funksional mexanizmlar va xotira

PPTX 16 pages 209.7 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 209.7 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mirzo ulug’bek nomidagi milliy universiteti biologiya fakulteti biologiya (turlari) yo’nalishi (kechki) 303-guruh talabasi azimova sarvinoz odam va hayvon fiziologiyasi fanidan mavzu: funksional mexanizmlar va xotira. mirzo ulug’bek nomidagi milliy universiteti biologiya fakulteti biologiya (turlari) yo’nalishi (kechki) 303-guruh talabasi azimova sarvinoz odam va hayvon fiziologiyasi fanidan mavzu: funksional mexanizmlar va xotira. reja: xotira xotiraning funksional tuzilishi nospetsifik va spetsi̇fi̇k xotira buzilishlari xotira — idrok etilgan narsa va hodisalarni yoki oʻtmish tajribalarni esda qoldirish va zarur boʻlganda tiklashdan iborat psixik jarayon.xotira eng yaxshi damlarni esda qoldiradi. u nerv sistemasi xususiyatlaridan biri boʻlib, tashqi olam voqealari va organizm reaksiyalari haqidagi axborotni uzoq saqlash hamda uni ong faoliyatida va xulq, xatti harakat doirasida takror jinnini qobiliyatida namoyon boʻladi. xotira individning oʻz tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi. xotira haqidagi dastlabki ilmiy qarashlar sharq mutafakkirlari va yunon faylasuflari (aristotel va boshqalar) da uchraydi. xususan, forobiy xotiraga …

2 / 16

(mas, elektr shok, narkoz taʼsirida) u buziladi. uzoq muddatli xotirada axborotlar odam umri boʻyi saqlanib turli taʼsirlarga chidamli boʻladi. kisqa muddatli xotira astasekin uzoq muddatli xotiraga aylanadi. xotira ruhiyatning oʻtmish holati bilan hozirgi holati va kelgusidagi holatlarga tayyorlash jarayonlari oʻrtasidagi oʻzaro aloqadorlikni koʻrsatadi. boshqa psixik hodisalar kabi xotira ham shaxsning xususiyatlari, uning ehtiyoji, qiziqishlari, odati, feʼl-atvori va sh.k. bilan uzviy bogʻliq. xotira namoyon boʻlishdagi shakliga koʻra, shartli ravishda emotsional xotira (histuygʻuni esda tutish), obraz xotirasi (narsalarning tasviri va xususiyatlarini esda tutish), soʻz*mantiq xotirasi (narsalarning mohiyati, mazmunini soʻz bilan ifodalangan hodda esda tutish) kabi turlarga boʻlinadi. bulardan insonda soʻz*mantiq xotirasi yetakchi oʻrin tutadi. xotiraning barcha turi bir-birlari bilan chambarchas bogʻliq holda kechadi. psixologiyada, shuningdek, ixtiyoriy va ixtiyorsiz xotiralar farq qilinadi. ixtiyoriy xotirada muayyan materialni esda olib qolish oldindan maqsad qilib qoʻyiladi; ixtiyorsiz xotirada bunday maksad boʻlmaydi — biror faoliyatda (mas, mehnat jarayonida yoki kim bilandir suhbatlashib turilganda) oʻz*oʻzidan esda saqlab qolinadi. …

3 / 16

lari aterosklerozi, shikastlanish, miyaga qon quyilishi holatlari, ogʻir zaharlanishlar oqibati (mas, alkogolizmda uchraydigan psixoz) va sh.k. kiradi. xotira buzilganda uni keltirib chiqaruvchi asosiy kasallikni davolashga eʼtiborni qaratish kerak. xotiraning funksional tuzilishi xotiraning ko'plab ta'riflari mavjud bo'lib, ularning asosiy elementi bitta jarayon - rag'batlantirish to'g'risidagi ma'lumotlarni saqlash, uning harakati to'xtatilgan. undan oldin ushbu ma'lumotni bosib chiqarish (o'zlashtirish, yodlash, ro'yxatga olish, iz qoldirish) jarayoni va uni olish (ko'paytirish,foydalanish) jarayoni hamroh bo'ladi. ba'zi mualliflar unutish jarayonini ham ajratadilar (ma'lumotni vaqtinchalik yoki qaytarib bo'lmaydigan yo'qotish). psixologik nuqtai nazardan, xotira inson shaxsiyatining birligi va yaxlitligini ta'minlaydi, uning xatti-harakatlarida to'plangan va saqlangan tajribaga asoslanadi. hozirgi vaqtda fanda xotiraning yagona va to'liq nazariyasi mavjud emas, ammo uchta asosiy yondashuv mavjud - psixologik (o'z navbatida assotsiatsiya, gestaltizm, bixeviorizm, psixoanalitik tushunchalar va boshqa qarashlar bilan ifodalanadi), fiziologik (neyron) va biokimyoviy (molekulyar). ), ularning har biri o'z mexanizmlarini o'z darajasida va o'z farazlari bilan izohlaydi. ko'pgina hollarda, mnestik jarayonlarga bu …

4 / 16

ishi va uning instinktiv xatti-harakati to'g'risidagi ma'lumotlarni saqlaydigan genetik (genotipik, irsiy, tur) va tug'ilishdan boshlab to'plangan ma'lumotlar miqdorini belgilaydigan hayot (individual, fenotipik). o'lim. ushbu turlar orasidagi oraliq pozitsiyani bosib chiqarish (imprinting) egallaydi - tug'ilgan organizm va tashqi muhitning biron bir ob'ekti o'rtasidagi aloqani "bir vaqtning o'zida" o'rnatish mexanizmi (masalan, bola va ona o'rtasidagi aloqa); - faoliyatda ustun bo'lgan aqliy faoliyatning tabiati va asosan mnestik jarayonda ishtirok etadigan tizimga qarab (esda saqlangan materialning modalligi mezoni ham mavjud): obrazli (vizual, eshitish, taktil va boshqalar), vosita yoki vosita, erta rivojlanib, avtomatlashtirilgan ko'nikmalarning asosiga aylanadi. 6 oylikdan 3-5 yoshgacha bo'lgan davrda bolada shakllanadigan hissiy xotira yoki hissiy rangdagi hodisalar uchun xotira biroz ajralib turadi; - saqlangan ma'lumotlarning yo'nalishi bo'yicha: protsessual, qanday harakat qilish kerakligini ko'rsatadigan va deklarativ (ma'lumotnoma, aniq shakllantirilgan); - saqlangan materialning tabiati bo'yicha: epizodik (avtobiografik) - o'tgan hayot voqealari xotiralarini o'z ichiga oladi va semantik (ramziy) - xotiraning eng yuqori turi - …

5 / 16

materialni mahkamlash va saqlash muddatiga ko'ra: bir zumda (to'g'ridan-to'g'ri, sensorli, iz, ultrashort) - izlarni soniyadan bir yoki ikki soniyagacha saqlaydi; qisqa muddatli (bir necha soniyadan bir necha daqiqagacha, ba'zan soatlargacha), saqlash hajmi bo'yicha o'rtacha, strukturaviy birliklar (axborot bloklari, katakchalar) soni bo'yicha tavsiflangan 7±2; operativ (qisqa muddatli, faol aralashuv sharoitida yoki harakatlarning oraliq natijalarini xotirada saqlashda); uzoq muddatli - umr bo'yi saqlashni ta'minlaydi - strategik ahamiyatga ega bo'lgan ma'lumotlarni oladi, uning imkoniyatlari deyarli cheksizdir). nospetsifik va spetsi̇fi̇k xotira buzilishlari xotira butun asab tizimining integrativ faoliyati bilan ta'minlanadi va miyaning biron bir qismi ham mnestik faoliyatni amalga oshirish uchun juda zarur emas. shu bilan birga, markaziy asab tizimining ayrim strukturaviy elementlarining roli bir xil emas, ular shikastlanganda turli alomatlar bilan ifodalanadi. xotiraning tarkibiy va funktsional tashkil etilishining tarkibiy qismlari sifatida quyidagilar ko'pincha deyiladi. miya yarim sharlarining prefrontal po'stlog'i - "ishchi" xotirani amalga oshiradi, buning yordamida kerakli vaqtda, masalan, muammoli vaziyat yuzaga kelganda, …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "funksional mexanizmlar va xotira"

mirzo ulug’bek nomidagi milliy universiteti biologiya fakulteti biologiya (turlari) yo’nalishi (kechki) 303-guruh talabasi azimova sarvinoz odam va hayvon fiziologiyasi fanidan mavzu: funksional mexanizmlar va xotira. mirzo ulug’bek nomidagi milliy universiteti biologiya fakulteti biologiya (turlari) yo’nalishi (kechki) 303-guruh talabasi azimova sarvinoz odam va hayvon fiziologiyasi fanidan mavzu: funksional mexanizmlar va xotira. reja: xotira xotiraning funksional tuzilishi nospetsifik va spetsi̇fi̇k xotira buzilishlari xotira — idrok etilgan narsa va hodisalarni yoki oʻtmish tajribalarni esda qoldirish va zarur boʻlganda tiklashdan iborat psixik jarayon.xotira eng yaxshi damlarni esda qoldiradi. u nerv sistemasi xususiyatlaridan biri boʻlib, tashqi olam voqealari va organizm reaksiyalar...

This file contains 16 pages in PPTX format (209.7 KB). To download "funksional mexanizmlar va xotira", click the Telegram button on the left.

Tags: funksional mexanizmlar va xotira PPTX 16 pages Free download Telegram