hududiy majmualar va urbanizatsiya

PPTX 1.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1705860950.pptx /docprops/thumbnail.jpeg hududiy majmualar va urbanizatsiya hududiy majmualar va urbanizatsiya reja: 1. shaharlar –hududiy mehnat taqsimotining natijasi. 2. shaharlarning vujudga kelish omillari va joylanishi. 3. ishlab chiqarishni joylashtirishda shaharlarning roli. 4. shaharlarning rayon va majmua hosil qilish funktsiyasi. ma’lumki, shaharlar ijtimoiy va hududiy mehnat taqsimoti natijasida vujudga kelgan. dexqonchilikdan hunarmandchilik va savdoning ajralib chiqishi ushbu vazifa bilan shug’ullanuvchi maxsus aholi manzilgohlarining paydo bo’lishiga sabab bo’lgan. ular tovar ayirboshlash va vositachi markaz sifatida qulay geografik joyda rivojlanib borgan. shaharlar dastlab davlat maqomiga teng bo’lgan (polis-shaharlar: afina, rim, bog’dod, konstantinopolg‘ yoki vizantiya). o’zimizning qlkamiz taraqqiyotini ham buxoro-samarqand «musobaqasisiz», toshkent, qqqon, xiva, kabi qadimiy markazlarsiz tasavvur qilib bo’lmaydi. shaharlarning keyingi rivojlanishi yana o’sha ijtimoiy va hududiy mehnat taqsimotining kengayishi bilan bog’liq bo’lgan. ularning jamiyat va ishlab chiqarishni hududiy tashkil etish hamda boshqarishdagi ahamiyati ayniqsa xix-xx asrlarda kuchaydi. hozirgi davrda shaharlar qishloq xo’jaligi bilan bog’liq bo’lmagan aholining yashash joyi hisoblanadi. iqtisodiy jihatdan ular sanoat, …

shgan mamlakatlar, deb atalsa xato bo’lmaydi. odatda, 75-90 % shahar aholisiga ega bo’lgan davlatlar milliy iqtisodiyoti yuksak darajada rivojlangan, industrial yo’nalishli mamlakatlar hisoblanadi. agar bu ko’rsatkich taxminan 50-75% bo’lsa, bunday davlatlar iqtisodiyoti ham rivojlangan va xo’jalik tuzilmasi industrial-agrar bo’ladi; 30-50 %-li esa esa rivojlanayotgan agrar-industrial, 30%-dan pasti iqtisodiyoti zaif agrar davlatdir shaharlarning ikki asosiy funktsiyasi bor: shahar hosil qiluvchi va shaharga xizmat qiluvchi. har ikkalasi ham ishlab chiqarish tarmoqlarining joylashuvi, mujassamlashuvi bilan bog’liq. masalan, shahar hosil qiluvchi funktsiyaga tashqi transport, sanoat, fan-texnika, turizm, dam olish va xokazolar, ikkinchisiga ichki yo’lovchi transporti, shahar aholisiga xizmat ko’rsatuvchi tarmoqlar kiradi. demak, birinchisining ahamiyati asosan tashqariga, ikkichisi—ichkariga qaratilgan bo’ladi. shaharlarning vujudga kelishi va joylanishiga turli omillar ta’sir ko’rsatadi. bular eng avvalo ishlab chiqarish tarmoqlaridir. masalan, dastavval shaharlar hunarmandchilik va savdo tarmog’larini joylashtirish asosida vujudga kelgan. keyinchalik, mayda va «katta» sanoat, turli xil transport, fan-texnika kabilar shaharlar rivojlanishiga ta’sir etgan. qadimda shaharlar karvon yo’llari, kema …

ababli yaxshi rivojlanmay qolgan. masalan, 60-yillarda barpo etilgan yangier shao‘ri sirdaryo viloyatining markazi bo’lishi kerak edi (nomi ham yangi o’zlashtirilgan, tashkil etilgan mazmunni anglatadi). biroq, amalda bunday bo’lmadi, sabab-bu erdagi kuchli shamol («xovos shamoli») hisobga olinmagan edi. umuman shaharlarning joylanishiga ta’sir etuvchi omillarni bir necha guruo‘ga bo’lish mumkin. ular: tabiiy, iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy omillardir. chunonchi, shaharni qurish uchun joy yaxshi tanlangan, uning mikrogeografik o’rni, tabiiy sharoiti-er usti tuzilishi, suv va boshqalar qulay bo’lishi talab etiladi. ayrim shaharlar ana shu sharoitlarni hisobga olinmaganligi sababli yaxshi rivojlanmay qolgan. masalan, 60-yillarda barpo etilgan yangier shao‘ri sirdaryo viloyatining markazi bo’lishi kerak edi (nomi ham yangi o’zlashtirilgan, tashkil etilgan mazmunni anglatadi). biroq, amalda bunday bo’lmadi, sabab-bu erdagi kuchli shamol («xovos shamoli») hisobga olinmagan edi. yurtimizda ko’pgina qadimiy shaharlar borki, ular turli noqulay tabiiy sharoitlar ta’sirida rivojlanishdan to’xtab qolgan va hozirgi kunda xarobalarga aylanib qolgan (nasaf, axsi, afrosiyob, pop, tuproqqalha va o‘.k.). ularda suv toshqini, …

harlar qatoriga kirmaydi. shaharlarning klassifikatsiyasi, ya’ni katta-kichikligi bo’yicha taqsimlanishi mamlakat yoki rayon xo’jaligining hududiy tashkil etilganlik va rivojlanganlik xususiyatlarini aniq ifodalab beradi. yuqorida keltirilgan misolimizda, toshkent va farg’ona viloyatlari turli bosqichdagi shahar joylariga ega. ayni paytda ularda sanoat ishlab chiqarishining joylashuvi va mujassamlashuvi ham rivojlangan. sirdaryo viloyatida esa shaharlar to’ri va tizimi yaxshi rivojlanmagan. chunki sanoat va boshqa shahar hosil qiluvchi tarmoqlarning o’zlari ham xuddi shunday darajada; ushbu viloyat hududining «iqtisodiy sig’imi» yoki salohiyati ancha past bo’lib, bu erda ko’zga ko’rinadigan ishlab chiqarish markaz yoki qutblari juda oz. ishlab chiqarish tarmoqlarining o’ziga xos va o’ziga mos shahar xosil qilish qudrati bor. masalan, temir yo’l yoqasida ko’proq kichik shaharlar vujudga keladi, konserva, vino yoki paxta tozalash zavodlari ham xuddi shunday shaharlarning moddiy asosi bo’lib xizmat qiladi. ayni vaqtda yirik mashinasozlik zavodlari, metallurgiya kombinatlari nisbatan kattaroq shaharlar rivojlanishini ta’minlaydi. shaharlar sanoat markazi, shahar aglomeratsiyalari tugunlarini aks ettiradi. ularning hududiy ishlab chichqarish majmualar, …

hududiy majmualar va urbanizatsiya - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "hududiy majmualar va urbanizatsiya"

1705860950.pptx /docprops/thumbnail.jpeg hududiy majmualar va urbanizatsiya hududiy majmualar va urbanizatsiya reja: 1. shaharlar –hududiy mehnat taqsimotining natijasi. 2. shaharlarning vujudga kelish omillari va joylanishi. 3. ishlab chiqarishni joylashtirishda shaharlarning roli. 4. shaharlarning rayon va majmua hosil qilish funktsiyasi. ma’lumki, shaharlar ijtimoiy va hududiy mehnat taqsimoti natijasida vujudga kelgan. dexqonchilikdan hunarmandchilik va savdoning ajralib chiqishi ushbu vazifa bilan shug’ullanuvchi maxsus aholi manzilgohlarining paydo bo’lishiga sabab bo’lgan. ular tovar ayirboshlash va vositachi markaz sifatida qulay geografik joyda rivojlanib borgan. shaharlar dastlab davlat maqomiga teng bo’lgan (polis-shaharlar: afina, rim, bog’dod, konstantinopolg‘ yoki vizantiya)....

PPTX format, 1.4 MB. To download "hududiy majmualar va urbanizatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: hududiy majmualar va urbanizats… PPTX Free download Telegram