қадимги дунё халқларининг географик тасаввурлари

DOC 76.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1694356082.doc қадимги дунё халқларининг географик тасаввурлари режа: 1. қадимги давр (қулдорлик тузуми) умумий тавсиф 2. қадимги маданий халқларнинг (грек, рим, хитой) географик маҳлумотлари. 3. антик даврдаги бошланғич илмий географик билимлар. 4. ер шаридаги фалас, анаксимон (греция. эр.ассоциатив. vi аср) фикрлари таянч иборалар: табиат (ер)ҳақида натурфилософ мактаби асосчиларини (фалас,анаксимон ва бош) фикрлари ; логогрфлар ҳақида ва улардан бири гекатейни ер ҳақидаги маoлумотлари ; герадот, аристотелp, эратосфене (греция); хитой халқ лари («юйгун», «гуанp-иза») асарлари ва птолемей (рим) ни тарихий билимлари. энг содда географик тасаввурлар кишлар пайдо бўлган даврдан бошлаб ўзлари яшаб турган атроф муҳитга нисбатан бўлган муносабатлари натижасида юзага кела бошлаган ва тобора ривожланган. палеолит эрасининг бошларида (эр. ассоциатив. 1200 - йилгача) кишлар ўзлари яшаб турган жойлардан бошқа жойларга емак излаб ов қиладиган жойлар, сув ҳавзалари ва тош қуроллари ясаш учун қулай табиий ўлкалар ахтариб бир жойдан иккинчи жойга кўчиб юрганлар. палеолит эрасининг кейинги пайтларидан кишиларнинг тажрибалари тобора ортиб, яшаш учун зарур …

онидан қолдирилганлиги маoлум. эрамиздан аввалги iii асрда қадимги мисрликлар савдо ишлари билан шуғулланиб нил дарёси қуйилиши қисмидан эфиопия ва ҳатто экваторгача борганлиги тўғрсида ёзма маoлумотлар бор. улар эрамиздан аввалги ii аср ўрта ларида босқинчилик ишларини бошлаб, кичик осиё ва европага бориб етган. тарих отаси герадот мисрликлар босқинчилик ишларини давом эттириб катта армия билан эфиопияга, шимол томон юриб эсо танаис (лен) дарёсигача ва шарққа томон юриб, ганг дарёсигача бориб етканлиги тўғрисида маoлумотлар ёзган. («история». 11. 102-100). эрамиздан аввалги i асрда хитойда махсус географик асарлар юзага келган. уларни энг қадимгиси «юйгун» (эр.ассоциатив. viii-v асрлар) номли китобида хитой худудидаги тоғликлар, дарёлар тўғрисида қисқача маoлумот берилган. эрамиздан аввалги 300 йиллар хитойда ёзилган «гуанo-цзқ» номли асарида, хитой ерларидаги тупроқлари сифат, суғоришга яроқлилигини, сув билан таoминланганлигини, тупроқларни хусусиятларига кўра классификация қилганлиги маoлум. қадимги даврдаги шарқ даврларида энг содда карталар ҳам тузилган. масалан, тахминан эрамиздан аввалги 2500 йилларда тузилган картада евфрат дарё, тоғ тизмаси жуда содда схема …

.ав. 624-543 ва анаксимон (эр.ассоциатив. vi аср) ҳисобланади. фалас ва уни тарфдорлари идиолистларга қарши биринчи марта табиатни тузилишни тушунтиришга ҳаракат қилиб сувни биринчи ўринга қўяди. у ер, сувдан ҳосил бўлган ва у дастлаб сувда сузиб юради деган фикрни берган. анаксимон эса ерни осилиб туради, уни уни кўтариб турадиган куч йўқ, уни шакли барабанга ўхшашлигини айтган. у қуриқлик дастлаб сув билан ўралган, кейинчалик уни бир қисми қуриган ва олдин тоғ кейин текисликлар ҳосил бўлган деган фикрларни берган. анаксимон ҳайвонлар дунёси сувда ташкил топган кейинчалик қуруқликка чиққан, ҳатто одамлар ҳам келиб чиқиши балиқлар каби сувда борга деган материалистик фикрни берган. шундай қилиб натурфилософларни дастлабки табиий географик йўналишидаги илмий билимлар дейиш мумкин. шу даврда ривожланган денгиз савдогарлар ва қуруқлик бўйлаб ёзма маoлумотлар тўплаган логогрфлар ўзлари қурган ва аҳолидан эшитганларинигина ёзганлар. кўзга кўринган логогрф мелитлик гегатей (эр.ав.550-480 й.) эди. у давлатлар тўғрисида ўзигача бўлган сузувчилардан эшитган маoлумотларни умумлаштириб асар ёзган. геготей асарларида иқлим, ўсимлик, …

греп-персия уруши бўлган. персия устидан греция ғалабаси қулдорларни ривожланишига кенг имкон берди (эр.ав. у асрни иккинчи ярми). грецияни сиёсий, савдо ва маданий маркази афина бўлиб қолди. бу давр демократик қулдорлар билан аристократ қулдорлар уруш билан характерлидир. эр.ав.431-4о4 йил улар ўрта сидаги афинада бўлган уруш аристократларни ғалабаси билан тугади. грециядаги кўзга кўринган буюк мамлакатшунос «тарих отаси» геродор (эр.ав. 485-425 аср) ливия мамлакатнинг табиати тўғрсида у ерда қор ва ёмғир бўлмайди, бу мамлакатга қушлар учиб кедлади. («история». ii, 22), мамлакатнинг тупроғи қора тупроқ, ливия тупроғи эса қизғич, қумоқ эканлиги ҳақида ёзган. арабистон, сирия тупроқлари тошлоқ тупроқлардан иборатлиги тўғрсида маoлумот берган. у табиий районлаштириш тўғрисида ҳам муҳим маoлумотлар ёзган. уни фикрича ливия ҳудуди тўртта кенглик зонасига: аҳоли жойлашган, денгиз, соҳили зонасига, жанубида «ёввойи ҳайвонлар» тарқалган зона, сўнгра сувсиз, чўл, қумоқ, полоса, кейин яна яшайдиган зона алмашинишини ёзган. геродот иқлим тўғрсида ҳам фикр юритиб шамол ҳар доим совуқ мамлакатлардан эсади. (11,27) осиё, европага нисбатан …

б чиқаради, яoни қуруқ буғлар ер ости бўшликка тушиши сабаблари тинч ҳақода кечаси, кузда ва баҳорги пайтларида ер қимирлашлар бўлишини, момақалдироқ, чақмоқ, бўронлар ҳам қуруқ парланиши натижасида ҳосил бўлади деган фикрни беради (ii, 9; iii,i) аристотелp организмлар дунёсини ҳам ўрганиб, биринчи бўлиб ҳайвонларни гуруҳларга ажратиб 500 тур тўғрисида маoлумот ёзган. уни «метеорология» асари умумий география фанига асос солган деб айтиш асослидир. аммо аристотелp баoзи чалкашликларга ҳам йўл қўйган. масалан, у кавказ тоғини энг баланд, сирдарёни арака деб атайди. ер юзаси шимолга томон кўтарилиб боради деган чалкаш фикрларни ҳам берган. хуллас, геродотдан аристотелгача бўлган грек мутафаккирлари қадимги греклардан ўз тушунчаларини кенглиги билан кескин ажралади. аммо, эр.ав. xiv асрларда география алоҳида фан сифатида ажралмаган тарих билан аралаш ҳолда зма эмпирик характерга эга эди. эллинизм эрасида (эр.ав.330-146 йй) грекларни шарқа томон ва александр македонскийнинг юриши давомида греция шарқий мамлакатлар билан савдо-сотиқ ишларини ривожланиши натижасида хиндистон билан греция маданиятининг аралашуви, география, математика, астрономия билимларини …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қадимги дунё халқларининг географик тасаввурлари"

1694356082.doc қадимги дунё халқларининг географик тасаввурлари режа: 1. қадимги давр (қулдорлик тузуми) умумий тавсиф 2. қадимги маданий халқларнинг (грек, рим, хитой) географик маҳлумотлари. 3. антик даврдаги бошланғич илмий географик билимлар. 4. ер шаридаги фалас, анаксимон (греция. эр.ассоциатив. vi аср) фикрлари таянч иборалар: табиат (ер)ҳақида натурфилософ мактаби асосчиларини (фалас,анаксимон ва бош) фикрлари ; логогрфлар ҳақида ва улардан бири гекатейни ер ҳақидаги маoлумотлари ; герадот, аристотелp, эратосфене (греция); хитой халқ лари («юйгун», «гуанp-иза») асарлари ва птолемей (рим) ни тарихий билимлари. энг содда географик тасаввурлар кишлар пайдо бўлган даврдан бошлаб ўзлари яшаб турган атроф муҳитга нисбатан бўлган муносабатлари натижасида юзага кела бошлаган ва тобора риво...

DOC format, 76.0 KB. To download "қадимги дунё халқларининг географик тасаввурлари", click the Telegram button on the left.

Tags: қадимги дунё халқларининг геогр… DOC Free download Telegram