarimiz orasida ko`plikni …](/media/previews/pages/preview_AHlb0ix.webp "o‘zbek dialektologiyasi - Страница 5")
О "o‘zbek dialektologiyasi"
oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti unversiteti oʻzbek filologiyasi fakulteti 208-guruh talabasi qurbonaliyeva nilufarning “oʻzbek dialektologiyasi” fanidan “dialektologik amaliyot ishi amaliyot rahbari : zoxira xidiraliyeva toshkent – 2022 1.shevasi oʻrganilayotgan aholining yashash joyi haqida umumiy ma’lumot , aholining milliy tarkibi ,ular oʻzbeklarning nisbiy miqdori aholi punkti atrofidagi sheva vakillari ,boshqa millat vakillari haqida ma’lumot. sheva vakillarning kasbi. zamon jadalashib oʻsib bormoqda ,bizning yurtimizda ham qizgʻin rivojlanishlar olib borilmoqda .shu rivojlanayotgan viloyat , shaharlar kabi mening tumanim ,qishlogʻim ham oʻsmoqda amaliyot yozishdan oldin oʻzim yashab turgan joy haqimda ma’lumot berib oʻtsam . men namangan...
Этот файл содержит 31 стр. в формате DOCX (74,0 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek dialektologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.
DOCX
DOCX
DOCX
DOCX
DOC
DOC
PDF
DOC
DOC
DOC
DOCX