alisher navoiyning tarixiy va ilmiy asarlari

DOC 43,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662582021.doc alisher navoiyning tarixiy va ilmiy asarlari alisher navoiyning tarixiy va ilmiy asarlari reja: 1. “tarixi muluki ajam” va “tarixi anbiyo va hukamo” asarlari haqida. 2. “muhokamat ul-lug`atayn”- o`zbek tilshunosligining noyob yodgorligi. 3. “mezon ul-avzon” asarlaridagi ilmiy qarashlar. 4. alisher navoiyning islom dini asoslariga bag`ishlangan asarlari. 5. tarixiy-memuar xarakterdagi asarlar. 6. navoiy maktublari. alisher navoiy turkiy adabiyotda o`zining dilbar lirik she`rlari bilangina emas, balki takrorlanmas nasriy asarlari bilan ham o`lmas iz qoldirgan adibdir. navoiyning nasriy asarlari tarixiy, tarixiy-memuar, ilmiy, diniy, tasavvufiy hamda axloqiy-ta`limiy mavzularga bag`ishlangan. “tarixi muluki ajam” asari ajam shohlari tarixiga bag`ishlangan. unda navoiy fors sultonlarini 4 tabaqaga ajratadi: 1. peshdodiylar. 2. kayoniylar. 3. ashkoniylar. 4. sosoniylar. peshdodiylar tabaqasidagi 11 podshoh haqida ma`lumot beriladi. kayumarsdan boshlab jamshid, zahhok, afrosiyob, girshosbgacha bo`lgan podsholarning podsholik qilgan yillari, amalga oshirgan ishlari, ixtirolari, xarakterli jihatlarini yoritishga harakat qiladi. masalan, navoiy jamshid haqida gipirib, shularni qayd etadi: “g`arib ixtirolar qildi. va ul jumladin sipohiylik …

bir kishi topib olib, chaqaloqqa dorob deb nom qo`yadi va uni tarbiya qiladi. dorob ulg`ayib, humoy qo`shiniga mulozim bo`lib qo`shiladi va janglarda ko`rsatgan jasorati uchun podshoh e`tiboriga tushadi. humoy o`g`li dorobni ko`rgan zahoti ona qalbi bilan uning o`z farzandi ekanligini his qiladi va davlat boshqaruvini unga topshiradi. shuningdek, ashkoniylar tabaqasiga mansub bo`lgan 15 hukmdor hamda sosoniylarga mansub 29 podshoh haqida ham ma`lumotlar beriladi. asar, asosan, nasrda yozilgan bo`lib, deyarli har bir podshoh haqidagi ma`lumotdan so`ng a-a-b-b tarzida qofiyalangan va shoir tomonidan “she`r” deb nomlangan to`rtliklar keltirilgan. asar nihoyasida 50 baytdan iborat masnaviy berilgan bo`lib, u husayn boyqaroga bag`ishlangan. undagi ushbu misralar husayn boyqaroni shoh, darvesh va inson sifatida ulug`langanligini isbotlaydi: shaho keldi shahlig` musallam sanga, ne shahlig`ki darveshlig` ham sanga. desam aylayin vasfing oson emas, ki mingdin birin demak imkon emas. shuningdek, shoir ushbu masnaviyda husayn boyqaroga bag`ishlangan, uning tug`ilishidan to podshohlik damlarigacha bo`lgan davrini, sifatlarini tarannum qiluvchi bir asar …

3 hukamo haqida fikr yuritiladi. navoiy asarda payg`ambarlarni 4 guruhga ajratadi: 1. mursol payg`ambarlar: bularga jabroil vositasida vahy kelgan. 2. g`ayri mursal payg`ambarlar: ilhom yoki tushdagi vahiylik orqali elga rahnomalik qiladilar: 3. ulul-azm payg`ambarlar: osmoniy kitoblar nozil bo`lgan kishilar. 4. xotam payg`ambar: eng so`nggi payg`ambar bo`lib, bu muhammad (s.a.v.) dir. alisher navoiy nafaqat badiiy adabiyot va adabiyotshunoslik, balki qiyosiy tilshunoslikka ham muhim hissa qo`shgan. uning tilshunoslikka bag`ishlangan “muhokamat ul-lug`atayn” asari turkiy tilning imkoniyatlarini fors-tojik tiliga chog`ishtirish orqali ko`rsatib berishga bag`ishlangan. asar 1500-yilda yozilgan bo`lib, unda turli tilda mavjud bo`lgan, ammo sort (fors) tilida muqobili bo`lmagan 100 ta so`z, shuningdek bir necha ko`p ma`noli so`zlar, forsiy tilda birgina varianti mavjud bo`lgan sinonim so`zlar, ayrim hayvon va parranda nomlari, kiyim-kechak nomlari, yeguliklar nomi, kasb-hunarni atovchi otlar haqida ma`lumot beriladi. ayrim so`zlar haqida gapirganda navoiy turkiy nazmlardan misollar keltirib, fikrini isbotlaydi. masalan, “sinqarmoq” so`zi xususida to`xtalib, shunday deydi: “...biri sinqarmoq lafzidurki, mubolag`a mundin …

tmish nav` bo`lurkim, sort borisin murg`obi o`q der” (20-bet). asarning hech biror o`rnida navoiy fors-tojik tilini kamsitmaydi, balki bu til hamda ushbu tilda ijod qilgan ijodkorlarga hurmati baland ekanligini qayd etadi. o`zining turkiy va fors-tojik tilida yaratgan asarlari nomlarini zikr etadi. navoiy nasrda yozilgan va ilmiy uslubda yaratilgan bu asarda ham 7 ta ruboiy 2 ta qit`a, bayt va nazm deb atalgan 70 misra she`r keltiradi. she`rlarning katta qismi shoir qalamiga mansub. shuningdek, unda atoyi, lutfiy, husayniy, xusrav dehlaviy, abdurahmon jomiy, xoqoniy shervoniy kabilarga oid she`riy misralar ham bor. navoiyning “mezon ul-avzon” asari turkigo`y xalqlarni aruz ilmidan bahramand etish niyatida yozilgan. shoir an`anaviy aruzga turkiy she`riyatga xos bo`lgan vaznlarni, ularning bahrlarini qo`shdi. o`zbek she`riyatining, xalq og`zaki ijodining necha yuz yillik tajribasi bu asarda birinchi bor tadqiq etilib, umumlashtirib berilgan. har bir bahrning ruknlari, turlari haqida ma`lumot berilib, she`riy misralar asosida dalillanadi. asarda 164 bayt g`azal, 1 ta tuyuq, 6 ta …

-muslimin” asari she`riy yo`l (masnaviy) da yaratilgan bo`lib, islom dinining arkonlari- namoz, zakot, ro`za, haj haqidagi fikrlar bayon etilgan. asar musulmonlar uchun ma`lum ma`noda dastur-qo`llanma vazifasini bajargan. navoiy hayotining so`ngida o`z asarlaridagi ijtimoiy, siyosiy, falsafiy va dunyoviy muddaolar, shaxsiyatidagi davr talablari, mafkurasiga munosabat haqida ko`p fikr yuritadi. botiniy hayajonlari, armon-o`kinchlari birlashib, olloh nazdida tavbalar qilish ehtiyojini yaratgan. “munojot” ana shunday iltijolar majmu`idan iborat. “munojot” tili- teran tafakkur tili, his-tuyg`ularga to`la ruhiy holat tili. mohiyatan esa, ma`naviy kamolot, iymon ustuvorligi, ezguliklar sari intilishga da`vat etuvchi asar bo`lib, unda bu yo`lda to`siq bo`luvchi jam`iki illatlarga qarshi turish ham anglatiladi. foydalanilgan adabiyotlar: 1. alisher navoiy. mat. 14-tom. t., 1998. 2. alisher navoiy. mat. 15-tom. t., 1999. 3. alisher navoiy. mat. 16-tom. t., 2000. 4. a.abdug`afurov. buyuk beshlik saboqlari. t., 1995. 5. navoiyning ijod olami. t., 2001. 6. navoiyga armug`on. 3-kitob. t., 2003. 7. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "alisher navoiyning tarixiy va ilmiy asarlari"

1662582021.doc alisher navoiyning tarixiy va ilmiy asarlari alisher navoiyning tarixiy va ilmiy asarlari reja: 1. “tarixi muluki ajam” va “tarixi anbiyo va hukamo” asarlari haqida. 2. “muhokamat ul-lug`atayn”- o`zbek tilshunosligining noyob yodgorligi. 3. “mezon ul-avzon” asarlaridagi ilmiy qarashlar. 4. alisher navoiyning islom dini asoslariga bag`ishlangan asarlari. 5. tarixiy-memuar xarakterdagi asarlar. 6. navoiy maktublari. alisher navoiy turkiy adabiyotda o`zining dilbar lirik she`rlari bilangina emas, balki takrorlanmas nasriy asarlari bilan ham o`lmas iz qoldirgan adibdir. navoiyning nasriy asarlari tarixiy, tarixiy-memuar, ilmiy, diniy, tasavvufiy hamda axloqiy-ta`limiy mavzularga bag`ishlangan. “tarixi muluki ajam” asari ajam shohlari tarixiga bag`ishlangan. unda navoiy fors sult...

Формат DOC, 43,0 КБ. Чтобы скачать "alisher navoiyning tarixiy va ilmiy asarlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: alisher navoiyning tarixiy va … DOC Бесплатная загрузка Telegram