биосфера таълимоти

PPTX 2.9 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1539424680_67827.pptx /docprops/thumbnail.jpeg биосфера таълимоти биосфера таълимоти биосфера таълимоти биотик моддаларнинг табиатда айланиши, биосферанинг чегараси, озоносфера ва унинг роли, тирик модда, биокос, биоген моддалар тўғрисида маълумот ёритилган. инсон ва биосфера, биосферадаги ўзгаришларда инсоннинг роли, биосфера барқарорлигини асраш тўғрисида маълумот берилган. в.в.докучаев ўз ишларида, биринчи бўлиб, ҳаётнинг табиий жараёнларга таъсирини, яъни тупроқ ҳосил бўлиши фақат иқлимгагина боғлик бўлмай, ўсимликлар ва ҳайволарнинг ииғиндиси таъсирига ҳам боғлиқ бўлишини асослаб берди, академик в.и.вернадский биосферанинг комплекс таълимотини яратди. у тирик ва ўлик табиатнинг ўзаро боғлиқлиги қонунини, улар ҳолатнинг бир бутунлиги сифатида очиб берди. в.и.вернадский таълимоти асосини биосфера тушунчаси ташкил этиб худди ернинг бутун бир қобиғи, ҳаёт билан қопланган ва сифат жиҳатидан тирик моддалардан ҳосил бўлган қобиқ ташкил қилади. тирик модда-бу биосферада энг зўр куч. тоғ жинслари, сув, биосфера ҳавоси тирик моддага таъсири остида ўзгаради. табиатда таъсирлашишларнинг янги қонуниятлари пнйдо бўлади. биосфрранинг пастки чегараси ер юзидан 3 км чуқурликда ва океан тубидан 0,5 км пастда ётади. юқори …

ни мустаҳкам, динамик системалили гини белгилайди. в.и.вернадский биосфера-бу бизни ўраб турган "табиат" дир деб ёзади. ҳақиқатдан ҳам, табиий атроф-муҳит ва биосфера тушунчалари бир-бирларини тулдирувчи тушунчалардир. тоғлар, дарё, океан, ҳаво массаси, ерда ҳаёт пайдо бўлгунга қадар пайдо бўлган. кейин, тирик моддаларнинг ривожланиши натижасида улар моддаларининг биоген кўчишига учраган ҳамда буларнинг ёрдамида биосферада ўзгаришлар содир бўлган. тирик модда қисқа вақт ичида атмосфера, табиий сувлар ва чўкма жинсларнинг таркибини янгилаган. тирик моддалар фаолияти, яъни уларнинг билвосита таъсири-бу озон экрани, ҳамда жуда ҳам катта миқдордаги органик бирикмаларнинг пайдо бўлишидир. ернинг тирик қоплами планетанинг турли участкаларидаги иқлим, сув ва ҳаво массасининг айланиши ва тоғ жинсларининг парчаланишига таъсир қилади ва ҳакозалар. сайёрамизнинг тараққиёт тарихида ва ҳозирги ҳаётида биосферанинг роли жуда катта. чунки ернинг географик қобиғи тараққиётида биохимик, геохимик жараёнларнинг рўй беришида «тирик» организмларнинг иштироки ғоят муҳимдир. биосферанинг тирик моддаси орқали ҳар йили сайёрамизда жуда катта миқдорда моддалар алмашинуви рўй беради, натижада ернинг геоерафик қобиғида катта ўзгаришлар …

иқда нарсаларнинг айланишини вужудга келтиради. бу биологик айланиш деб юритилади. атмосферада сарф бўладиган кислород ўрни фотосинтез жараёни натижасида (ҳар йили 460 млрд.т.) тўлдириб турилади. ўсимликлар карбонат ангидридни ютиб туради. биосферада сувнинг алмашинувига тирик моддалар катта таъсир кўрсатади. ўсимликлар йилига 140 млрд.т углеродни ўзлаштириб, 460млрд т кислородни ажратиб чиқаради. биосферадаги организмлар азот, калий, кремний, фосфор, олтингугурт ва бошқаларни айланиб юришида ҳам иштирок этади. демак, моддаларнинг табиатда тўхтовсиз айланиб юришида тирик мавжудотларнинг аҳамияти жуда катта. биосферадаги тирик организмлар массасининг 95,5% и ўсимликлар биомассасига тўғри келади. бу эса ер куррасида модда ва энергия алмашинувининг тартибга солиб туришда ўсимликларнинг аҳамиятини ниҳоятда катта эканлигини кўрсатади. сайерамизда табиий мувозанатни ўз ҳолича сақлаб қолиш учун ўсимликларни, ҳайвонларни муҳофаза қилиб, қайта тиклашга эришиш керак. қуёш-ер юзасига тушадган асосий, бирдан-бир энергия маънбаидир. қуёшдаги узлуксиз энергия манбаи, у очиқ система биосфера ва ёпиқ система-биотик моддаларнинг айланиши учун керакли шароитдир моддаларнинг биотик айланиши ёпиқ система сифатида млярд йиллар давомида тараққий этиб …

ирация жараёнлари муҳим роль ўйнайди. ўсимликларнинг ер устки қисмлари томонидан сувнинг буғлантирилиши кўтариш кучини ҳосил қиладн, тупроқдан тупроқ эрптмалари сўрилади. улар ўсимликни сув билан биргаликда минерал тузлар билан ҳам таъминлайди. ўсимлик бир грамм қуруқ органик модда синтез қилиши учун тахминан 400 л сувни буғлантиради. сув тупроқдан буғ ҳолатида атмосферага кўтарлиб, кейин совийди. конденсацияланиб, ёмғир ҳолида у яна тупроққа ёки океанларга қайтиб тушади. со2 ҳам айланади. ўсимлик атмосфера ёки сувдан со2 ни ютади ва органик модда ҳосил қилади, бу эса углерод олиш учун зарурдир. атмосферада атиги 0,03% со2 бор, қайсики углерод ўсимликлар ва ҳайвонларнинг нафас олиши ва бошқа жараёнларда ажралиб чиқади. азот ўзлаштирувчи бактериялар ва яшил сув ўтлари томонидан нитратларга айлантирилган азот ўзлаштирилади. ўсимликлар эса уни оқсил бирикмаларини ҳосил қилишда ишлатади. кимёвий моддалар, в.и. вернадский буйича, биосферадаги шундай моддаларнннг тўпламики, уларнинг ҳосил бўлишида тирик мавжудотлар қатнашмайдп. биоген моддалар эса тирик мавжудотлар тўплами асосида ҳосил бўлади (тошкўмир, батумлар, оҳак, нефт) ва бошқалар. …

уқурликда ҳам ҳаёт мавжуд. у ердаги температура эса 0 с градус атрофида. в.и.вернадский кўрсатшича, тирик организмлар биосферда кимёвий элементлар миграцияси (кўчиб юриши) нинг асосий омилларидир. бу миграцияни иккита қарама-қарши, аммо, ўзаро боғланган жараён келтириб чиқаради: 1) қуёш энергияси хисобига анорганик табиат элементларида гирик модданинг таркиб топиши ҳамда 2) органик моддаларнинт энергия ажралиб чиқиши билан бирга давом этадиган емирилиши: бундай емирилиш жараёнида органик модалар минерал моддаларга айланади. турли моддаларнинг миграция қобилияти мутлақо бир ҳил эмас. лекин даврий системадаги кимёвий элементларнинг кўпчилиги биосферада фаол равишда миграцияланиш қобилиятига эга. бундай фаол миграцияларни икки группага бўлиш мумкин: ҳаво мигрантлари – улар миграция жараёнида газсимон фазани босиб ўтади (кислород, азот, углерод, водород). сув мигратлари – оддий ёки комплекс ионлар, ёхуд молекулалар тарзида миграцияланувчи элементлар. булар жумласига: na, f, s, cl, k каби элементлар киради. табиатдаги органик моддаларнинг пайдо бўлишида ҳаводаги миграцияланувчи элементлар муҳим аҳамиятга эгадир, улар орасида с, o2, н2 ҳавонинг 98,3 фойизини ташкил қилади. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "биосфера таълимоти"

1539424680_67827.pptx /docprops/thumbnail.jpeg биосфера таълимоти биосфера таълимоти биосфера таълимоти биотик моддаларнинг табиатда айланиши, биосферанинг чегараси, озоносфера ва унинг роли, тирик модда, биокос, биоген моддалар тўғрисида маълумот ёритилган. инсон ва биосфера, биосферадаги ўзгаришларда инсоннинг роли, биосфера барқарорлигини асраш тўғрисида маълумот берилган. в.в.докучаев ўз ишларида, биринчи бўлиб, ҳаётнинг табиий жараёнларга таъсирини, яъни тупроқ ҳосил бўлиши фақат иқлимгагина боғлик бўлмай, ўсимликлар ва ҳайволарнинг ииғиндиси таъсирига ҳам боғлиқ бўлишини асослаб берди, академик в.и.вернадский биосферанинг комплекс таълимотини яратди. у тирик ва ўлик табиатнинг ўзаро боғлиқлиги қонунини, улар ҳолатнинг бир бутунлиги сифатида очиб берди. в.и.вернадский таълимоти асосин...

PPTX format, 2.9 MB. To download "биосфера таълимоти", click the Telegram button on the left.

Tags: биосфера таълимоти PPTX Free download Telegram