ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишини бошқарувчи моддалар (11-маъруза)

PPT 32 pages 1020.0 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1020.0 KB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

2-мавзу: ген муҳандислигининг моддий асослари ўсимликларни ўсиши ва ривожланишини бошқарувчи моддалар 11 - маъруза режа: 1. ўсимликларнинг гормон тизими 2. фитогормонлар классификацияси, структураси ва функцияси 3. фитогормонлар таъсирининг молекуляр механизми 4. ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишини бошқарувчи сунъий регуляторлар атамалар плазмодесма - қўшни ҳужайраларни бир-бири билан боғловчи, мембрана структурали нозик толалар. плазмодесмалар орқали кичик молекулали бирикмалар бир ҳужайрадан иккинчи ҳужайрага ўтиб туради. плазмолемма - протоплазманинг ташқи мембранаси бўлиб, уни ҳужайра қобиғидан ажратиб туради. пролиферация - ўсимлик тўқимасининг янги ҳужайралар ҳосил қилиш йўли билан ўсиши. ретардент - ўсишни тўхтатувчи моддалар. тропизм - бурилиш, йўналиш-муҳит омиллардан бири (ёруғлик, химиявий моддалар) нинг таъсирида ўсимлик ёки айрим ҳужайранинг ҳаракати. ўсимликларнинг регулятор моддаларини аниқлаш ва ажратиб олиш бўйича изланишлар xx асрнинг бошларидан жадал ривожлана бошлади. 1909-1910 йилларда г.фиттинг томонидан орхидея ўсимлигининг тугунчаси ўсиб, уруғсиз мева ҳосил бўлишини юзага келтирувчи моддалар аниқланди ва уларга ҳайвонларнинг регулятор моддалари каби гормонлар деб ном берилди. ундан бир неча йил илгари …

2 / 32

жойидан ёки масофадан туриб таъсир этувчи моддаларга айтилади. фиторегуляторлар - ҳужайраларнинг дифференцировкаси, бўлинишини бошқаришда, янги тўқима ва органларни ҳосил бўлишида, ўсимликларни ўсиши ҳамда ривожланишини тезлаштиришда, ҳосилдорлигини оширишда, сифатини яхшилашдаги зарур моддалардир. нима учун фитогормон ва фиторегуляторлардан фойдаланилади? фитогомонларнинг асосий хусусиятлари эндоген келиб чиқишга эга масофадан туриб ҳам таъсир этади кам миқдорда ҳам ўсимликни бўйига ўсишига ёки шаклланишига таъсир этади ўсимликни бутун органлари бўйлаб ҳаракатланади фитогормонлар ўзи синтезланган ҳужайраларга ҳам таъсир кўрасата олади фитогормонларнинг жуда кам концентрацияси ўсимликларга таъсир этади (10-7-10-13). улар ўсимликнинг ўсишини тезлаш-тириши, секинлаштириши ёки баргларини тўкишига ҳам таъсир этиши мумкин бир органда ҳосил бўлган фитогормон, бошқа органнинг ўсиш ва ривожланиш жараёнларини бошқариши мумкин. айнан шундай тарзда, органларнинг ўзаро таъсири ва ўсимликнинг яхлитлигига эришилади кўпчилик фитогормонлар органик кислоталардан, кўпинча амино-кислоталардан ҳосил бўлади фитогормонлар таъсирининг молекуляр механизми фитогормонлар биосинтези схемаси фитогормонлар ўсимликларда органик кислоталардан синтез-ланади, баъзи ҳолларда бир нечта гормонлар бир хил асосдан синтезланади. масалан, мевалон кислотаси фитогормонларнинг 4 та …

3 / 32

ни генетик жараёнларига таъсир этишига сабаб бўлади. шунинг учун генларни қайта қурилиши бошланади ва янги оқсиллар синтез бўлади, фито-гормонлар концентрацияси ўзгарган вақтдан фитогормон-нинг таъсир самараси пайдо бўлгунига қадар ўтган вақт бир неча ўн дақиқадан бир неча соатгача бўлиши мумкин иккинчи йўл - ҳужайрада фито-гормонлар концентрацияси ўзгар-масдан олдин мавжуд бўлган оқсиллар, ферментлар фаоллиги-нинг ўзгариши, улар конформация-сининг ўзгариши ҳисобига амалга ошади. иккинчи йўл янги оқсилларнинг синтези билан боғлиқ бўлмагани учун фитогормон самарасининг юзага чиқиш вақти анча тез бўлиб, бор йўғи бир неча дақиқани ташкил қилади фитогормонлар классификацияси, структураси ва функцияси ауксинлар цитокининлар гибберлинлар этилен брассиностероидлар фузикокцинлар абсциз кислотаси фитогомонларнинг кимёвий тузилиши ауксинлар - 1920 йилда ўсимликларнинг тропизими омили сифатида топилган. 1930 йилда ф.кегель томонидан тоза ҳолда ажратилиб, унинг кимёвий таркиби - индолил 3-сирка кислота (иск) эканлиги аниқланган. ауксинларнинг асосий синтезланадиган жойи поянинг апикал меристемаси ва ёш барглар бўлиб, у ердан бошқа органларга ташилади. цитокининлар - 1955 йилда ҳужайралар бўлинишини стимулловчи омил сифатида …

4 / 32

р газ ёрдамида ёритилар эди. ҳавоси тозаланган шароитда иссиқхонадаги ўсимликлар нормал равишда ривожлана бошлаган. айнан қайси моддалар таъсир этишини ўрганиш мақсадида нелюбов ёруғлик газининг турли компонентларини навбатма-навбат бериб, этиленнинг таъсирида: 1) ўсимталар бўйига ва энига ўсишида секинлашиши; 2) қайта тўғриланмайдиган поя учининг пастга эгилиши; 3) ўсимталар ўсиш йўналишидаги ўзгариш каби физиологик реакцияларини аниқлади ва буни ўсимталарнинг этиленга уч карра жавоби деб атади. абсциз кислота (абк) 1965 йилда ақш олимлари лью ва кареслар томонидан ғўзани яшил кўсагидан ажратиб олинган. ўсимликларда абк мевалон кислотасидан синтезланади. стресс таъсирларда бу фитогормон синтези-нинг кескин ошиши аниқланган. абк ўсимликларнинг деярли барча органларида синтезланади. брассиностероидлар - бу фитогормонлар 1979 йилда гроув ва бошқа олимлар (grovtt et al.) томонидан рапс (brassica napus) ўсимлиги чангининг ёғдаги экстракти ниҳолларининг бўйига ўсишини стимуллаши аниқланган, 10 кг рапс чанги-дан 4 миллиграмм регулятор таъсирга эга моддалар ажратиб олинган. фузикокцинлар стероид моддалардир. илгаридан замбуруғлар ҳаёт фаолиятининг маҳсулоти сифатида маълум бўлган, бу фитогормон ўсимликларда ҳам …

5 / 32

нг асосий физиоло-гик таъсири-ҳужайралар бўлини-шини фаоллаштириш, онтогенезни бошқариш, илдиз ҳосил бўлишини тўхтатиб, куртакларнинг пайдо бўлишини тезлаштиради, уруғ ва тугунакларни тиним давридан чиқариш, улар ўсимлик ҳужайра-ларининг паст ёки юқори ҳарорат, сув танқислиги, шўрланиш, рентген нурлари, пестицидларнинг фитотоксин таъсирлари каби ташқи ноқулай таъсирларга чидамлилигини ошириш ауксинлар цитокининлар фитогомонларнинг таркиби ва вазифаси гибберлинларнинг кўпчилиги кислоталар бўлгани учун, уларни ўзига мос индекс билан гибберал кислота (гк) деб белгилаш қабул қилинган. масалан: гк24, гк53 гибберлинларнинг физиологик таъсири, ўсимлик ҳужайралар-ининг чўзилувчанлиги ва меристема тўқималарининг митотек фаоллигини ошиши ҳисобига, ўсиш жараёнларини стимулланишида намоён бўлади. ягона газсимон фитогормон, метионин аминокислотасидан синтезланади. баргларни, гулларни, меваларни тўкилишига олиб келади, ҳужай-ралар чўзилишдан тўхтайди, митотик фаоллиги пасаяди, ауксин транспортини тўхтатади, меваларни тўкибгина қолмай, шунингдек уларнинг пишишини тезлаштиради, стресс этилени фитоалексинлар (ҳимояловчи моддалар) патоген замбуруғлар ҳужайра қобиғини ва баъзи фенол бирикмаларни парчаловчи хитиназа ферменти синтезини индуцирлайди. гибберлинлар этилен фитогомонларнинг таркиби ва вазифаси мевалон кислотасидан синтез-ланади, у ксантофил виолаксант-иннинг ёруғлик таъсирида ажра-тилган маҳсулотидан ёки …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишини бошқарувчи моддалар (11-маъруза)"

2-мавзу: ген муҳандислигининг моддий асослари ўсимликларни ўсиши ва ривожланишини бошқарувчи моддалар 11 - маъруза режа: 1. ўсимликларнинг гормон тизими 2. фитогормонлар классификацияси, структураси ва функцияси 3. фитогормонлар таъсирининг молекуляр механизми 4. ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишини бошқарувчи сунъий регуляторлар атамалар плазмодесма - қўшни ҳужайраларни бир-бири билан боғловчи, мембрана структурали нозик толалар. плазмодесмалар орқали кичик молекулали бирикмалар бир ҳужайрадан иккинчи ҳужайрага ўтиб туради. плазмолемма - протоплазманинг ташқи мембранаси бўлиб, уни ҳужайра қобиғидан ажратиб туради. пролиферация - ўсимлик тўқимасининг янги ҳужайралар ҳосил қилиш йўли билан ўсиши. ретардент - ўсишни тўхтатувчи моддалар. тропизм - бурилиш, йўналиш-муҳит омиллардан бири (ёруғ...

This file contains 32 pages in PPT format (1020.0 KB). To download "ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишини бошқарувчи моддалар (11-маъруза)", click the Telegram button on the left.

Tags: ўсимликларнинг ўсиши ва ривожла… PPT 32 pages Free download Telegram