kimyoviy bog’lanish va uning turlari. modda tuzilishi

PPT 14 pages 1.8 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

слайд 1 mavzu: kimyoviy bog’lanish va uning turlari. modda tuzilishi dars shiori: har nechuk ilmdan eshitsang bir so’z, uni tinmay o’rgan kechayu-kunduz. imdan bir shu’la dilga tushgan on, shunda bilursan, ilm bepoyon kimyoviy bog’lanishning umumiy xarakteristikasi kimyoviy bog’lanishlarga va ularning hosil bo’lishiga atomlarnig elektron tuzilishi nuqtai nazaridan qarash lozim. chunki kimyoviy bog’lanishlarning hosil bo’lishida ishtirok etuvchi asosiy vosita – elektronlar va elektron bulutlaridir. umuman, har qanday kimyoviy bog’lanish o’zaro birikuvchi atomalar tashqi (va tashqidan oldingi) elektron qavatdagi 1 yoki bir neha elektron bulutlarining yadrolar o’rtasida qayta taqsimlanishi (bir-birini o’zaro qoplashi) natijasida hosil bo’luvchi ko’p yadroli va ko’p elektronli sistemadir. kimyoviy bog’lanish turlari. kimyoviy bog’lanish 5 turga ajratiladi: kovalent bog’lanish. ion bog’lanish metall bog’lanish vodorod bog’lanish. donor-akseptor bog’lanish kovalent bog’lanish atomlarning elektron juftlari vositasida bog’lanishi kovalehnt bog’lanish deyiladi. kovalent bog’anish qutbsiz va qutbli kovalent bog’anishga bo’linadi. elektromanfiyliklarni bir xil (yoki o’zaro juda yaqin) bo’lgan elementlar atomlari o’rtasida yuzaga keladigan bog’lanish qutbsiz …

2 / 14

l atom-ionlari bilan elektronlar o’rtasida yuzaga keladigan tortishuv kuchlari metal bog’lanish deyiladi. metallarning kristall panjaralari tugunlarida “metall-atom-ioni” joylashgan. bu “atom-ion” lar panjara hosil bo’lishida har bir matell atomidan bir yoki bir nechta elektronlarning ajralib chiqishi natijasida hosil bo’ladi. harakatchan holdagi bu elektronlar esa xuddi gaz molekulalari singari kristall panjaraning bo’shliqlarida joylashgan. metall bog’lanish kuchli bog’lanish bo’lib, u asosan barcha metallarning xossalarini belgilab beradi. metallarda oson harakatlanuvchi elektronlar oqimi borligi uchun ular issiqlikni, elektr tokini yaxshi o’tkazadilar. metallarning yaltiroqligi, turli rangda bo’lishi ham ularning elektron tuzilishi bilan tushuntiriladi vodorod bog’lanish elektromanfiylik katta bo’lgan (f, o, n, cl) elementlarning atomi bilan bog’langan vodorod qisman protonlashadi va qo’shni elktromanfiy atomning elektron qobig’iga tortiladi. hosil bo’lgan bog’lanish vodorod bog’lanish deyiladi. x – h …. x – b yoki …… x – h …. x – h …. bunda, x=f, o, n, cl, s, br atomlari bo’lishi mumkin. vodorod bog’lanish van-der-vals kuchlaridan barqarorroq bo’lib (ebog’ …

3 / 14

tuzilishi molekulalarni hosil qiladi. sp3 qatoriga ch4, h2o, nh3, barcha to’yingan uglevodorodlar va sikloparafinlardagi uglerod atomlarini kiritish mumkin. atom orbitallarining sp2 gibridlanbishi agar 1ta s- va 2ta p- (3ta p dan)orbitallar o’zaro gibridlansa; 1ta s+ 2ta p=3ta sp2 gibrid orbitallar hosil bo’ladi. bu orbitallar fazoda teng tomonli tekis uchburchak ko’rinishda joylashib, ular orasidagi burchak 120˚ ni tashkil etadi. bu gibridlanish hisobiga hosil bo’lgan kimyoviy bog’lanishli molekulalar va ionlarga misollar; bcl3,bf3,alcl3,albr3, c2h4,(qoshbog’ hosil qilgan barcha uglerod atomlari). atom orbitallarining sp gibridlanishi c* (qo’zg’) - atomidagi 1 ta s va – 1ta p – (3 ta p dan) orbital o’zaro gidridlansa 1ta s+1 ta p=2ta sp gibrid orbitallar hosil bo’ladi va 2 ta p-orbital gidridlanishda ishtirok etmaydi,ular’’gantelsimon,, ko’rinishda qolaveradi. hosil bo’lgan 2ta sp gibrid orbitallar fazoda bir-biriga nisbatan 180˚ burchak ostida joylashadi va ular ishtirokida hosil bo’lgan molekular chiziqsimon tuzilishi bo’ladi. bularga becl2, bef2, c2h2, cu2c2, moddalar tuzilishi qattiq moddalar ichki tuzilishga,ya’ni …

4 / 14

nli kristall panjara tugunchalarida ionlar joylashgan bo’ladi. deyarli barcha tuzlar, ba’zi oksidlar va asoslarning kristall panjaralari ionli bo’ladi. atom kristall panjara hosil qilgan moddalarda panjara o’zaro puxta kovalent bog’lanish bilan bog’langan elektroneytral atamlarda tarkib topgan bo’ladi. masalan,olmosning kristall panjarasi atom panjaradir. unda har qaysi uglerod atomi boshqa to’rtta uglerod atomi bilan bog’langan.kovalent bog’lanish ancha puxta bo’lganligi sababli, bunday kristall juda qattiq, suyuqlanish temperaturasi yuqori bo’ladi. metall kristall panjarada musbat ionlar tebranma harakat holatida turadi: musbat ionlar orasida erkin elektronlar barcha yo’nalishlarida tartibsiz harakatda bo’ladi. bu elektronlar panjara ichida bir ion ikkinchisi tamon bemalol siljib yurganligi sababli erkin elektronlar deyiladi. metallarning elektr, issiqlik o’tkazuvchanligi, magnit xossalari va metallar uchun xos boshqa xususiyatlar ana shu erkin elektronlar tufaylidir. mavzuga oid testlar 1. qaysi birikmalar vodorod bog’ni hosil qiladi? 1)c3h8 2)c3h7oh 3)h2s 4)c2h5nh2 5)h2o 6)c2h6 a)2,3,4,5 b)1,2,3,4 c)1,2,4,5 d)1,2,5,6 e)1,2,3,5 2. qaysi birikmada element bilan vodorod orasidagi bog’ eng qutubli? a)ch4 b)hcl c)h2s …

5 / 14

c)metall bilan metallmas atomlar orasida d)turli metallmas atomlar orasida e)bir xil metallmas atomlar orasida 9. qaysi bog’ eng kuchsiz? a)vodorod b)qutbli kovalent c)qutbsiz kovalent d)ion e)metall 10. molekulasi qutubsiz kovalent bog’lanishga ega bo’lgan moddalar qatorini aniqlang? a)vodorod xlorid, xlor, vodorod, azot b) osh tuzi, natriy gidroksid, xlor, vodorod c) olmos, grafit, xlor, vodorod d) olmos, xlor, vodorod xlorid, yod e) grafit, xlor, azot, vodorod ftorid

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy bog’lanish va uning turlari. modda tuzilishi"

слайд 1 mavzu: kimyoviy bog’lanish va uning turlari. modda tuzilishi dars shiori: har nechuk ilmdan eshitsang bir so’z, uni tinmay o’rgan kechayu-kunduz. imdan bir shu’la dilga tushgan on, shunda bilursan, ilm bepoyon kimyoviy bog’lanishning umumiy xarakteristikasi kimyoviy bog’lanishlarga va ularning hosil bo’lishiga atomlarnig elektron tuzilishi nuqtai nazaridan qarash lozim. chunki kimyoviy bog’lanishlarning hosil bo’lishida ishtirok etuvchi asosiy vosita – elektronlar va elektron bulutlaridir. umuman, har qanday kimyoviy bog’lanish o’zaro birikuvchi atomalar tashqi (va tashqidan oldingi) elektron qavatdagi 1 yoki bir neha elektron bulutlarining yadrolar o’rtasida qayta taqsimlanishi (bir-birini o’zaro qoplashi) natijasida hosil bo’luvchi ko’p yadroli va ko’p elektronli sistemadir. kimy...

This file contains 14 pages in PPT format (1.8 MB). To download "kimyoviy bog’lanish va uning turlari. modda tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy bog’lanish va uning tu… PPT 14 pages Free download Telegram