somoniyalar davrida davlat boshqaruvi

DOCX 31 pages 109.3 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.3 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

somoniylarda davlat boshqaruvi mundarija: kirish...................................................................................................................... i bob. somoniylar davlatining tashkil topishi va siyosiy hayoti 1.1. mavorounnahr va xurosonda somoniylar hokimiyatining o‘rnatilishi va siyosiy hayoti………………………………………………………………………. 1.2. somoniylar davlatining inqirozi sabablari………….……………………….. ii bob. somoniylar davlatining boshqaruv tizimi va madaniy hayoti 2.1. somoniylar davlatining markazlashtirish siyosati va boshqaruv tizimi.......... 2.2. somoniylar davlatining xo‘jalik hayoti va ishlab chiqarish munosabatlari…. xulosa.................................................................................................................. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati........................................... kirish mavzuning dolzarbligi. har bir xalqning davlatchilik va madaniyati tarixini o’rganish nafaqat ilmiy yoki nazariy, balki chuqur ma'naviy-ruhiy ahamiyatga ega bo‘lib, har birimizda o‘zimiz tug‘ilgan va yashayotgan ona zamin bilan mustahkam aloqadorlik hissini rivojlantiradi. mustaqillik yillarida xalqimizning o‘z o‘tmishiga qiziqishi kuchaydi. o‘zligimizni anglash, tariximizni o‘rganish davlat siyosati darajasiga ko’tarildi. chunki, xalqimizning madaniy-ma'rifiy an'analari va merosini o‘rganishda, milliy g‘oyaning shakllanishida tarix fanining ahamiyati beqiyosdir. qadimgi va boy tariximizni o‘rganish, uni keng ommaga yetkazish har bir tarixchi oldida turgan dolzarb vazifadir. o‘zbekiston tarixini xolisona va haqqoniy o‘rganish masalasi prezident i.a.karimovning asarlarida alohida tahlilini …

2 / 31

nlarni va voqealarni o‘rganishimiz zarur. tarixchilarimiz zimmasiga o‘lkamiz tarixini xolisona vahaqqoniy yoritish, unga adolat nuqtai nazaridan yondoshish va baho berish kabi ulkan vazifalar qo‘yildi. o‘zbekistonning qadimgi tarixi va madaniyati, qadimgi madaniy aloqalar mavzulariga katta e'tibor berilayotganligi ahamiyatga molikdir. zero, o‘zbekiston tarixidagi iqtisodiy, siyosiy va madaniy jarayonlarni aks ettiruvchi yozma manbalar hujjatlarni yangi asoslarda tahlil etib umumlashtirish muhimdir. o’zbekiston respublikasi prezidenti ta'kidlaganlaridek “mustaqillik yillari o‘z o‘tmishimizni, o‘z madaniyatimizni xolisona bilib olish davridir. bu jahon hamjamiyati, tarix oldidagi vazifamizni anglab olish davridir”. xalqimiz tarixini o‘rganish va uni targ‘ib etishda, o‘zbek davlatchiligi tarixida, uning madaniy rivojlanishida hukmdor sulolalar boshqaruvi, ularning ayrim vakillari alohida o‘rin tutadi. o‘zbek xalqi davlatchiligi taraqqiyotida somoniylar sulolasining hukmronligi katta ahamiyat kasb etadi. odatda sulolalar biron-bir o‘zlariga mansub yirik namoyanda faoliyati orqali mashhurlikka erishadilar (masalan, eftaliylar, anushteginiylar, temuriylar). somoniylar ham shunday, ular aslida somon qishlog‘i oqsoqoli somonxudotning avlodlaridir. arablarga qarshi olib borilgan tinimsiz kurashlar natijasida ix asrning ikkinchi yarmidan boshlab …

3 / 31

(ix-x asrlar) katta ahamiyatga ega bo‘ldi. bu davr ilm-fan va ma'rifatning rivojlangan davri bo‘ldi hamda al-xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sino, ismoil buxoriy, imom at-termiziy, ahmad yassaviy, bahovuddin naqshband kabi ulug’ mutafakkir olimlar va allomalar yetishib chiqishida muhim bosqich bo‘ldi. mavzuning o‘rganilganligi darajasi. (bu masala birinchi bobda – mavzuning tarixshunosligi qismida batafsil yoritilgan) somoniylar davriga oid manbalar ichida abu bakr muhammad ibn ja'far narshaxiyning (899-959) “buxoro tarixi” (944), abu rayhon beruniyning (973-1048) “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar yoki “osor ul-boqiya” (1000), abu ali hasan ibn ali tusiy – nizomulmulkning (1018-1092) “siyosatnoma” yoki “siyar ul-muluk” (1091), asarlari o‘sha davrning siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy tarixini o‘rganishda alhida o‘rin tutadi3. shuningdek, abul-fazl bayhaqiyning “tarixi ma'sudiy” (1030-1041), abu jafar muhammad at-tabariyning “tarixi tabariy”, abu nasr forobiyning “fozil odamlar shahri”, abulqosim firdavsiyning “shohnoma”, mahmud qashg‘ariyning “devonu lug‘at at-turk” kabi asarlarida ham o‘sha davrning tarixi bayon qilinadi. i bob. somoniylar davlatining tashkil topishi va siyosiy hayoti 1.1. mavorounnahr …

4 / 31

oschisi tohir ibn husayn xurosonning eng yirik yer egalaridan bo‘lib u xorun ar-rashidning ug‘li ma'munni taxtga o‘tirishiga yordam bergan. ma'mun (813— 833 y.) xalifa bo‘lib olgach, toxir ibn xusayn tez orada xalifalikning eng nufuzli kishilaridan biriga aylandi. u bir necha vaqt xalifa qo‘shinining bosh sarkardasi lavozimida ishladi. 821 yili esa xalifa uni xuroson noibi qilib tayinladi. tohir xuroson noibligini poytaxti qilib nishopur shahrini tanladi. xurosonga qaytgach u o‘ziga qarashli noiblikni mustaqil davlatga aylantirish rejalarini tuza boshladi. bir yil o‘tmasdanoq tohir ibn husayn xalifa ismini juma namozidagi xutbada qayd qilishni man qildi. bu xalifaga nisbatan ochiq isyon edi. lekin uning rejalari amalga oshmadi. u to‘satdan vafot etdi. taxmin qilinishicha, uning o‘limida xalifaning odamlarini qo‘li bo‘lgan13. xalifa ma'mun tohir ibn husayn xuroson noibi qilib uning ug‘li talxni tayinlaydi (822—828 yillar). tohirning ikkinchi ug‘li abdullo noiblik qilgan yillarida (830—844 yillar) xuroson xalifaga vassal xisoblansa-da, aslida mustaqil davlatga aylandi. xalifa mutasim (833—842 yillar), bir …

5 / 31

kelgan ustrushonada ham islom dini qabul qildirilgan. abdullo vafotidan keyin toxiriylar davlati asta-sekin inqirozga yuz tutdi va ko‘p vaqt o‘tmay ularning hokimiyati butunlay tugatildi. tohiriylar sulolasining so‘nggi vakili muhammad ibn tohir (862— 873 yillar) yoqub ibn lays bilan bo‘lgan jangda mag‘lub bo‘ldi. 879 yili yoqub ibn lays vafot etdi. taxtga yoqubning ukasi amr ibn laysni o‘tkazishdi (879—900 yillar amr ibn lays xalifaga o‘z vassalligini bildirdi. bunga javoban xalifa amr ibn laysni xuroson va eronning noibi ekanligini qayd qiluvchi yorliq yubordi. ix asrning ikkinchi yarmida movarounnahrda somoniylar sulolasi paydo bo‘lgan. somoniylar sulolasiga asos solgan somon yirik yer egasi bo‘lgan. manbalarning birida u balx yaqinidan, ikkinchisida esa samarqand atrofidan yoki termizdan bo‘lganligi qayd etilgan. somon ma'mun xuroson noibligi paytida unga xizmatga o‘tgan va tez orada uning e'tiborini qozongan, ma'mun ta'siri ostida xalq zardushtiylik dinidan voz kechib, islom diniga kirgan. ma'munning buyrug‘iga binoan xuroson noibi asadning o‘g‘illarini 820 yilda movarounnahr o‘lkalariga noib qilib …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "somoniyalar davrida davlat boshqaruvi"

somoniylarda davlat boshqaruvi mundarija: kirish...................................................................................................................... i bob. somoniylar davlatining tashkil topishi va siyosiy hayoti 1.1. mavorounnahr va xurosonda somoniylar hokimiyatining o‘rnatilishi va siyosiy hayoti………………………………………………………………………. 1.2. somoniylar davlatining inqirozi sabablari………….……………………….. ii bob. somoniylar davlatining boshqaruv tizimi va madaniy hayoti 2.1. somoniylar davlatining markazlashtirish siyosati va boshqaruv tizimi.......... 2.2. somoniylar davlatining xo‘jalik hayoti va ishlab chiqarish munosabatlari…. xulosa.................................................................................................................. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati........

This file contains 31 pages in DOCX format (109.3 KB). To download "somoniyalar davrida davlat boshqaruvi", click the Telegram button on the left.

Tags: somoniyalar davrida davlat bosh… DOCX 31 pages Free download Telegram