o‘rta asrlar sharq adabiyoti

DOC 11 pages 167.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 167.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

5-mavzu: o‘rta asrlar sharq adabiyoti (2 soat). reja: 1. sharq xalqlari adabiyoti. jaloliddin rumiy ijodi. 2. firdavsiy “shohnoma”si 3. fors-tojik adabiyoti. 4. umar hayyom ruboiylari. rudakiy g’azaliyoti. mavzu bo‘yicha tayanch so‘z va iboralar: firdavsiy “shohnoma”si. nizomiy ijodi. “xamsa”chilik an’anasining boshlanishi. umar hayyom ruboiylari. po‘dakiy g‘azaliyoti. jaloliddin rumiy “masnaviy”si. hofiz sheroziy. abdurahmon jomiy. sa’diy sheroziy. xusrav dehlaviy ijodi. ma’ruza matni 1.sharq xalqlari adabiyoti. jaloliddin rumiy ijodi. sharq klassik merosining boshqa adabiyotlarda uchramaydigan o’lchov va qoliplari, o’ziga yarasha qirralari bor. chunki sharq adabiyoti kishilik hayotida ma’naviy inqirozlar yuz berib, o’z ildizlarini qayta qidirish, uyg’onish yo’lidan bormadi. balki, o’z ota-bobolari yaratgan ma’naviy asoslarga tayangan holda uni yuksaltirish, ma’naviy qadriyatlarni boyita borish yo’lini tutdi. sharq adabiyotlarida turli davrlarda yuz bergan ko’tarilishu yuksalishlar ana shu an’analar, qo’shni madaniyatlarning o’zaro etkisi-yu, adabiy aloqalar epkinida yuzaga keldi. ba’zida g’arb adabiyoti o’ziga ep ko’rgan ma’naviy-estetik qarashlar, badiiy talablarga ergashib ish tutiladigan bo’lsa, quyushqonga sig’may qolajagi ham kundek ayon. …

2 / 11

lononi o’zlariga ustoz deb bilishgan. buyuk gyote,abulqosim firdavsiy, shayx sa’diy, xo’ja hofizlar qatorida jaloliddin rumiy ijodini ham «xizr chashmasi» deb atagan. mashhurlikda firdavsiyning «shohnoma»si, sa’diyning «guliston»i, hofizning «devon»i bilan bir qatorda turgan, forsiy qur’on nomi bilan shuhrat qozongan «masnaviyi ma’naviy»ni inson ma’naviy hayotining qomusi sifatida nafaqat sharqda, balki g’arbda ham ixlos bilan o’rganishgan. «dekameron» asaridagi ko’plab syujet va motivlarni sharq og’zaki va yozma adabiyotidan olgan jovani bokkachcho «masnaviyi ma’naviy»dagi qator hikoyatlar asosida ham novellalar yaratganligi ma’lum. mavlono 1207-yilda qadimiy balx shahrida o’z davrining mashhur mutasavvuf donishmandi, yirik xatib va voizi bo’lgan bahovuddin valad oilasida dunyoga keladi. bahovuddin valad aslida shayx najmiddin kubro (1135 - 1221)ning majdiddin bag’dodiy, sa’duddin hamaviy, raziuddin aliyi lolo, sayfuddin boxarziy, bobo kamol jandiy kabi 300 ga yaqin zabardast shogirdlaridan biri hisoblanardi. jaloliddin 12 yoshida uning ota-onasi ham mo’g’ul bosqini xataridan qochish, ham haj farizasini ado etish niyatida balxni tark etadilar. 1230-yildan bu oila kuniyada qo’nim topadi. …

3 / 11

hi ma fiyhi" ("ichingdagi ichingdadir") - mavlononing suhbatlaridan iborat falsafiy kitob. 1998 yilda toshkentda o’zbek tilida nashr etildi. 4. "mavoizi majolisi sab’a"- bu asar rumiyning yetti o’git va pandnasihatlaridan iborat. 5. "maktubot"- mavlononing turli davrlarda zamondoshlariga yozgan maktublaridan tashkil topgan to’plam. jaloliddin rumiy ijodi yuksak badiiyati bilangina emas, balki mantiq kuchi, falsafiy fikrlarga boyligi bilan ham katta ta’sir quvvatiga ega. taniqli olim va adib radiy fish so’zlari bilan aytganda, shoirning «mavhum mantiqiy kategoriyalarda emas, balki otashin shoirona timsollar vositasida» talqin etilgan tabiat va jamiyat hodisalarining doimiy o’sish, o’zgarishda ekani, eskining yo’qolib, yangining paydo bo’lishi — «dunyoning ziddiyatlar birligidagi ziddiyatlar jangi»dan iboratligi to’g’risidagi qarashlari buyuk nemis faylasufi gegelning e’tiroficha, unda dialektik metod yaratishga yordam bergan. yoki ulug’ mutafakkir husn va ishq tortilishi misolida birinchi bo’lib olamning asosida o’zaro tortishish kuchlari yotishi haqidagi fikrni o’rtaga tashlaydiki, mazkur qonunning chindan-da amal qilishini bir necha asrdan keyin ingliz olimi nyuton kashf etdi. jaloliddin rumiy …

4 / 11

g an’anaviy adabiy tili bo’lmish forsiyda ijod qilgan. bizda shoir ijodini o’rganish va targ’ib etish radiy fishning «jaloliddin rumiy» deb nomlangan tarixiy-biografik romanini tarjima qilish bilan bonshandi(ruschadan j. kamol tarjimasi). shundan keyin sh. shomuhamedov rumiy g’azallari, ruboiylari va masnaviylaridan bir nechtasini o’zbekchaga o’girib, fors-tojik mumtoz shoirlari asarlaridan tashkil topgan «injular ummoni» kitobida e’lon qildi. jamol kamol esa avval rumiy ruboiylari va masnaviylaridan namunalar tarjima qilib, «uchmoqqa qanot yo’q vale uchgayman» nomi bilan alohida kitobcha holida nashr ettirgan bo’lsa, yaqinda buyuk «masnaviyi ma’naviy» tarjimasini nihoyasiga yetkazdi. jami olti kitobdan iborat bu ulug’ asarning 4 tasi bosmadan chiqdi. asqar mahkam «masnaviy»ning birinchi kitobi bir qismini sharhlari bilan o’zbekchalashtirib, nashr qildirdi. hazrat alisher navoiy "ustozlar ustozi" deb sharaflagan, abdurahmon jomiy esa "u payg’ambar emas, ammo payg’ambarlik kitobi bor" deb ulug’lagan mavlono jaloliddin balxiy-rumiy 1273 yilning izg’irinli qish kunlarining birida vafot etgan. 2.firdavsiy “shohnoma”si shohnoma, buyuk fors-tojik shoiri abulqosim firdavsiyning shoh asari. qadimgi shohlar …

5 / 11

a qoʻl urgan. biroq u zardusht, gushtasp va arjasp dostonlarini — jami 1000 bayt yozgan-da, fojiali ravishda oʻldirilgan. daqiqiy boshlagan ishni abulqosim firdavsiy nihoyasiga yetkazgan: 50 podshohlikdan iborat, 4 ta sulola misolida eron va turon xalqlarining qariyb toʻrt ming yillik tarixi yuksak mahorat bilan qalamga olingan 60 ming bayt (120000 misra)dan iborat muazzam "shohnoma" ustida u 30 yildan ortiq vaqt ishlagan. u eng qadimgi davrlardan boshlanib, sosoniylar shohi yazdigard iii davrida arablarning eronga bostirib kirishi bilan yakunlangan. firdavsiy "shohnoma"-si oʻzidan keyingi sharq adabiyotiga kuchli taʼsir koʻrsatgan, unga javoban koʻplab "shohnoma"-lar yozilib, oʻziga xos shohnomanavislik anʼanasi vujudga kelgan. bu anʼanani asadiy tusiy boshlab bergan: u 1066 yilda 145 bob, 9000 baytdan iborat "gershaspnoma" dostonini yaratgan. qadimiy eronning afsonaviy qahramoni boʻlgan gershasp jamshidning 6 - avlodi, firdavsiy qahramoni rustamning katta bobosidir. firdavsiy "shohnoma"-sida gershasp haqida batafsil toʻxtalmagani uchun asadiy tusiy uning faoliyatini keng yoritishni maqsad qilgan. firdavsiy vafotidan soʻng, "shohnoma" jiddiy oʻzgarishlar …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta asrlar sharq adabiyoti"

5-mavzu: o‘rta asrlar sharq adabiyoti (2 soat). reja: 1. sharq xalqlari adabiyoti. jaloliddin rumiy ijodi. 2. firdavsiy “shohnoma”si 3. fors-tojik adabiyoti. 4. umar hayyom ruboiylari. rudakiy g’azaliyoti. mavzu bo‘yicha tayanch so‘z va iboralar: firdavsiy “shohnoma”si. nizomiy ijodi. “xamsa”chilik an’anasining boshlanishi. umar hayyom ruboiylari. po‘dakiy g‘azaliyoti. jaloliddin rumiy “masnaviy”si. hofiz sheroziy. abdurahmon jomiy. sa’diy sheroziy. xusrav dehlaviy ijodi. ma’ruza matni 1.sharq xalqlari adabiyoti. jaloliddin rumiy ijodi. sharq klassik merosining boshqa adabiyotlarda uchramaydigan o’lchov va qoliplari, o’ziga yarasha qirralari bor. chunki sharq adabiyoti kishilik hayotida ma’naviy inqirozlar yuz berib, o’z ildizlarini qayta qidirish, uyg’onish yo’lidan bormadi. balki, o’z ot...

This file contains 11 pages in DOC format (167.5 KB). To download "o‘rta asrlar sharq adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta asrlar sharq adabiyoti DOC 11 pages Free download Telegram