tafakkur, intellekt va kreativlik

DOCX 12 pages 39.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

9- mavzu: tafakkur, intellekt va kreativlik. (2 soat) reja: 1 tafakkur xaqida tushuncha. tafakkur va hissiy bilish. 2 tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. 3 tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar. muammoli vaziyat va uni hal qilish metodlari. 5 tafakkurning psixologik asosi xaqida qisqacha xulosa. amaliy tavsiyalar. 6 intellekt va kreativlik xaqidatushuncha. intellekt vakreativlik nazariyalari. 7 intellekt sohasida psixologik differensiatsiya – irsiyat, jins, madaniyat, muhit. intellektni o’lchash metod va metodikalari. intellekt sohasidagi buzilishlar. tayanch so'zlar: tafakkur, bevosita, bilvosiia. nazariy, amaliy, ко 'rgazmali-harakat, ко 'rgazmali-obrazli, mantiqiy, reproduktiv, produktiv, ijodiy, konvergent, divergent tafakkur, kreaktivlik, tushunchalar, tafakkur shakllari, hukm, juziy, xulosa, induktiv, deduktiv, analogik, abslrakt tushuncha tafakkur operatsiyalari, analiz, sintez, abstraksiya, umumlashtirish, konkretlashtirish, tasniflash, sistemalashtirish, ehtimollik, konkretlashtirish, original, muammoli vaziyat, fikr chuqurligi, aqlning tanqidiyligi, fikr kengligi, aqlning o'tkirligi. tashqarida ob-havo qanday ekanligini bilish uchun men uydan hovliga chiqishim va sovuq yoki issiqligini bevosita yuzim, qo'llarim terisi, butun tanam bilan sezishim mumkin. bu tevarak-atrof olamni sezgilar hamda …

2 / 12

i tushunish orqali hosil bo'ladi. astranom-olim planetaning o'zini hali ko'rmasdan turib, uning qaerda bo'lishi lozimligini matematik hisoblashlar orqali aniqlab bergan. haqiqatdan ham oradan bir necha yillar o'tgandan keyin olimlar juda kuchli teleskop yordamida bu planetani ko'rganlar. pluton planetasining kashf etilishi tarixi xuddi shunday .yana bir misolni ko'raylik. qaynoq suvni shisha stakanga solishim zarur bo'lib qoldi, deb faraz qilaylik. bunda stakan yorilib ketmasligi uchun men avvaliga suvni stakanga asta-sekin quya boshlayman. qaynoq suv solingan paytda stakan yorilib ketishini ugari o'zim ko'p marta ko'rganman va shu sababdan ham hozir qilgan ishim nima bilan tugashini oldindan bila olmayman. bu sifatni (issiqqa chidamliligini) men hamisha shisha stakanlarga hos deb umumlashtirdim. ammo umumlashtirish uchun "qaynoqlik", "mayda bo'laklarga parchalanish" yoki "sovuqlik", "o'z holatini saqlab qoiish" kabi sifatlarni avvalo ajratib olish, mavhumlashtirish zarur, bu hildagi ishlarni amalga oshirmasdan turib umumlashtirib bo'lmaydi. ana shu yo'sinda mavhumlashtirish (abstraklashdan) keyingina biz predmetning ajratib olingan xususiyatlarini malim guruhdagi buyumlarga tatbiq etamiz, …

3 / 12

alidir. ular voqelikdan, mavhumlashishdan iborat bo'lib, umumlashtirishni taqozo qiladi, binobarin ular bizning ortiqcha mahsus insoniy, yuksak tafakkurimizdir..." ikkinchi signal bog'lanishlari narsa va hodisalar o'rtasidagi turlicha munosabatlarni aks ettiruvchi ancha murakkab sistema bo'lib, ular shunisi bilan sezgilardan, idrok va xotiradan farq qiladi.tafakkur jarayonida har ikkala signal sistemasi bir-biri bilan chambarchas bog'lanib ketadi. ikkinci signal sistemasi tevarak-atrofdagi olamni yaxshiroq bilib olish imkonini beradi: ana shu signal sistemasi vositasida "odamning yuksak darajada moslashuvi — fan" ham yuzaga keladi. (i.p.pavlov) ammo ikkinchi signal sistamasi birinchisiga tayanadi. odam uchun muayyan real ma'nosini yoqotgan, odam ularni qandaydir konkret buyumlar va hodisalar bilan bog'lay olmaydigan so'zlar voqeylikning signallari bo'la olmay qoladi. tafakkur har ikkala signal sistemasi ishtirok etgan, lekin ikkinchi signal sistemasi yetakchi o'rin egallagan taqdirdagina normal ishlaydi, chunki so'z o'z mazmuniga ko'ra juda boy signal bo’lib, mavhumlik va umumlashtirish jarayonlari bilan bog 'lanib ketgan.2. tafakkur nutq bilan bog'liqdir. tafakkur tufayli biz fakt va hodisalarni faqat bilibgina …

4 / 12

tlarda konkret dalillar va nazariy bilimlar asosida mushohada qilgan bilim va g'oyalarimiz asosida yuritgan fikrlash jarayoni nazariy tafakkurdir. undan farqii amaliy tafakkurbevosita hayotda va harakatlarimiz mobaynida hosil fikrlarimizga asoslanadigan tafakkurimizdir. ko'rgazmali-harakat tafakkurining xususiyati shundaki, u ham odamning real perdmetlar bilan ish qilayotgan paytdagi fikrlash jarayonini nazarda tutadi. ko'rgazmali-obrazli tafakkur esa ko'rgan kechirgan narsalar va hodisalarning konkret obrazlari ko'z oldimizda gavdalangan chog'da ularning mohiyatini umumlashtirib, bilvosita aks ettirishimizdir.mantiqiy tafakkur - bu mavhum tafakkur bo’lib, so'zlar, so'zda ifodalangan bilim, g'oya va tushunchalarga tayangan holda bevosita idrokimiz doirasida bo'lmagan narsalar yuzasidan chiqargan xukmlarimiz, mulohazalarimiz bu tafakkurga misol bo'la oladi. masalan, olam, uning noyob va murakkab hodisalarini falsafiy o'rganih faqat mavhum, abstrakt tafakkur yordamida mumkun bo'ladi. fikrlashimizning yana bir turi reproduktiv bo’lib, uning mohiyati-ko'rganbilgan narsamizni aynan qanday bo'lsa , shundayligicha, o'zgarishsiz qaytarish va shu asosda fikrlashga asoslanadi. undan farqii produktiv yoki ijodiy tafakkur - fikrlash elementlariga yangilik, noyoblik, qaytarilmaslik qo'shilgandagi tafakkurni nazarda tutadi. shunga …

5 / 12

an, uchta so'z berilgan - "qalam", "ko'l", "ayiq". uchalasini qo'shib, yangi jumlalar tuzish kerak.4. tafakkur shakllari. psixologiyada nutq fikr yuritish faoliyatining vositasi hisoblanadi. odatda, nutq tafakkur jarayonida hukmlar, xulosa chiqarish va tu-shunchalar shaklida ifodalab kelinadi. shuning uchun hukm, xulosa va tushunchalar tafakkur shakllari deb ataladi.hukmlar. harsa va hodisalarning belgi va xususiyatlari haqida tasdiqlab yoki inkor qilib aytilgan fikr hukm deb ataladi narsa va hodisalarda, voqelikda haqiqatdan o'zaro bog'liq belgilar, alomatlar, hukmlarda bog'liq ravishda ko'rsatib berilsa yoki voqelikda bir-biridan ajratilgan narsa hukmlarda ajratib ko'rsatilsa - bu chin hukm deb ataladi. masalan, "metallar qizdirilganda kengayadi" degani chin hukmdir, bu hukmda u yoki bu holat faqat tasdiqlanib aytilayapti. moddiy olamda haqiqatdan bog'liq bo'lmagan narsa hukmda bog'liq qilib ko'rsatilsa, bunday hukm xato (yolg'on) hukm deyiladi. chunki bu hukmda aks ettirilgan sifatlar (belgi va alomat-lar) bu narsalarga aslo muvofiq kelmaydi. "yer quyosh atrofida aylanmaydi" degan misol ham chin bo’lmagan hukmlar doirasiga kiradi. hukmlar quyidagi turlarga …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur, intellekt va kreativlik"

9- mavzu: tafakkur, intellekt va kreativlik. (2 soat) reja: 1 tafakkur xaqida tushuncha. tafakkur va hissiy bilish. 2 tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. 3 tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar. muammoli vaziyat va uni hal qilish metodlari. 5 tafakkurning psixologik asosi xaqida qisqacha xulosa. amaliy tavsiyalar. 6 intellekt va kreativlik xaqidatushuncha. intellekt vakreativlik nazariyalari. 7 intellekt sohasida psixologik differensiatsiya – irsiyat, jins, madaniyat, muhit. intellektni o’lchash metod va metodikalari. intellekt sohasidagi buzilishlar. tayanch so'zlar: tafakkur, bevosita, bilvosiia. nazariy, amaliy, ко 'rgazmali-harakat, ко 'rgazmali-obrazli, mantiqiy, reproduktiv, produktiv, ijodiy, konvergent, divergent tafakkur, kreaktivlik, tushunchalar, tafakkur ...

This file contains 12 pages in DOCX format (39.4 KB). To download "tafakkur, intellekt va kreativlik", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur, intellekt va kreativl… DOCX 12 pages Free download Telegram