идентификация ва аутентификация воситалари. тармоқ хавфсизлигини таъминловчи воситалар

PDF 55 pages 1.7 MB Free download

55 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PDF

Pages 55

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 55

6-маъруза: идентификация ва аутентификация воситалари. тармоқ хавфсизлигини таъминловчи воситалар 6-маъруза: идентификация ва аутентификация воситалари. тармоқ хавфсизлигини таъминловчи воситалар рухсатларни назоратлаш • тизим ресурсларини бошқариш билан боғлиқ бўлган ихтиёрий хавфсизлик муаммоси учун биз рухсатларни назоратлаш терминини “соябон” сифатида фойдалансак бўлади. • рухсатларни назоратлаш соҳаси қуйидаги қисм соҳалардан иборат: – идентификация – аутентификация – авторизация. идентификация шахсни кимдир деб даво қилиш• идентификация – жараёни. – масалан, сиз телефонда ўзингизни танитишингизни идентификациядан ўтиш деб айтиш мумкин. – бунда сиз ўзингизни, масалан, “мен баҳодирман” деб танитасиз. – бу ўринда “боҳодир” сизнинг идентификаторингиз бўлиб хизмат қилади. • шундай қилиб, идентификация – субъект идентификаторини тизимга ёки талаб қилган субъектга тақдим этиш жараёни ҳисобланади. аутентификация • аутентификация – фойдаланувчини (ёки томонни) тизимдан фойдаланиш учун бирор рухсати мавжудлигини аниқлаш жараёни. – масалан, фойдаланувчини шахсий компьютердан фойдаланиш жараёнини олсак. – киритилган логинни ҳақиқийлигини текшириш учун унга мос парол киритилади. – текширувдан муваққиятли ўтилганда тизимдан фойдаланиш имкониятига эга бўлинади. • …

2 / 55

) кўринишида бўлиши мумкин. – инсон инсонни аутентификациядан ўтказиши мумкин; – машина инсонни аутентификациядан ўтказиши мумкин; – ёки машина машинани аутентификациядан ўтказиши мумкин. • машина инсонни қуйидаги “нарсалар” асосида аутентификациядан ўтказиши мумкин: – сиз билган бирор нарса (something you know); • масалан, парол. – сизда мавжуд бирор нарса (something you have); • масалан, машина ёки уйнинг калити, смарт карта ёки токен. – сизнинг бирор нарсангиз (something you are). • масалан, биометрик параметрлар, бармоқ изи, юз тасвири. парол • парол – фақат фойдаланувчига маълум ва бирор тизимда аутентификация жараёнидан ўтишни таъминловчи бирор ахборот. серверфойдаланувчи фойдаланувчи идентификатори, пароль ок/ хатолик парол қуйидагипаролга асосланган хусусиятларга эга: • паролга асосланган аутентификациялаш аутентификацияни амалга ошириш қулай (сарф харажати кам, алмаштириш осон); • фойдаланувчи пароли одатда унга алоқадор маълумот бўлади (масалан, унинг яхши кўрган футбол командаси, телефон рақами ва ҳак.) (123456, 12345, qwerty) ва шунинг учун “ҳужумчилар” томонидан аниқланиши осон; • мураккаб паролларни эсда сақлаш мураккаб …

3 / 55

шни талаб этилмайди; • амалга ошириш ва қурилма нархи юқори (хусусан, токен йўқолган тақдирда уни алмаштириш қимматга тушади); • токен ёки смарткартани йўқотиб қўйиш муаммоси мавжуд; • токен хавфсиз олиб юрилса юқори хавфсизлик даражасини таъминлайди. биометрик параметрлар • биометрик параметр инсоннинг ўзи учун калит сифатида хизмат қилади. бармоқ изи юз тасвири кўз қорачиғи овоз биометрик параметрлар биометрик параметрларга асосланган аутентификация усули қуйидаги хусусиятларга эга: • биометрик параметрга асосланган усул ўзида эсда сақлаш ва бирга олиб юриш заруриятини талаб этмайди; • биометрик параметрга асосланган аутентификацияни амалга асосланган усулдан арзон ҳисобланади (баъзи, ошириш паролга асосланган усулдан қиммат ва токенга истисно ҳолатлар мавжуд); • биометрик парметрни алмаштириш имконияти мавжуд эмас, яъни, агар биометрик параметр қалбакилаштирилса, у ҳолда аутентификация тизими шу фойдаланувчи учун тўлиқ бузилган ҳисобланади; • турли биометрик параметрларга асосланган аутентификация усуллари инсонлар томонидан турли даражада қабул қилинади. биометрик параметрлар аутентификация соҳасида фойдаланиш учун идеал биометрик параметрни танлаш: • универсал бўлиши – биометрик …

4 / 55

масалан, электрон почтадан фойдаланиш давомида фақат сервер фойдаланувчини ҳақиқийлигини текширади, • агар ҳар иккала томон бир-бирини аутентификациядан ўтказса, у ҳолда икки томонлама аутентификация деб аталади. – электрон тўловларни амалга оширишда эса ҳам сервер фойдаланувчини аутентификациядан ўтказади ҳам фойдаланувчи серверни аутентификациядан ўтказади. кўп факторли аутентификация • почтада киришда фақат паролни билсангиз сиз аутентификациядан ўта оласиз. – мазкур кўринишдаги аутентификация – бир факторли аутентификация деб аталади. – текшириш фақат битта фактор бўйича (масалан, парол) амалга оширилади. • битта факторни алдаш ёки айланиб ўтиш мумкин: – масалан, почта паролини билса бўлди. – овозни диктафонга ёзиб олиб, уни тизимга қайта тақдим этиш мумкин. • мазкур муаммони бартараф этиш учун, биринчи факторга қўшимча қилиб, яна бошқа факторлардан фойдаланиш мумкин. – бу кўп факторли аутентификация дейилади. кўп факторли аутентификация • масалан, овозга асосланган аутентификациялашда қўшимча қилиб паролдан фойдаланиш мумкин. – яъни, фойдаланувчи дастлаб тизимга ўз овози аутентификациядан ўтади ва удан сўнг парол орқали бўйича аутентификациядан ўтказилади. …

5 / 55

кинчи сифатида фойдаланилади. отр • вақтни синхронлашга асосланган дастурий отр генератори – google authenticator аутентификация усулларига қаратилган ҳужумлар • сиз билган бирор нарса: – пароллар луғатидан фойдаланишга асосланган ҳужум: • энг кенг тарқалган пароллар луғати мавжуд ва уни интернет тармоғидан осонлик билан юклаб олиш мумкин. – паролларни барча вариантларини кўриб чиқиш: • кўп вақт талаб этади. – “элка орқали қараш” ҳужуми: • фойдаланувчи паролни киритаётган вақтда уни кўриб олиш. – зарарли дастурлар асосида ҳужум: • keylogger деб номланувчи дастур. аутентификация усулларига қаратилган ҳужумлар • сизда мавжуд бирор нарса: – физик ўғирлаш: • ҳужумнинг мазкур тури токенни ёки смарт картани ўғирлашни мақсад қилади. – дастурий кўринишдаги токенларнинг зарарли дастурларга бардошсизлиги: • баъзи токенлар дастурий кўринишда бўлиб, мобил қурилмаларда ишлайди ва шу сабабли зарарли дастур томонидан бошқарилиши мумкин. аутентификация усулларига қаратилган ҳужумлар • сизнинг бирор нарсангиз: – қалбакилаштириш: • масалан, юзлари ўхшаш бўлган ҳасан ўрнига хусан аутентификациядан ўтиши. • ёки, сифати юқори …

Want to read more?

Download all 55 pages for free via Telegram.

Download full file

About "идентификация ва аутентификация воситалари. тармоқ хавфсизлигини таъминловчи воситалар"

6-маъруза: идентификация ва аутентификация воситалари. тармоқ хавфсизлигини таъминловчи воситалар 6-маъруза: идентификация ва аутентификация воситалари. тармоқ хавфсизлигини таъминловчи воситалар рухсатларни назоратлаш • тизим ресурсларини бошқариш билан боғлиқ бўлган ихтиёрий хавфсизлик муаммоси учун биз рухсатларни назоратлаш терминини “соябон” сифатида фойдалансак бўлади. • рухсатларни назоратлаш соҳаси қуйидаги қисм соҳалардан иборат: – идентификация – аутентификация – авторизация. идентификация шахсни кимдир деб даво қилиш• идентификация – жараёни. – масалан, сиз телефонда ўзингизни танитишингизни идентификациядан ўтиш деб айтиш мумкин. – бунда сиз ўзингизни, масалан, “мен баҳодирман” деб танитасиз. – бу ўринда “боҳодир” сизнинг идентификаторингиз бўлиб хизмат қилади. • шундай қилиб, ...

This file contains 55 pages in PDF format (1.7 MB). To download "идентификация ва аутентификация воситалари. тармоқ хавфсизлигини таъминловчи воситалар", click the Telegram button on the left.

Tags: идентификация ва аутентификация… PDF 55 pages Free download Telegram