қуёш радиациясини спектрал таркиби ва уни ўлчовчи асбоблар

DOC 202.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1476126359_65296.doc 2 2 2 4 2 / 698 60 41900 60 10 19 , 4 1 м вт м вт с м ж мин см кал @ = × = - 2 / 1386 98 , 1 2 м вт s мин см кал o = = мин см кал 2 × + = 2 " 0 ' 0 0 n n n × + + + + = 5 5 4 3 2 1 n n n n n n урта мин см кал 2 мин см кал 2 ) 2 6 ( " 0 ' 9 8 7 3 2 1 n n n n n n n n n k d o + - d + + + + + + = ) 2 3 ( " 0 ' 6 5 4 n n n n n n k q o + - d + + + …

радиацияси деб аталади. ер билан қуёш орасидаги масофа жуда катта бўлганлиги сабабли тўғри қуёш радиациясини параллел нурлар дастаси каби қараш мумкин. қуёш радиацияси атмосфера ва булутларда сочилгандан кейин ҳаво молекулаларидан, булут ва чанг заррачаларидан қайтиб ердаги горизонтал сиртга тушадиган қисми сочилган қуёш радиацияси дейилади. горизонтал сиртга бир вақтда тушувчи тўғри қуёш радиацияси ва сочилган қуёш радиацияси биргаликда йиғинди қуёш радиациясини ҳосил қилади. энди қуёш радиациясининг спектрал таркибини ўрганайлик. қуёш радиациясининг асосий қисмини тўлқин узунлиги 0,29 мк дан 4 мк гача бўлган нурлар ташкил қилади. қуёшнинг нур энергиясининг деярли 99 фойизи юқорида кўрсатилган чегаралардаги тўлкин узунликли нурларга тўғри келади. қуёш спектрини одатда қуйидаги уч қисмга ажратиб ўрганилади: 1. инфрақизил нурлар (тўлқин узунлиги 4 мк ( 0,76 мк) 2. кўринадиган нурлар (0,4 мк ( 0,76 мк). 3. ультрабинафша нурлар (0,29 мк ( 0,4 мк). қуёш нурланишининг таркибида учрайдиган радиотўлқинларнинг энергияси жуда кам бўлганлиги учун уларни фақат махсус радио қабул қилиш қурилмалари ёрдамида …

атилган: 1–расмдан қуёш спектридаги энергия тақсимоти атмосфера ташқарисида ва ер сатҳида бир хил бўлмаслиги кўриниб турибди. бунинг сабаби, юқорида кўрсатганимиздек, қуёш нурларининг атмосферани ташкил этувчилар томонидан бир хил ютилмаслигидадир. 1–қуёшнинг нур энергиясининг атмосферадан утгунга қадар тўлқин узунликлар бўйича тақсимланиши, 2- қуёшнинг нур энергиясининг атмосферадан ўтгандан кейинги тўлқин узунликлар бўйича тақсимланиши. тўлқин узунлиги 0,29 мк дан қисқа бўлган тўлқин узунликдаги қуёш нурларини атмосферанинг юқори қатламларидаги озон ютгани учун ерга етиб келмайди. атмосферанинг ерни ортикча исиб ва совиб кетишдан сақлаши ҳаммамизга маълум. бундай “парник эффекти”ни яратишда атмосферанинг таркибидаги карбонат ангидриднинг роли катта. бу газ тўлқин узунлиги 1,46 мк гача нурларни яхши ўтказиб, тўлқин узунлиги катта бўлган нурларни эса ўтказмайди. бошқача айтганда, қуёш радиациясининг тегишли қисмини ерга яхши ўтказиб, ернинг исиши туфайли чиқарадиган узун тўлқинларни атмосферадан ташқарига ўтказмайди. умумлаштириб айтганда, атмосфера кундуз куни қуёш радиациясини ерга томон бир оз заифлантирган ҳолда ўтказиб, ерни иситади. кечаси эса ернинг ортиқча совиб кетишига йўл қўймайди. чунки …

юзга тўғри келадиган қуёшнинг нурий энергиясининг оз ёки кўплигини белгилашда қуёш радиациясининг интенсивлиги тушунчасидан фойдаланилади. қуёш нурига тик жойлашган 1 см2 сиртга 1 мин да тушувчи қуёшнинг нурий энергияси тўғри қуёш радиациясининг интенсивлиги деб аталади. тўғри қуёш радиациясининг муайян горизонтал ёки оғма сиртга тушиши инсоляция дейилади. инсоляциянинг катталиги муайян сиртга тушувчи нурларнинг тушиш бурчагига ва тўғри қуёш радиациясининг интенсивлигига боғлиқ. тўғри қуёш радиациясининг қуёш нурларига тик сиртдаги интенсивлигини s ҳарфи билан, қуёш зенитда бўлмаганда тўғри қуёш радиациясининг горизонтал сиртдаги интенсивлигини s’ ҳарфи билан белгилаймиз. расм. горизонтал сиртдаги инсоляцияни ҳисоблаш. энди s ва s’ орасидаги боғланишни чиқарамиз. фараз қилайлик, қуёш нурлари горизонтал сиртнинг кесими ас га тенг қисмига тушаётган бўлсин (1-расм). қуёшнинг горизонт билан ҳосил қилган бурчак масофасини қуёш баландилиги деб юритилади ва hθ билан белгиланади. 1-расмдан фойдаланиб айта оламизки, қуёш нурларига тик ав сиртга муайян вақтда қанча нурий энергия тушса, ас сиртга ҳам ўшанча энергия тушади. агар ҳар қайси сиртга …

аги i га боглик. ихтиёрий томонга қаратилган ва исталганча оғма сиртга тушадиган тўғри қуёш радиациясини қуйидаги формула бўйича аниклаш мумкин: s1= s [sin hθ cos ( + cos hθ sin(cos(a-a)], (3) бунда: hθ - қуёш баландлиги, (-оғма сиртнинг горизонт билан ҳосил қилган бурчаги, а – қуёш азимути, ( – оғма сиртга нормаль бўйича ўтказилган вертикаль текислик ва меридиан текислиги орасидаги бурчак. турли томонга қараган қия жойлардаги тупроқ қатламининг қизиши ҳам бир хил бўлмайди. жанубга қараган қия жойдаги тупроқ қатламининг темпиратураси бошқа томонларга қараган қия жойлардаги тупроқ қатламининг температурасидан юқори бўлади. шунинг учун турли томонларга қараган қия жойларга экинларни экиш вақтининг бошланиши ҳар хил бўлади. бундан ташқари турли хил экинлар учун майдонларни танлашда иссиқсевар ўсимликларга жанубга қараган қия жойларни, иссиқликни кам талаб қиладиган ўсимликларга эса шимолга қараган қия жойларни мўлжаллаш керак. шундай килиб, ихтиёрий томонга қараган ва оғма сиртларга тушадиган қуёш радиациясининг катталигини қишлоқ хўжалиги ходимлари ўзларининг амалий ишларида ҳисобга олишлари …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қуёш радиациясини спектрал таркиби ва уни ўлчовчи асбоблар"

1476126359_65296.doc 2 2 2 4 2 / 698 60 41900 60 10 19 , 4 1 м вт м вт с м ж мин см кал @ = × = - 2 / 1386 98 , 1 2 м вт s мин см кал o = = мин см кал 2 × + = 2 " 0 ' 0 0 n n n × + + + + = 5 5 4 3 2 1 n n n n n n урта мин см кал 2 мин см кал 2 ) 2 6 ( " 0 ' 9 8 7 3 2 1 n n n n n n n n n k d o + - d + + …

DOC format, 202.0 KB. To download "қуёш радиациясини спектрал таркиби ва уни ўлчовчи асбоблар", click the Telegram button on the left.

Tags: қуёш радиациясини спектрал тарк… DOC Free download Telegram