mantiq ilmining predmeti va ahamiyati. formal mantiqning asosiy qonunlari

PPT 17 pages 2.0 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

1– мавзу: мантиқ илмининг предмети ва аҳамияти. мантиқнинг асосий қонунлари. маvzu: mantiq ilmining predmeti va ahamiyati. formal mantiqning asosiy qonunlari. * mavzu yuzasidan tavsiya etiladigan adabiyotlar sharipov m. fayzixo’jayeva d. mantiq. -т.: universitet, 2010. fayzixo’jayeva d. mantiq. izohli lug’at. –т.: таmaddun, 2015. to’rayev b. mantiq: masalalar va mashqlar. o’quv qo’llanma.– т.: 2009. rashidova m., toshboboyev m., azimova ch. falsafa o’quv qo’llanma. – т.: 2019. internet saytlar 1 www. logik.ru 2. www.logic. pdmi.ras.ru 3. www. logic.philos.msu. ru mantiq - arabcha (grekcha-logika ) fikr, so’z, аql, qonuniyat ma’nolarini anglatib: - ob’yektiv olam qonuniyatlarini; – tafakkurning mavjud bo’lish shakllari, taraqqiyotini; - fikrlar o’rtasidagi aloqadorlikni xarakterlaydigan qonun-qoidalar yig’indisini; – tafakkur shakllari va qonunlarini o’rganuvchi fanni ifodalaydi. . mantiqqa oid ilk an’analar qadimgi sharq, xususan, hindiston, xitoy mamlakatlarida vujudga kelgan. mantiqning shakllanishiga notiqlik san’ati, matematika ilmining rivojlanishi katta ta’sir ko’rsatdi. qadimgi yunon mutafakkiri aristotelgacha mantiq ilmi falsafa fani tarkibida mavjud bo’lgan. aristotel birinchi bo’lib mantiq …

2 / 17

alari qadimgi gresiyada mantiq ilmining paydo bo‘lishiga ta’sir ko‘rsatgan. qadimgi grek falsafasida mantiq masalalari, dastlab, parmenidning «tabiat to‘g‘risida» asarida, eleylik zenonning aporiyalarida, geraklit ta’limotida u yoki bu darajada ko‘rib chiqilgan. aristotelgacha bo‘lgan mantiqiy ta’limotlar ichida demokritning mantiqiy ta’limoti, sokratning induktiv metodi va platonning dialektikasi diqqatga sazovordir. sharqda birinchilardan bo‘lib mantiq ilmi bilan shug‘ullangan, arab-musulmon dunyosida peripatetizmga yo‘l ochib bergan mutafakkir al-kindiydir. u qadimgi grek, hind va forslarning falsafiy-mantiqiy merosini yaxshi bilgan, arab tilida falsafiy atamalarni ishlab chiqishda faol qatnashgan va o‘z davrida birinchi bo‘lib fanlarni tasniflashga uringan. ibn sino mantiq fanini ma’lum bilimlardan noma’lum bilimlarni keltirib chiqarish, ularni bir-biridan farq qilish, chin va xato bilimlar, ularning turlarini o‘rganuvchi fan yoki nazariy san’atdir, - deb ta’riflaydi.. forobiyning ta’kidlashicha, mantiq san’ati intellektning mukammallashuviga olib keluvchi va insonni haqiqat tomon yo‘naltiruvchi qonunlarning majmuasini o‘rganadi. bu qonunlar insonlarni bilish jarayonidagi turli xato va adashishlardan saqlaydi. inson bu qonunlar yordamida bilimlarini tekshirib, ularning chin yoki …

3 / 17

cha, ta’riflash bir so‘zdan iborat bo‘lmasligi kerak; nom ta’riflashda qaytarilmasligi lozim.gobbsning fikricha, hukmlar nomlarning birikuvidan iborat. hukm chin yoki xato bo‘lishi mumkin. u birinchi o‘ringa shartli hukmlarni qo‘yadi, chunki ular sababiy bog‘lanishni o‘rganishda muhim ahamiyatga ega. gobbs til va tafakkur birligini tan oladi. nomlar tushunchalar bilan, gaplar hukmlar bilan tenglashtiriladi. dekart mashhur faylasuf, yirik matematik va mantiqshunos olimdir intuitsiya deganda dekart xayoliy narsani emas, balki sog‘lom aqlda tug‘iladigan barqaror va aniq tasavvurni tushungan. intuitsiya yordamida har qanday kishi o‘zining mavjud ekanligini, nimalarni o‘ylayotganini, uchburchak uch tomonga ega ekanligini va boshqalarni aniqlashi mumkin. mantiq fanining predmeti va ob’yekti tafakkurdir. «tafakkur» arabcha so’z, o’zbekcha «fikrlash», «aqliy bilish» so’zlarining sinonimidir. tafakkur bilishning yuqori bosqichidir. lekin u tafakkurni jarayon sifatida qanday paydo bo’ladi, rivojlanadi degan masala doirasida o’rganmaydi. tafakkurning ushbu jihatlari falsafa(gnoseologiya), psixologiya, fiziologiya jabi fanlar tomonidan o’rganiladi. tafakkur quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: 1) unda voqelik abstraktlashgan va umumlashgan holda in’ikos qilinadi. masalan, «inson» …

4 / 17

gi paytda mantiq fanining formal mantiq, dialektik mantiq va matematik mantiq kabi yo’nalishlarini farq qilish mumkin. formal mantiq, tafakkur strukturasini fikrning konkret mazmuni va taraqqiyotidan chetlashgan holda, nisbatan mustaqil o’rganadi. uning diqqat markazida muhokamani to’g’ri qurish bilan bog’liq qoidalar va mantiqiy amallar yotadi. formal mantiqqa to’g’ri tafakkur shakllari va qonunlarini o’rganuvchi falsafiy fan, deb ta’rif berish mumkin. biz o’rganadigan fan – formal maniq hozirgi paytda o’zining maxsus formallashgan tiliga, to’g;ri muhokama yuritish uchun zarur bo’lgan samarali mantiqiy metodlari va usullariga, konseptual vositalariga ega. formal mantiq ba’zan umumiy mantiq deb ham yuritiladi. fan uchun formal mantiq murakkab muammolarni yechish vositasini beradi. bunday vositalar, odatda, ilmiy nazariyaning strukturasini o’rganishda, mohiyatini tushuntirib berishda, formal ziddiyatlar bo’lsa, ularni aniqlashda muhim ahamiyatga ega. tafakkur shakli va tafakkur qonuni tafakkur shakli fikrning mazmunini tashkil etuvchi elementlarning bog’lanish usuli, uning strukturasi (tuzilishi)dir. tafakkur uch xil shaklda: tushuncha, hukm (mulohaza) va xulosa chiqarish shaklida mavjud. tafakku qonuni muhokama …

5 / 17

ardan biri, albatta, xató bo’ladi . masalan, talaba imtihondan “а’lо” baho oldi. talaba imtihondan “qoniqarsiз” baho oldi. «а ҳам в, ham в emas bo’la olmaydi» uchinchisi istisno qonuni ta’rif formulasi fikrning to’liq mazmunini qamrab oluvchi, ayni bir predmet yoki hodisa haqida bir vaqtda va bir xil nisbatda aytilgan, ikki o’zaro bir-birini istisno qiluvchi (qarama-qarshi yoki zid) fikrlardan biri chin, boshqasi xató uchinchisiga o’rin yo’q. masalan, “talaba imtihondan a’lo baho oldi”, “talaba imtihondan a’lo baho olmadi” «а yoki в, yoki в emas» yetarli asos qonuni ta’rif formulasi har bir buyum va hodisaning real asosi bo’lgani kabi, ularning in’ikosi bo’lgan fikr-mulohazalar ham asoslangan bo’lishi kerak. masalan, «talaba fanini yaxshi o’zlashtirdi» «u berilgan topshiriqlarni to’liq bajardi» «agar в mavjud bo’lsa, uning asosi sifatida а ham mavjud»

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiq ilmining predmeti va ahamiyati. formal mantiqning asosiy qonunlari"

1– мавзу: мантиқ илмининг предмети ва аҳамияти. мантиқнинг асосий қонунлари. маvzu: mantiq ilmining predmeti va ahamiyati. formal mantiqning asosiy qonunlari. * mavzu yuzasidan tavsiya etiladigan adabiyotlar sharipov m. fayzixo’jayeva d. mantiq. -т.: universitet, 2010. fayzixo’jayeva d. mantiq. izohli lug’at. –т.: таmaddun, 2015. to’rayev b. mantiq: masalalar va mashqlar. o’quv qo’llanma.– т.: 2009. rashidova m., toshboboyev m., azimova ch. falsafa o’quv qo’llanma. – т.: 2019. internet saytlar 1 www. logik.ru 2. www.logic. pdmi.ras.ru 3. www. logic.philos.msu. ru mantiq - arabcha (grekcha-logika ) fikr, so’z, аql, qonuniyat ma’nolarini anglatib: - ob’yektiv olam qonuniyatlarini; – tafakkurning mavjud bo’lish shakllari, taraqqiyotini; - fikrlar o’rtasidagi aloqadorlikni xarakterlaydigan qon...

This file contains 17 pages in PPT format (2.0 MB). To download "mantiq ilmining predmeti va ahamiyati. formal mantiqning asosiy qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiq ilmining predmeti va aha… PPT 17 pages Free download Telegram