elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi

PPTX 24 sahifa 3,0 MB Bepul yuklash

24 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 3,0 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 24

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 24

слайд 1 4-мавзу: элементлар даврий қонуни ва даврий системаси режа. 1. д.и.менделлев даврий қонуни ва унинг замонавий талқини. 2. элементлар хоссаларининг даврий ўзгариши. 3. атомлар тузилиши ва элементлар даврий системаси xix аср бошларида элементларни алоҳида синфларга ажратиш қийин эди. у даврда элементларнинг сони кам бўлганлиги билан бир қаторда элементларнинг атом массаси, физик ва кимёвий хоссаларининг маълум қонуният асосида ўзгариши ҳали тўлиқ ўрганилмаган эди. илмий изланишлар натижасида янгидан-янги элементлар кашф этилиши билан бир қаторда уларнинг хоссалари, атомларининг тузилиши ўрганиб борилди, баъзи элементларнинг аввалдан маълум бўлган табиий гурухларига ўхшаш элементлар гурухлари аниқлана борди. элементлар ва уларнинг бирикмалари ҳақида тўпланган маълумотлар кимёгарлар олдига барча элементларни синфларга ажратиш вазифасини қўйди. а.лавувзье (1789й), берцеллиус (1812 й), деберейнер (1817 й), гмелин (1843 й), петтенкофер (1850 й), дюма (1850 й), де шанкуртуа (1862 й), нюлендс (1863 й), мейер (1869 й) ва бошқа олимлар элементларни синфларга ажратишга уриниб кўрдилар. аммо ҳеч ким кимёвий элементлар орасида мавжуд бўлган ўзаро …

2 / 24

рий системасини яратди. ҳозирги вақтда даврий қонун қуйидагича таърифланади: «элементларнинг хоссалари, бирикмаларининг шакли ва хоссалари уларнинг атом ядролари зарядига даврий равишда боғлиқдир". биринчи даврда 2 та, иккинчи ва учинчи даврларда 8 тадан элементлар жойлашган. тўртинчи ва бешинчи даврларга 18 тадан, олтинчи даврга з2 та элемент жойлашган, еттинчи давр эса ҳали тугалламагандир. ҳар қайси давр (биринчи даврдан бошқа) типик металлардан (li, na, k, rb, cs, fr) бошланиб, асл газлар (ne, ar, kr, xe, rn) билан тугалланади. гуруҳлар сони ортиб бориши билан элементларнинг металлик хоссалари камайиб, металлмаслик хоссалари эса ортиб боради. даврлар сони ортиб бориши билан металлик хоссалари кучайиб боради. aсосий гурухча элементлари кимёвий хоссалари жиҳатидан қўшимча гурухча элементларидан фарқ қилади. бу фарқ гурухдан гурухга ўтган сари ўзгариб туради, яъни биринчи гурухда асосий гурухча билан қўшимча гурухча элементлари хоссаларининг фарқи анча сезиларлидир. гурух номери ортиб бориши билан бу фарқ камаяди. лекин еттинчи гурухга бориб фарқ жуда катталашади. масалан: биринчи гурухнинг қўшимча гурухча …

3 / 24

шда жойлашган элементлари гурух бўйича бир-бирига ўхшайди. 3. диагонал йўналишда: даврий системада диагонал бўйича жойлашган элементлар ўзаро ўхшашлик намоён қилади. даврий системада элементларнинг жойлашишига қараб қуйидагича синфланади: s-оила элементларига i ва ii гуруҳ асосий гуруҳчаси элементлари киради. бу элемент атомларининг ташқи қаватининг s-орбиталида 1 тадан 2 тагача s электронлари бўлган, яъни s1 – s2 бўлган элементлар s-элементлар деб аталади р-оила элементларига ш-vш гуруҳларнинг асосий гуруҳча элементлари киради. демак, ташқи қаватининг р-орбиталида 1 тадан 6 тагача р электронлари бўлган, яъни р1 - р6 бўлган элементлар р-элементлар деб аталади. d-оила элементларига даврий системадаги лантаноид ва актиноидлардан ташқари барча қўшимча гуруҳча элементлари, яъни ташқи қаватдан битта олдинги энергетик d орбиталида 1 тадан 10 тагача d-электронлар бўлган d1-d10 элементлар киради. f-оила элементларини лантаноидлар ва актиноидлар ташкил қилади, улар атомларининг ташқаридан 1 та олдинги f орбиталида 1 тадан 14 тагача f-электронлар, яъни f1-f14 электронлар бўлади ва улар f-оила элементлари дейилади. даврий системанинг аҳамияти шундан иборатки, …

4 / 24

г унивеситети кимё лабораториясининг эски биносида ҳали ёш бўлсада, донғи чиққан профессор столга энгашиб турар эди. бу - д.и. мендеелеев эди. яқиндагина университетнинг кимё кафедрасига мудир бўлган бу ёш олим студентлар учун дарслик тузиш билан машғул эди. профессор менделеев кимё қонунларини баён қилиш, айрим элементларнинг тарихий-тасвирлаш учун қулай тартиб тўғрисида ўйлар, материалларни қандай жойлаш тўғрисида бош қотирар эди. масалан, калий, натрий ёки литий ҳақидаги, темир, манган ва никел ҳақидаги маълумотларни бир-бири билан қандай боғлаш керак? профессор айрим кимёвий атомлар орасида қандайдир боғланиш борлигини сезар эди. у кимёвий элементларнинг тартибини яхшироқ аниқлаш учун карточкалар олди-да, ҳар бир элементни битта карточкага катта ҳарфлар билан ёзди ва унинг қабул қилинган атом оғирлигини ва баъзи кимёвий хоссаларини ҳам ёзиб қўйди, сўнгра элементларни группалаб карточкаларни териб қўя бошлади. натижада жадвалнинг бир неча катаклари бўш қолганлиги маълум бўлди. «кремний, бор ва алюминийдан кейинги бўш жойларга янги моддалар топилади» деб айтди. буюк олим д.и. менделеевнинг башорат қилиб …

5 / 24

ллардан кейин хоссалари такрорланар экан шундан кейин, у кейинги карточкаларни биринчи қатор тагига териб иккинчи қатор қилди, еттита элементдан кейин учинчи қаторни терди. ухшаш атомларнинг бир-бирининг остига тушиши билан бу қаторга 17 та элемент теришга тўғри келади. бу қатор ҳам ортиқча силлиқ чиқмади. бир неча катак бўш қолди. ундан кейинги 17 та катак анча яхши чиқди лекин кейинги қаторларни териш анча чегаллашди, бир мунча элементларни мўлжаллаган катакларга мослаб бўлмас эди, шундай бўлсада, элементларнинг хоссалари такролрланганлиги сезилиб турар эди. д.и.менделеевга маълум бўлган хамма элементлар махсус жадвал кўринишида жойланди. баъзи буш ўринлар қолсада, элементлар атом оғирлиги ошиш тартибида бирин кетин горизонтал қаторларга жойланди. бир-бирига ўхшаш металлар бўлса, вертикал қатор бўлиб жойланди. 1869 йил март ойида д.и.менделеев петербургдаги физика-химия жамиятига ўзи кашф этган қонун тўғрисида қисқача маълумот юборди. сўнгра ўз кашфиётининг муҳим аҳамиятга эгалигини пайқаган доно олим ўзи тузган жадвал устида қаттиқ ишлади, уни аниқлади ва маълум тузатишлар киритди. натижада жадвалнинг бир неча …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 24 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi" haqida

слайд 1 4-мавзу: элементлар даврий қонуни ва даврий системаси режа. 1. д.и.менделлев даврий қонуни ва унинг замонавий талқини. 2. элементлар хоссаларининг даврий ўзгариши. 3. атомлар тузилиши ва элементлар даврий системаси xix аср бошларида элементларни алоҳида синфларга ажратиш қийин эди. у даврда элементларнинг сони кам бўлганлиги билан бир қаторда элементларнинг атом массаси, физик ва кимёвий хоссаларининг маълум қонуният асосида ўзгариши ҳали тўлиқ ўрганилмаган эди. илмий изланишлар натижасида янгидан-янги элементлар кашф этилиши билан бир қаторда уларнинг хоссалари, атомларининг тузилиши ўрганиб борилди, баъзи элементларнинг аввалдан маълум бўлган табиий гурухларига ўхшаш элементлар гурухлари аниқлана борди. элементлар ва уларнинг бирикмалари ҳақида тўпланган маълумотлар кимёгарлар ол...

Bu fayl PPTX formatida 24 sahifadan iborat (3,0 MB). "elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: elementlar davriy qonuni va dav… PPTX 24 sahifa Bepul yuklash Telegram