atom fizikasini o'qitish metodikasi

DOC 81.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483901019_67344.doc k p e e h - = n j ev 19 10 6 , 1 1 × = 2 5 10 10 m vt - 2 50 m vt n i n n d = i i ) ( 1 2 gts m vt i = n ) ( 10 2 13 gts m vt i = n atom fizikasini o`qitish metodikasi atom to‘g‘risidagi dastlabki tasavvurlar vi-ix sinflarda beriladi. bu sinflarda atomning sifatiy tomonlari va modellari o‘rganiladi. mazmuni ix sinfda atom va yadro bo‘limiga 10 soat vaqt ajratilgan. bu ushbu bo‘lim haqida umumiy tushunchalar beradi, xolos. “atom fizikasi” mavzusida atom energetik sathlarining diskretligi, yorug‘likni atomlarda nurlanishi va yutilishi, spektrlar va spektral tahlil, lazerlarni ishlash tamoyili kabi juda muhim masalalar o‘rganiladi. atom energetik sathlarining diskretligi, qolgan barcha material uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. atomning rezerford-bor modeli, rezerfordning atomning yadro modali bilan borning kvant postulatlarining qo‘shilmasidan iborat. klassik fizika nuqtai-nazariga ko‘ra …

ma’lumotlarni barchasini o‘quvchilar esda saqlab qolishi shart emas, chunki ular illyustrativ xarakterga ega. shu sababli, ularni kirish ma’ruzasida bayon qilish maqsadga muvofiqdir. atom fizikasiga taalluqli, o‘quvchilarning diqqatini to‘plash talab qilinadigan materialning muhim tomonlari quyidagilar: -rezerfordning yadro modeli alfa zarralarini moddalarda sochilishini yaxshi tushuntirib beradi, lekin atomning turg‘unligini tushuntirmaydi; -fiziklarga xx asrlarning boshlariga ma’lum bo‘lgan chiziqli spektrlarni n.bor atomning rezerford modeli va m. plankning kvant gipotezasi asosida quyidagi postulatlar orqali tushuntirishga muvaffaq bo‘ldi: 1.atom sistemasi sezilarli vaqt davomida faqat maxsus statsionar holatlarda bo‘lishi mumkin, ularning har biriga ep energiya mos keladi; atom bu holatlarda energiya yutmaydi ham, chiqarmaydi ham; 2.atom ep energiyali bir statsionar holatdan eк energiyali ikkinchi statsionar holatga o‘tganda, (ep>ek bo‘lsa) energiyali kvantli chiqaradi, yoki (ep<ek bo‘lsa) shunday kvantni yutadi. bor postulatlarini klassik elektrodinamika va mexanikadan keltirib chiqarish mumkin emas. bor postulatlarini atomning turg‘unligini va uni nurlanish bilan o‘zaro ta’sir xususiyatlarini tushuntirishga muvaffaqiyatli tadbiq qilinishi, klassik mexanika va elektrodinamikaning …

da aralashmalarining kimyoviy tarkibini aniqlash asosida yotadi. o‘quvchilarning diqqatini yana shu narsaga jalb qilish kerakki, moddalarni qizishiga olib keluvchi yorug‘likni (umuman nurlanishni) yutilishi bilan bir qatorda, uyg‘otilgan atomlar (molekulalar) sistemasidan o‘tayotgan elektromagnit to‘lqinlarning intensivligi, yorug‘likning majburiy nurlanishini hisobiga (eynshteyn g‘oyasi) kuchayishi mumkin. bu hodisa yorug‘likning kvant generatorlarining (lazerlarning) asosini tashkil qiladi. o‘quvchilarga, shu mavzugacha fizika kursida o‘rgan-gan (nisbiylik nazariyasi va yorug‘lik kvantlaridan tashqari) barcha masalalar, xix-asrning oxirida yaratilgani ma’lum edi. ko‘pchilik fizik olimlar o‘sha vaqtda, ma’lum bo‘lgan nazariyalar sistemasidan iborat fizika fanini rivojlanib bo‘ldi degan xulosaga kelishgan edi. bir nechta “xususiy” masalalarni, jumladan, atom tuzilishi va uni yorug‘lik bilan o‘zaro ta’sir masalalarinigina hal qilish qolgandi. biroq, aynan shu masalalarni hal qilishda zarralar harakati va o‘zaro ta’sirining klassik modeli ojizlik qilib, mikrodunyodagi jarayonlarni tushuntira olmay qoldi. o‘quvchilarning vii va ix sinflarda olgan bilimlariga asoslanib, ularga quyidagini eslatish kerak. atomga, harakatning klassik modelini tadbiq qilishda, uni qayta ko‘rib chiqish to‘g‘risi-dagi birinchi “xabar”ni …

1903-1904-yillarda u quyidagi g‘oyani ilgari surdi: atom musbat zaryadlangan sfera shaklida bo‘lib, elektronlar uning ichida joylashgan. biroq atomning taklif qilingan bu modeli mushohadaga asoslangan bo‘lib, uni to‘g‘ri yoki noto‘g‘riligini tajribada tasdiqlash lozim edi. hozirgi zamon atom tuzilish nazariyasining shakllanishiga e. rezerford ulkan hissa qo‘shdi. u 1911 yili o‘zining shogirdlari g. geyger, va e. marsdenlar bilan birgalikda atomning yadro modelini asoslashdi. rezerford o‘zining tajribalarini o‘tkazgan qurilmaning tuzilishi bilan tanishib chiqaylik. bu yerda 1-ichiga radiy solingan qo‘rg‘oshin quticha. undagi tirqishdan alfa-zarralarning oqimi 3 chiqadi, ular 4-yupqa zarra sochiladi. sochilgan alfa-zarralar rux sulfidi bilan qoplangan 5-ekranga tushib, chaqnash hosil qiladi. bu chaqnashlar 6 mikroskop orqali 7 ko‘z bilan kuzatib, sanaladi. ekran mikroskop bilan birgalikda burilib, ekranga tushayotgan zarralarni tushish burchagini o‘zgartirishga imkon beradi. tajribalarda 100000 dan ortiq chaq-nashlar sanalgan. tajribaning ko‘rsatishicha, ko‘pchilik alfa-zarralar zardan o‘z harakat yo‘nalishini o‘zgartirmasdan, yoki biroz o‘zgartirib o‘tar ekan. ammo ayrim alfa-zarralar folgadan o‘tishda ancha katta burchakka og‘ar ekan. …

rning radiuslari emas, balki atomning ichki energiyasi va uning o‘zgarishi qiziqtirgani uchun, uni sonli o‘qda ifodalash mumkin. o‘qqa esa elektronning orbitalariga mos kelgan energiyalarning ei ; e1 ; e2 ; ез ... qiymatlari qo‘yiladi. o‘quvchilarga atom va yadro fizikasida energiya elektron voltlarda ifodalanishini ekanligini eslatish lozim. o‘quvchilar energetik sathlar diagrammasini yaxshi o‘zlashtirib olishlari uchun quyidagi masalalarni tahlil qilib ko‘raylik: 1.vodorod atomi uchun еr ( 13,61 ev; в2 (3,40 ev; в3 (-1,51ev. bu uchala energetik sathlarni biridan ikkiichisiga o‘tishga taalluqli ekanligini aniqlang. 2.atom energetik sathlari diagrammasidan foydalanib, chiqarish va yutilish spektrlarining o‘rni bir xil ekanligini tushuntiring. bu masalalarni yechish jarayonida o‘quvchilar o‘zlari atom chiqaradigan va yutadigan yorug‘lik spektrining chiziqli ekanligini tushuntirishadi. ularning diqqatini bor postulatlarining quyidagi uchta muhim asosni-plank gipotezasi, atomning rezerford modeli va atom spektrlarining chiziqli ekanligini moslashtirishiga qaratish lozim. bor nazariyasigacha ularni moslashtirish mumkin emas deb qaralardi. bor orbitalarining radiuslarini va atom statsionar holatlarining energiyalarini hisoblash formulalari asosiy, barcha …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "atom fizikasini o'qitish metodikasi"

1483901019_67344.doc k p e e h - = n j ev 19 10 6 , 1 1 × = 2 5 10 10 m vt - 2 50 m vt n i n n d = i i ) ( 1 2 gts m vt i = n ) ( 10 2 13 gts m vt i = n atom fizikasini o`qitish metodikasi atom to‘g‘risidagi dastlabki tasavvurlar vi-ix sinflarda beriladi. bu sinflarda atomning sifatiy tomonlari va modellari o‘rganiladi. mazmuni ix sinfda atom va yadro bo‘limiga 10 soat vaqt ajratilgan. bu ushbu bo‘lim haqida umumiy tushunchalar beradi, xolos. “atom fizikasi” mavzusida atom energetik sathlarining diskretligi, yorug‘likni atomlarda nurlanishi va yutilishi, spektrlar va spektral tahlil, lazerlarni ishlash tamoyili kabi juda muhim masalalar …

DOC format, 81.0 KB. To download "atom fizikasini o'qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: atom fizikasini o'qitish metodi… DOC Free download Telegram