xududiy majmualar rivojlanishining ekologik muammolari

PPTX 1.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1705861024.pptx /docprops/thumbnail.jpeg xududiy majmualar rivojlanishining ekologik muammolari xududiy majmualar rivojlanishining ekologik muammolari reja: 1. tabiiy ekologiyadan ijtimoiy ekologiyaga. 2. sanoat tarmoqlarining ekologik tavsiflari. 3. qishloq xo’jaligi va transport joylashuvining ekologik jihatlari. 4. tabiatdan foydalanishning iqtisodiy-ekologik asoslari. dastavval «ekologiya» tushunchasi nemis olimi ernst gekkelg‘ tomonidan 1868 yilda ishlatilgan. u ekologiyani zoologiya fanining bir yo’nalishi sifatida ta’riflab, hayvon organizmlarining va barcha hayvonlarning o’zaro hamda tashqi muhit bilan munosabati mazmunida talqin qilgan. demak, bu erda ekologiya yoki munosabat uch darajada nazarda tutilgan: 1)hayvon (aniqrog’i, gekkelg‘ misolida-qurbaqa) ichki organizmlarning o’zaro munosabati; 2) shu turdagi hayvonlarning o’zaro munosabati; 3) ana shu hayvonlarning tashqi muhit bilan munosabati. keyinchalik ekologiyaning ilmiy asoslari ch.darvin tomonidan chuqurroq rivojlantirilgan. zoologik ekologiya asta-sekin qsimlik ekologiyasiga qtgan va u to’la mahnodagi biologik ekologiya yoki bioekologiyaga aylangan. sqngra amerikalik (chikagolik) tibbiyot olimlari «inson ekologiyasi», «ekosistema» tushunchalarini kiritib, ularni inson organizmi va salomatligi nuqtai nazaridan ishlatgan. ayni vaqtda shaharlar rivojlanishi natijasida «urboekologiya» tushunchasi ham …

umumiy ekologiyaning o’zi yqqdek. chunki, biror bir kishini ekologiya bo’yicha har tomonlama mutaxassis darajasida ehtirof etish qiyin. omma orasida esa «ekologiya» tushunchasi ko’proq atrof-muhitning ifloslanishi, zarar va zaharlanishi bilan uyg’unlashib ketadi. vaholanki, biz yuqorida ko’rganimizdek, ushbu atamaning mahnosini faqat bir tomonlama, salbiy ruo‘da talqin qilish noto’g’ridir. biroq, shu bilan birga tan olish lozimki, chindan ham ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi va mujassamlashuvi, shaharlar va urbanizatsiya taraqqiyoti tabiat va inson (jamiyat) orasidagi muvozanatni buzdi, ekologik muammo global, olamshumul ahamiyat kasb etib, u o‘atto urush va tinchlik muammosidan ham oldinga chiqib oldi. shuning uchun hozirgi sharoitda ijtimoiy hayotning biror bir sohasi yqqki, u ekologiya bilan bog’liq bo’lmasa. hududiy mehnat taqsimoti, ishlab chiqarish tarmoqlarining ko’payib borishi, yangi erlarning o’zlashtirilishi va boshqalar tabiatga texnogen va antropogen ta’sirni kuchaytirdi. oqibatda yer yuzida tabiiy sharoiti o’zgarmagan joyning o’zi deyarli qolmadi. madomiki, barcha hududlar ekologik vaziyati buzilgan ekan, u holda bu vaziyatning darjasi, holati to’g’risida gap yuritish talab …

an olganda, ekologik jihatdan toza, bezarar korxona hisoblanadi. ular faqat katta er maydonlarini suv omborlari uchun talab qiladi, xolos. qolgan masalalarda esa geslar atrof ekologiyasini yaxshilaydi. ayni vaqtda issiqlik elektr stantsiyalarining ekologik oqibatlari ancha salbiy. xususan, shahar ichkarisidagi tetslar, yirik shaharlar yaqinida joylashgan greslar atrofga yomon ta’sir qiladi – zaharli gazsimon tutunlar atmosfera havosini ifloslantiradi, yoqilg’i yondirilgandan qolgan kullar esa sunhiy tepaliklarni hosil qiladi. shuning uchun katta quvvatga ega bo’lgan issiqlik elektr stantsiyalari joyning relg‘efi, shamol yo’nalishi va boshqa meteorologik omillarni hisobga olgan holda qurilishi kerak. tadqiqotlarga ko’ra, respublikamizdagi yirik sirdaryo, yangi-angren kabi gres atroflarining havosi va suv tarkibi o’zgargan, tuproq qatlami, ekin maydonlar va hayvonot dunyosi ancha zarar ko’rgan. ma’lumki, rangdor metallar odatda kompleks holda uchraydi. ularni qazib olish va qayta ishlashda gazsimon chiqindilar ko’p ajraladi. masalan, mis yoki qqrg’oshik eritish zavodlaridan katta o‘ajmda oltingugurt gazi chiqadi, uni qayta ishlash asosida oltingugurt kislotasini olish mumkin. umuman, qora va rangli …

geslar kabi katta er maydonini talab qiladi. shu bois bunday korxonalarning ayniqsa, sug’orma dexqonchilik rayonlarida joylash-tirilishi puxta asoslashni talab qiladi. tsellyuloza-qog’oz sanoatining atrof muhitni, eng avvalo suvni, tsement sanoati esa shahar havosini chang va chiqindilari bilan ifloslantiradi. bularga nisbatan engil hamda oziq-ovqat sanoati korxonalarining ekologik ta’siri kamroq. biroq, paxta tozalash, konserva, vino zavodlarining yaqin atroflarida ekologik muhit o’zgarishini ham inkor etish noto’g’ri. shunday qilib, sanoat tarmoqlarining ekologik xavfini 10-balli shkalada quyidagicha baholashimiz mumkin: ximiya sanoati-10, rangdor metallurgiya –9, issiqlik elektr stantsiyalari-8, qora metallurgiya-7, tsement sanoati-6, tsellyuloza-qog’oz sanoati-5, charm sanoati va jun yuvish-4, oziq-ovqat-3, paxta tozalash zavodlari –2, mashinasozlik va metallni qayta ishlash –1. bu baholar, albatta, juda qat’iy emas va ular tegishli mutaxassis –ekspertlar tomonidan yanada aniqlashtirilishi mumkin. chorvachilikning tabiiy muhitga ta’siri chorva mollarning turiga bog’liq. ayniqsa cho’chqachilikning ta’siri kuchli. masalan, 100 000 boshli cho’chqachilik fermasi 1 mln. aholiga ega bo’lgan shahar ekologiyasini buzishga qodir. boshqa chorvachilik fermalari ham atrof-muhit …

arda tutadi. barchaga ma’lum bo’lgan va «ekologiya» tushunchasi bilan uyg’unlashib ketgan orol muammosidan tashqari, respublikamizning o’zida ishlab chiqarishni ekologik jihatdan noto’g’ri joylashgantirilganligi xususida juda ko’p misollar keltirsa bo’ladi. masalan, 2,5 mln. aholiga ega bo’lgan toshkentning yonginasida joylashgan chirchiq shao‘rida ximiya sanoati korxonalari poyafzal fabrikasi, qtga chidamli va qiyin eruvchi metallar kombinati va boshqalar bor. natijada bu sanoat markazi va uning atrofini ekologik holati yaxshi emas. deyarli shunga qxshagan vaziyat, shuningdek, navoiy, farg’ona, olmaliq, andijon, oxangaron kabi shaharlarda ham kuzatiladi. image2.jpg image3.jpg image4.jpg image5.jpg image6.jpg image7.jpg image1.jpg

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xududiy majmualar rivojlanishining ekologik muammolari"

1705861024.pptx /docprops/thumbnail.jpeg xududiy majmualar rivojlanishining ekologik muammolari xududiy majmualar rivojlanishining ekologik muammolari reja: 1. tabiiy ekologiyadan ijtimoiy ekologiyaga. 2. sanoat tarmoqlarining ekologik tavsiflari. 3. qishloq xo’jaligi va transport joylashuvining ekologik jihatlari. 4. tabiatdan foydalanishning iqtisodiy-ekologik asoslari. dastavval «ekologiya» tushunchasi nemis olimi ernst gekkelg‘ tomonidan 1868 yilda ishlatilgan. u ekologiyani zoologiya fanining bir yo’nalishi sifatida ta’riflab, hayvon organizmlarining va barcha hayvonlarning o’zaro hamda tashqi muhit bilan munosabati mazmunida talqin qilgan. demak, bu erda ekologiya yoki munosabat uch darajada nazarda tutilgan: 1)hayvon (aniqrog’i, gekkelg‘ misolida-qurbaqa) ichki organizmlarning o’zar...

PPTX format, 1.4 MB. To download "xududiy majmualar rivojlanishining ekologik muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: xududiy majmualar rivojlanishin… PPTX Free download Telegram