ислом дини ва тарихи

PDF 33 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла PDF

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

интернет тармоғида ишлаш кўникмалари 16-мавзу. ислом дини ва тарихи. режа: 1.ислом динининг шаклланиши ва тарихи 2. ислом оқимлари ва йўналишлари. 3. сунийлик ва шиалик ўртасидаги фарқлар. 4. мазҳабларнинг пайдо бўлиши. 5. ҳанафийлик мўтадил мазҳаб. фойдаланиладиган адабиётлар: каримов и.а. юксак маънавият – енгилмас куч.т.маънавият. 2008 йил. каримов и.а. «ислом зиѐси – ўзбегим сиймосида. т., тошкент ислом университети нашриѐти. 2005 йил. закруллаев а. ғоялар кураши. т., мовароуннаҳр. 2000 йил. қодиров з. имом аъзам ҳаѐт йўли ва фиқҳ усулллари. т.,мовароуннаҳр. 1999 йил. ҳасанов а. макка ва мадина тарихи. т., 1992 йил. ҳусниддинов з.ислом ва мазҳаблар. т.,маънавият. 2000 йил. ҳусниддинов з.ислом: йўналишлар, мазҳаблар, оқимлар. т.,мовароуннаҳр. 2000 йил. диний бағрикенглик ва мутаассиблик. (юз саволга – юз жавоб) т.,тошкент ислом университети нашриѐти. 2007 йил. абдураҳмонов а. саодатга элтгувчи билим. т.,мовароуннаҳр. 2004 йил. комилов н., жураев к. давлат, жамият ва дин. ўқув қўлланма. т.,академия. 2006 йил. абдусамедов а. диншунослик. ўқув қўлланма. т., 2008 йил. туленов а. ислом …

2 / 33

тининг тўғрилигини, ҳадисни қуръондан кейинги ислом илоҳиёти ва шариатининг иккинчи манба деб иан олган, исломнинг анъанавий диний маросимларига, маиший ва ижтимоий қоида- ларига амал қиладиган мусулмонмиз деб таъкилайдилар. суннийлар йўналиши шиа атамаси - “гуруҳ” деган маънони англатади. шиалар – али ибн абу толиб ва унинг авлодини муҳаммад пайғамбарнинг бирдан-бир қонуний ворис- лари деб ҳисоблайдилар. сафавийлар сулоласининг биринчи шоҳи исмоил xvi асрнинг бошларида шиаликни эроннинг расмий дини деб эълон қилган. ҳозир ҳам шиалик эроннинг ҳукмрон диний эътиқоди ҳисобланади. шиалик ироқ, афғонистон, ҳиндистон, покистон, озарбайжон, ливан, сурия, яман ва бошқа давлатларга ѐйилган. шиалар йўналиши шиалар йўналишининг суннийлар йўналишидан фарқли жиҳатлари дастлабки уч халифа ҳокимиятни зўрлик билан эгаллаган деб, уларнинг халифалигини тан олмайдилар. суннийликда 7 ақида тан олинса, шиалар қуйидаги беш ақидани тан оладилар: а) аллоҳнинг ягоналиги; б) адолат; в) охират ва ўлганларнинг тирилиши; г) пайғамбарлик; д) имомат. шиалар калимаи шаҳодатга “алиян валиуллоҳ” сўзларини қўшиб айтадилар. шиаларда давлат тепасида имом – али авлодлари …

3 / 33

бу воқеа ҳарура қишлоғида содир бўлганлиги боис улар дастлаб “ҳарурийлар” деб аталадилар. сўнгра улар “хавориж” - “қарши чиқувчилар” номини олади. “мазҳаб” атамаси арабча сўз бўлиб, “йўналиш” деган маънони англатади. шунингдек, мазҳаб деганда бирор диний масала ѐки муаммо бўйича муайян уламо фикрига эргашиш, “унинг юрган йўлидан бориш” маъносини ҳам ифодалайди. илк исломда мазҳаб тушунчаси асосан фиқҳий мактабларга нисбатан қўлланилганлиг и сабабли, кейинчалик ҳам кўпроқ тўртта мазҳабни англатувчи тушунча сифатида ишлатиладиган бўлган. “мазҳаб” атамаси ислом динининг деярли барча соҳаларида – ақида(калом), фиқҳ, ҳадис- шунослик, фалсафа ва тасаввуфда баб-баравар ишлатилади. мазҳаб тушунчасининг мазмун-моҳияти мазҳабларнинг шаклланиши ва турлари шариат илмларининг ривожи аббосийлар халифалиги даврида турли мазҳабларнинг вужудга келишига олиб келди. мазҳаблар икки турга: а) фиқҳий; б) ақидавий турларга бўлинади. фиқҳий мазҳабларга суннийликда ҳанафия, шофиия, моликия ва ҳанбалия; шиа йўналишида жаъфария, имоилия, зайдия каби мазҳаблар киради. фиқҳий мазҳабларда ҳуқуқий муаммолар бош масала ҳисобланади. ақидавий мазҳабларга қадария, жабария, ашъария, мотуридия, мўътазила, муржиа кабилар киради. ақидавий мазҳабларда …

4 / 33

3- 795)дир. улар қуръон ва ҳадисларнигина асосий манба сифатида тан олиб, қиёсни қўллашда анча чекловлар қўяди. ҳанбалия мазҳаби(суннийларни нг1,5%ни ташкил этади) асосчиси аҳмад ибн ҳанбал(780- 855)дир. улар муаммолар ечимини ҳал қилишда кўпроқ ҳадияларга таянишади. ҳадисларни қуръон даражасига кўтаришган. ислом таълимотига раҳна солувчи турли оқимларга қарши калом илми – “илм ул-ақоид”, яъни калом илмини ҳимоя қилувчи иккита оқим – ашъария ва мотуридия оқимлари вужудга келди. ашъария (873-935) таълимоти. онгни, яъни ақлни диний анъаначилик (нақл)дан устун қўяди ва шариат мусулмонларнинг ҳаётини бошқаради, деб ҳисоблайди. тақлидни, яъни кўр-кўрона диний раҳбарларга, уларнинг фикрларига танқидий қарамасдан бўйсуниб, итоат этишни инкор қилади ва ҳатто тақлид қилувчиларни мўмин эмас, деб баҳолайди. мотуридия. абу мансур ал-мотуридий(870-944)таълимоти. инсон ўз ҳатти-ҳаракатларида соҳибихтиёрдир. у хайрли ва ёмонликни фарқловчи ақлга эга. инсон ўз ақлига таяниб ва ўз иродасига кўра яхши ва ёмон ишларни қилишга рағбат кўрсатади, шунинг учун ўз қилмишлари учун ё мукофот, ёки азобга эга бўлади. сўфизм оқими тасаввуфда кўрсатилишича, ҳаѐтий …

5 / 33

арни ҳалолликка, покликка, тенгликка, инсон қадр- қимматини ерга урмасликка чорлов- чи, барча мусулмонларнинг тенг бўлиб, ҳар ким ўзининг ҳалол меҳ- нати билан кун кўришини, бошқалар- нинг кучидан фойдаланмасликни, иж- тимоий адолат қоидаларига риоя этишларини тарғиб этувчи таълимот- дир. ислом динининг илк шаклланиш давридан бошлаб ақида, ибодат, дин ва ҳуқуқ, диний жамоа ва давлат, руҳоний ва дунёвий ҳокимият масалаларида баҳслар вужудга келган. ана шу баҳслар натижасида ақидавий мазҳаблар ичида турли хил ислом оламида тан олинмаган оқимлар вужудга келган. хулафои рошидинлар замонидан то имом мотуридий замонасига вужудга келган оқимлар ҳозирги замонда экстремистик характерга эга бўлган оқимлар қадария(инсон ўз ҳатти-ҳаракати, тақдирининг ҳукмдори) муржиа(инсон ҳолатини муҳокама қилишни орқага суриш) мўътазила(ирода ва илоҳий калом масаласи) ҳизбут таҳрир ал-исломия нурчилар ва бошқалар исломдаги оқимлар ваҳҳобийлик исломдаги йўналишлар: суннийлик. муҳаммад пайғамбарнинг вафоти ва ҳокимият учун кураш исломнинг икки йўналишга – “сунний”(“тўғри йўл”)лик ва “шиа”(“гуруҳ”)ликка бўлиниб кетишига олиб келди. суннийлик тарафдорлари ўзларини “аҳли сунна ва-л-жамоа”, яъни сунна аҳли …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ислом дини ва тарихи"

интернет тармоғида ишлаш кўникмалари 16-мавзу. ислом дини ва тарихи. режа: 1.ислом динининг шаклланиши ва тарихи 2. ислом оқимлари ва йўналишлари. 3. сунийлик ва шиалик ўртасидаги фарқлар. 4. мазҳабларнинг пайдо бўлиши. 5. ҳанафийлик мўтадил мазҳаб. фойдаланиладиган адабиётлар: каримов и.а. юксак маънавият – енгилмас куч.т.маънавият. 2008 йил. каримов и.а. «ислом зиѐси – ўзбегим сиймосида. т., тошкент ислом университети нашриѐти. 2005 йил. закруллаев а. ғоялар кураши. т., мовароуннаҳр. 2000 йил. қодиров з. имом аъзам ҳаѐт йўли ва фиқҳ усулллари. т.,мовароуннаҳр. 1999 йил. ҳасанов а. макка ва мадина тарихи. т., 1992 йил. ҳусниддинов з.ислом ва мазҳаблар. т.,маънавият. 2000 йил. ҳусниддинов з.ислом: йўналишлар, мазҳаблар, оқимлар. т.,мовароуннаҳр. 2000 йил. диний бағрикенглик ва мутаассиблик...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PDF (1,5 МБ). Чтобы скачать "ислом дини ва тарихи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ислом дини ва тарихи PDF 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram