kimyoviy bog‘lanish va uning turlari

PPTX 21 стр. 148,9 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 148,9 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

слайд 1 ma’ruza № 5 mavzu: kimyoviy bog‘lanish va uning turlari r e j a : 1. kimyoviy bog‘lanish haqida tushuncha. 2. kovalent bog‘lanish va uning turlari. 3. ion bog‘lanishning mexanizmi. 4. koordinatsion bog‘lanish. 5. vodorod bog‘lanish. 6. metall bog‘lanish. 7. induksion kuchlar. х1х asrning boshlarida molekulani hosil bo‘lishi – kimyoviy bog‘lnish tabiatini o‘rganish olimlar oldida turgan asosiy muammolardan biri edi. 1807 yili ingliz fizigi g. devi atomlarni o‘zaro biriktirib molekulani hosil qilishida elektrokimyo nazariyasini yaratdi. keyinchalim bu nazariya 1812-1818 yillarda i.ya. berselius tomonidan rivojlantirildi. ular kimyoviy bog‘lanishni quyidagicha tushuntirishdi: hamma atomlarda 2 ikkita qutb bor. ular  va – qutb. ba’zi atomlarda  qutb kuchliroq bo‘lsa, ba’zi atomlarda – qutb kuchliroq bo‘ladi. shu qutblarning o‘zaro tortishishi hisobiga birikadi, deb qaraydilar. ba’zan shu qutblarda to‘liq neytrallanmagan molekulalar ham bo‘lishi mumkin. (ammo ular у н2, о2 molekulasining hosil bo‘lishini tushuntira olmadilar). 1852 yilda buyuk ingliz olimi frankled metallorganik birikmalarni o‘rganib, shuni …

2 / 21

o‘lishida atomlararo ta’sir etuvchi va ularni birgalikda ushlab turuvchi kuchlar yig‘indisiga kimyoviy bog‘lanish deyiladi. . kovalent bog‘lanish atomlarning elektron juftlari orqali birikishiga kovalent bog‘lanish deyiladi. bunday bog‘lanish elektromanfiyligi o‘zaro teng yoki bir-oz farq qiladigan element atomlari o‘rtasida yuzaga keladi. masalan, н2, сl2, o2, n2, molekulalari orasidagi bog‘lanish kovalent bog‘lanishga misol bo‘ladi. har xil atomlardan tuzilgan molekulalarda (hcl, h2o, nh3) esa elektronlar jufti elektromanfiyligi katta bo‘lgan atom tomon атом томон бир оз силжиган бўладиbir oz siljigan bo‘ladi, masalan, hcl molekulasida elektronlar jufti xlor atomi tomonga siljiydi, chunki xlor atomining nisbiy elektromanfiyligi (nem)(2,83) vodorod atomiga qaragandakattaroq (2,1) . kovalent bog‘lanishni bunday turi qutbli kovalent bog‘lanish deb ataladi. qutbsiz kovalent bog‘lanish qutbli kovalent bog‘lanish qutbli kovalent bog‘lanish 1916 yilda amerikalik fizik j.lyuis va nemis olimi kossel tomonidan kimyoviy bog‘lanish nazariyasi yaratildi. kimyoviy bog‘lanish bog‘ning uzunligi, bog‘lanish energiyasi, to‘yinganligi va yo‘naluvchanligi bilan xarakterlanadi. atomlar orasida kimyoviy bog‘lanishlarda ishtirok etadigan elektronlarga valent elektronlar deyiladi. ion …

3 / 21

‘sh elektron juftiga ega. vodorod ionida esa orbital-energetic yacheyka bo‘sh н+1 nh3 bilan н+ o‘zaro birikishida azotdagi bir juft elektron azot va vodorod atomlari uchun umumiy bo‘lib qoladi, natijada tarkibiga to‘rtta juft elektron bo‘shab nh4+ ioni hosil bo‘ladi. kimyoviy bog‘lanish vujudga kelishi uchun o‘zining elektron juftini beradigan atom yoki ion donor, bu elektron juftini o‘zining bo‘sh elektronlarini to‘ldirish uchun foydalangan atom yoki ion аkseptor deyiladi. shuning uchun ham bunday bog‘lanish donor-alseptor yoki koordinatsion bog‘lanish deyiladi. донор-акцептор боғланиш бир элементга ортикча жуфт электрони иккинчи электрони буш орбитаси ҳисобига координацион боғ ҳосил бўлади. vodorod bog‘lanish molekulasi tarkibida vodoroddan boshqa ftor, kislorod, azot singari kuchli elementlar bo‘lgan birikmalarda, masalan hf, h2o, nh3 larda umumiy elektron juft vodoroddan elektromanfiy elementga ko‘proq siljigan bo‘ladi. shuning uchun vodorod atomi bu elementlar bilan asosiy bog‘lanish hosil qilishdan tashqari boshqa molekuladagi element bilan ham qo‘shimcha bog‘lanish vujudga keladi. ana shu kimyoviy bog‘lanish vodorod bog‘lanish deyiladi va nuqtalar bilan …

4 / 21

joylashadi, orientatsiyalanadi. orientatsion effect katta dipol momentga ega bo‘lgan molekulalarda (nн3, н2о va hakozalarda) kuchli namoyon bo‘lib, dipol momenti kichik moddalarda kuchsiz bo‘ladi. 2. induksion kuchlar induksion kuchlar qutbli va qutbsiz molekulalar o‘zaro yaqinlashganda hosil bo‘ladi, chunki qutbli molekulalarga qutbsiz molekula yaqinlashganda qutbsiz molekula qutblanadi; uning qutbli molekulaga yaqin qismida qarama-qarshi, uzoq qismida bir xil ishorali zaryadlar hosil bo‘ladi. natijada qutbsiz molekula induksion dipolga aylanadi. ular o‘rtasida o‘zaro tortishish kuchalri yuzaga chiqadi. dispersion kuchlar molekula dinamik sistemadir, unda elektronlar har doim harakatda va yadro tebranishda bo‘ladi, shuning uchun zaryadning hamma vaqt teng taqsimlanishi mumkin emas. masalan, сl2 molekulasi qutbsiz molekuladir. uning dipol momenti nolga teng. lekin har bir onda zaryadning xlor atomlaridan biriga siljishi va biror onli mikrodipol hosil bo‘lishi mumkin. atomda yoki molekulada elektron holatining o‘zgarishi juda tez; sekundiga ≈10-16 marta sodir bo‘ladi. oniy dipol qo‘shni molekula bilan tortilishi mumkin. bu kuchlar dispersion kuchlar deyiladi. bu kuchlar faqat molekulalar …

5 / 21

kimyoviy bog‘lanish va uning turlari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kimyoviy bog‘lanish va uning turlari"

слайд 1 ma’ruza № 5 mavzu: kimyoviy bog‘lanish va uning turlari r e j a : 1. kimyoviy bog‘lanish haqida tushuncha. 2. kovalent bog‘lanish va uning turlari. 3. ion bog‘lanishning mexanizmi. 4. koordinatsion bog‘lanish. 5. vodorod bog‘lanish. 6. metall bog‘lanish. 7. induksion kuchlar. х1х asrning boshlarida molekulani hosil bo‘lishi – kimyoviy bog‘lnish tabiatini o‘rganish olimlar oldida turgan asosiy muammolardan biri edi. 1807 yili ingliz fizigi g. devi atomlarni o‘zaro biriktirib molekulani hosil qilishida elektrokimyo nazariyasini yaratdi. keyinchalim bu nazariya 1812-1818 yillarda i.ya. berselius tomonidan rivojlantirildi. ular kimyoviy bog‘lanishni quyidagicha tushuntirishdi: hamma atomlarda 2 ikkita qutb bor. ular  va – qutb. ba’zi atomlarda  qutb kuchliroq bo‘lsa, ba’zi atomlarda ...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPTX (148,9 КБ). Чтобы скачать "kimyoviy bog‘lanish va uning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kimyoviy bog‘lanish va uning tu… PPTX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram