alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida

DOC 49.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547355632_73829.doc alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida reja: 1.alisher navoiyning ijodida tarixiy mavzudagi asarlar. 2. alisher navoiyning tarixiy mavzudagi asarlari tavsifi. 3. «tarixi anbiyo va hukamo» asari. 4. «tarixi muluki ajam» asari. 5. «xamsat ul-mutahhirin» risolasi. 6. «holoti sayyid hasan ardasher» risolasi. 7. «holoti pahlavon muhammad» risolasi. ushbu ma’ruzada alisher navoiy (1441-1501) nasriy asarlarining tarixiy manba sifatidagi xususiyatlariga e’tibor bermoqchimiz. chunki navoiyning ulkan she’riy merosi, dostonlari va asarlari badiiy adabiyot namunasi sifatida keyoingi xx asrda ham yurtimizda juda katta e’tiborga sazovor bo‘lgan bo‘lsa-da, ammo uning tarix ilmiga qo‘shgan ulkan hissasi, bizning fikrimizcha, tarixchi olimlarimiz e’tiboridan chetda qolib keldi. maxsus tarixiy asarlari ham faqat filologik nuqta-i nazardan o‘rganildi, xalos. alisher navoiy asarlarini manbashunoslik nuqta-i nazaridan tadqiq qilish uchun ming mukammal asarlar yigirma tomligini asos qilib olinish mumkin. alisher navoiy nasrda «munojot», «tarixi anbiyo va hukamo», «tarixi muluki ajam», «xamsat ul-mutahayyirin», «holoti sayyid hasan ardasher», «holoti pahlavon muhammad», «vaqfiya», «majolis un-nafois», «nasoyim …

ariyning (836-923) «tarixi ar-rusul va muluk», abu rayhon beruniyning «osor ul-boqiya», hamda abu sulaymon ibn dovud binni abu-l-fazl muhammad binni dovud al-banokatiyning (vaf. 730/1330) «ravzatu oli al-bob fi tavorix al-akobir va-l-ansob» (1317) yoki «tarixi banokatiy» (xiv asr) nomli, hamdulloh binni abu bakr binni ahmad binni nasr al-mustavfi qazviniyning (vaf. 750/1350) «tarixi guzida» (744/1343), abulqosim firdavsiyning «shohnoma», nizomiy ganjaviyning «xamsa» va boshqa shu kabi asarlarda tarixiy voqealar, shuningdek, diniy tarixga oid ma’lumotlar ko‘p. o‘z davrining yirik olimi va tarixchisi sifatida alisher navoiy ham bunday manbalarni o‘rganib chiqqan, ular bilan yaqindan tanishgan. bu asarlar aksariyati arab va fors tilida bo‘lgani uchun, alisher navoiy turkiy-o‘zbek tilida, ko‘plab qissalarni qiyosiy o‘rganish asosida o‘z asarini yaratdi. u asar mazmun jihatidan umumiy tarixga oiddir. bu asar ikki qismdan iborat. birinchi qismda odam atodan tortib, nuh, iso, muso, yaqub, sulaymon, dovud, yusuf va boshqa payg‘ambarlar hayotiga oid turli naqllarni bayon etadi, har bir tarix oxirida ruboiy keltirilib, …

atidan alisher navoiy asari ham tarixchi olimlar, ham tarixni o‘rganuvchi talabalar uchun katta ahamiyat kasb etadi. shuning bilan birga, u asarda alisher navoiyning mashhur tarixchi sharafuddin ali yazdiyga munosabati bayon etilgan. navoiy uning «zafarnoma» asari muqaddimasini zikr qlar ekan, tarixchini «mavlono sharaf ul-millat va davla», ya’ni «davlat va millat sharafi» deb ta’riflaydi. «tarixi muluki ajam» asari alisher navoiyning ikkinchi tarixiy asari «tarixi muluki ajam»dir. 890/1485 yildan so‘ng yaratilgan bu asarda eronda hukmronlik qilgan to‘rt sulola: peshdodiylar, kayoniylar, ashkoniylar va sosoniylar to‘g‘risida ma’lumot keltirilgan. asar oxirida sulton husayn mirzo madhi o‘rin olgan. agar biz avvalroq yaratilgan «saddi iskandariy» dostonida ham to‘rt sulola haqidagi ma’lumot borligini nazarda tutsak, doston yaratish jarayonida alisher navoiy to‘plagan ma’lumotlarni maxsus tarixga oid asar sifatida ijod qilgan ko‘rinadi. bunda alisher navoiy yuqorida nomlari zikr etilgan asarlar qatorida yana abu-l-hayr nasiriddin abdulloh binni umar ul-qozi bayzaviyning (vaf.685/1266) «nizom ut-tavorix» (yozilgan 674/1275), abu homid g‘azzoliyning (1058-1111) «nasihat ul-muluk» va …

m sifatidagi ijod qirralarini ochishga rdam berishi mumkin. «xamsat ul-mutahhirin» risolasi alisher navoiyning uchinchi memuar biografik asari «xamsat ul-mutahhirin»dir. u abdurahmon jomiy vafotidan so‘ng, ya’ni 898/1492 yildan keyin yaratilgan. bu risola alisher navoiyning piri, ustozi va do‘sti abdurahmon jomiyga bag‘ishlangan bo‘lib, ikki buyuk ijodkor o‘rtasidagi g‘aroyib voqealar bayoni, jomiyning shajarasi, asarlari nomlari va ularga berilgan baholardan iborat. uni memuar-yodnoma asar deb atash mumkin. ushbu risola mazmunini ikki buyuk shaxs asarlaridagi lavhalar, xususan «nasoyim ul-muhabbat», «majolis un-nafois» hamda ularning o‘zaro xatti kitobati, ayniqsa, «muraqqa’i mir alisher» to‘plamidagi jomiyning dastxat maktublari boyitishga xizmat qiladi. «holoti sayyid hasan ardasher» risolasi alisher navoiyning to‘rtinchi tarixiy asari, memuar biografik xarakterdagi risola bo‘lib, u «holoti sayyid hasan ardasher» deb nomlanadi. o‘ziga «otaday» mehribon bo‘lgan sayyid hasan ardasher to‘g‘risidagi asar to‘g‘ridan to‘g‘ri «holot» ya’ni biografiya deb ataladi. asar tasnif odobiga ko‘ra, «bismillohir-rahmonir - rahiym» so‘zidan so‘ng keladigan «hamd» alloh madhi o‘rniga nasimga murojaat bilan boshlanadi, asar mazmuni …

badiiy didi, turkiy va forsiy tildagi adabiyotni yaxshi bilishi, imom g‘azzoliyning «kimiyo-i saodat», fariduddin attorning «mantiq ut-tayr» asarlarini xush ko‘rishi, hayotida bo‘lib o‘tgan voqealar tafsilotilarining eng muhimlari zikr etiladi. natijada, kitobxon ko‘z o‘ngida temuriylar zamoni ziyolilarining yorqin vakili siymosi tarixi namoyon bo‘ladi. o‘sha davr ijtimoiy hayotiga tasavvur ta’limoti katta ta’sir o‘tkazganini ko‘ramiz. chunki, e’tiqod yuzasidan sayyid hasan ardasher davlat lavozimidan voz kechgen shaxsdir. sayyid hasan ardasher nomini alisher navoiy o‘zining «majolis un-nafois», «nasoyim ul-muhabbat» asarlarida chuqur hurmat bilan yod etadi. umuman, «holoti sayyid hasan ardasher» risolasi temuriylar davri ijtimoiy-madaniy hayotini aks ettirgan muhim tarixiy manbadir. unda alisher navoiy o‘zining hayotida juda katta rol o‘ynagan katta zamondoshi sayyid hasan ardasherga munosib tarixiy yodgorlik o‘rnatadi. «holoti pahlavon muhammad» risolasi alisher navoiyning beshinchi tarixiy asari ham memuar biografik xarakterdagi risola bo‘lib, unda o‘sha davrning eng mashhur va benazir kurashchisi va turli fanlar bilimdoni to‘g‘risidagi «holoti pahlavon muhammad»dir. alisher navoiy «majolis un-nafoyis» asarida ushbu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida"

1547355632_73829.doc alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida reja: 1.alisher navoiyning ijodida tarixiy mavzudagi asarlar. 2. alisher navoiyning tarixiy mavzudagi asarlari tavsifi. 3. «tarixi anbiyo va hukamo» asari. 4. «tarixi muluki ajam» asari. 5. «xamsat ul-mutahhirin» risolasi. 6. «holoti sayyid hasan ardasher» risolasi. 7. «holoti pahlavon muhammad» risolasi. ushbu ma’ruzada alisher navoiy (1441-1501) nasriy asarlarining tarixiy manba sifatidagi xususiyatlariga e’tibor bermoqchimiz. chunki navoiyning ulkan she’riy merosi, dostonlari va asarlari badiiy adabiyot namunasi sifatida keyoingi xx asrda ham yurtimizda juda katta e’tiborga sazovor bo‘lgan bo‘lsa-da, ammo uning tarix ilmiga qo‘shgan ulkan hissasi, bizning fikrimizcha, tarixchi olimlarimiz e’tiboridan chetda qolib ke...

DOC format, 49.0 KB. To download "alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiyning asarlari tar… DOC Free download Telegram