o‘rta asrlar falsafasi

PPT 9 pages 433.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 433.0 KB

File type PPT

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

3 – мавзу янги ва энг янги давр фалсафаси ўрта асрлар фалсафаси * ўрта аср шарқ фалсафаси. * марказий осиёдаги диний, илмий ва фалсафий қарашлар. * сўфизм фалсафаси. *илк ўрта асрлар европада фалсафий тафаккур ривожи: аппологетика, патристика, схоластика, номинализм ва реализм. ўрта асрлар европасида фалсафий тафаккурнинг ривожланиш хусусиятлари ғарб ва шарқ фалсафий тафаккури xvi асргача ҳар бири ўз йўлида ривожланган: араб шарқида ва испаниянинг араблар истило қилган қисмида фалсафага диннинг таъсири европа ва шарқий осиёдагидан камроқ бўлган. бу даврда араб фани ривожланишда европа фанидан анча илдамлаб кетган европа фалсафасида материализм ўрта асрларда шарқдагидек кенг тарқалмаган ва маданиятга кучли таъсир кўрсатмаган. илк ўрта асрларда фалсафий тафаккур ривожланишининг асосий шакллари апологетика ва патристика бўлган апологетика ортидан «черков оталари»нинг фалсафий таълимоти – патристика (лот. pater – ота) пайдо бўлган. патристиканинг энг ёрқин вакили гиппон (шимолий африка)даги епископ авлиё августин (354-430)дир. у ўрта асрлар фалсафасига, шунингдек фалсафий ижоднинг кейинги даврлардаги кўпгина вакилларига кучли таъсир …

2 / 9

ин (354-430) августин «ҳақиқий фалсафа ва ҳақиқий дин»ни бир деб ҳисоблаган. христианлик асосларини у платон фалсафасидан топишга ҳаракат қилган. унинг фикрича, платон ғоялари – «бу ижодкор ижодга киришиш олдидан юритган мулоҳазалар»дир. худо дунёни йўқликдан яратган. инсон паноҳ топишининг асосий йўли унинг христиан черковига мансублигидир. августин инсон фаолиятининг икки қарама-қарши турини таҳлил қилади: биринчи – «дунёвий шаҳар», яъни «худога нисбатан нафрат даражасига кўтарилган ўз-ўзига бўлган муҳаббатга» асосланган давлатчилик; иккинчи – «ўз-ўзига нисбатан нафрат даражасига кўтарилган худога бўлган муҳаббат»га асосланган «илоҳий шаҳар». асосий асарлари: «илоҳий шаҳар», «инсоний шаҳар», «тавба» августин шахс ва кишилик тарихи динамикаси муаммоларини ечишга ҳаракат қилади. августин шахс эркинлиги муаммосини илгари суради августин инсон субъектив тарзда эркин ҳаракат қилади, лекин унинг барча ҳаракатларини у орқали худо бажаради, деб ҳисоблаган. худонинг борлиғини инсоннинг ўзлигидан, инсон тафаккурининг ўз-ўзи учун ишончлилигидан келтириб чиқариш мумкин. августин шахс учун ўзликнинг ролини кўрсатиб берди. антик файласуфларда «тарихийлик» тушунчаси мавжуд бўлмаган: юнонлар дунёни эстетик жиҳатдан, мукаммал …

3 / 9

рса эмас экан, тафаккуримиз англашга қодир бўлган нарсалар орқали исботланиши лозим. у худо борлигининг ҳозирги замон католик черкови ҳам фойдаланувчи ўз далил- исботини таклиф қилади. фома аквинскийнинг ижтимоий-фалсафий қарашлари шахс - «оқилона табиатдаги энг олижаноб» ҳодиса, шахс ақл-заковат, сезгилар ва ирода билан тавсифланади. ақл-заковат иродадан устун туради. худони билишни худога бўлган муҳаббатдан кейинги ўринга қўяди, яъни сезгилар, агар улар оддий нарсаларга эмас, балки худога қаратилган бўлса, ақлдан устун бўлиши мумкин. инсонга аввало ижтимоий мавжудот сифатида, давлатга эса халқ фаровонлиги ҳақида ғамхўрлик қилувчи ташкилот сифатида ёндашади. ҳокимиятнинг моҳиятини ахлоқ, хусусан яхшилик ва адолат билан боғлайди ва ҳатто халқнинг адолатсиз подшоларга қарши бош кўтариш ҳуқуқи тўғрисида сўз юритади фома аквинскийнинг ижтимоий-фалсафий қарашлари худо одамлар онги ва қалбига жойлаган «табиий қонун» ва черковнинг давлат ва фуқаролик жамиятидан устунлигини белгиловчи «илоҳий қонун» ҳақидаги муаммони ҳам муҳокамага киритади. дунёвий ҳаёт бўлғуси маънавий ҳаётга тайёргарликдир. подшонинг ҳокимияти олий – маънавий ҳокимиятга бўйсуниши лозим. бу ҳокимиятни осмонда …

4 / 9

лсафа билан бутунлай қўшилиб кетган онтология – борлиқ ҳақидаги таълимотдан ташқари, гносеология – билиш ҳақидаги мустақил таълимот); идеализмнинг объектив ва субъектив қисмларга бўлинишига олиб келди; фалсафанинг келажакда эмпирик (бэкон, гоббс, локк) ва рационал (декарт) йўналишларининг вужудга келишига асос яратди; тарихий жараёнларни англашга қизиқиш уйғотди; эзгуликнинг ёвузлик устидан ғалаба қозониши ва қайта тирилишга ишонч, оптимизм ғоясини илгари сурди.

5 / 9

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta asrlar falsafasi"

3 – мавзу янги ва энг янги давр фалсафаси ўрта асрлар фалсафаси * ўрта аср шарқ фалсафаси. * марказий осиёдаги диний, илмий ва фалсафий қарашлар. * сўфизм фалсафаси. *илк ўрта асрлар европада фалсафий тафаккур ривожи: аппологетика, патристика, схоластика, номинализм ва реализм. ўрта асрлар европасида фалсафий тафаккурнинг ривожланиш хусусиятлари ғарб ва шарқ фалсафий тафаккури xvi асргача ҳар бири ўз йўлида ривожланган: араб шарқида ва испаниянинг араблар истило қилган қисмида фалсафага диннинг таъсири европа ва шарқий осиёдагидан камроқ бўлган. бу даврда араб фани ривожланишда европа фанидан анча илдамлаб кетган европа фалсафасида материализм ўрта асрларда шарқдагидек кенг тарқалмаган ва маданиятга кучли таъсир кўрсатмаган. илк ўрта асрларда фалсафий тафаккур ривожланишининг асосий шаклла...

This file contains 9 pages in PPT format (433.0 KB). To download "o‘rta asrlar falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta asrlar falsafasi PPT 9 pages Free download Telegram