o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari

DOCX 28 pages 80.0 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 80.0 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

2-mavzu: o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari 1. markaziy osiyo jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari. 2. ix-xii asrlarda hukmronlik qilgan davlatlar. 3. amir temur va temuriylar davlati. 4. o‘rta osiyoning xonliklarga bo‘linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. 5. rossiya imperiyasi va sovet hukmronligi davrida o‘lkadagi ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy jarayonlar. 1. markaziy osiyo jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari. olimlarning ilmiy faraziga ko‘ra, biz yashayotgan ona zamin bundan besh milliard yil ilgari paydo bo‘lib, unda dastlab hech qanday hayot bo‘lmagan. ona yer tarixi geologik jixatdan arxey, paleozoy, mezozoy va kaynazoy eralariga bo‘linadi. arxey erasi oxilarida yerda juda oddiy mavjudotlar, paleozoyda esa suvda va quruqlikda yashovchi hayvonlar, mezozoyda sudralib yuruvchi jonzotlar, kaynazoyda sut emizuvchi hayvonlar paydo bo‘ladi. kaynazoy erasining to‘rtlamchi davri bundan 3-3,5 mln. yilgi davrni o‘z ichiga olib, bu davrda odamzotning dastlabki ajdodlari paydo bo‘ladi. ingliz olimlari ota-bola likilar o‘tgan asrning 50-60-yillarida …

2 / 28

qlangan. undan tashqari eng qadimgi qazilma odam qoldiqlari germaniyaning geydelberg, vengriyaning budapesht shahri yaqinidan ham topilgan. “arxantrop”lar (qadimgi odamlar) eng qadimgi odamlardan farqlanib, ular zamonamizdan 100-50 ming yil keyin yashaganlar. qadimgi odamlarning qazilma qoldiqlari dastavval germaniyaning neandertal vodiysidan topilganligi sababli fanda ularni “neandertal odami” deb nomlash qabul qilingan. neandertal qiyofasidagi odamlarning suyak qoldiqlari bugungi kunga qadar afrika, o‘rta yer dengizi qirg‘oqlari, o‘rta osiyo, yaqin va o‘rta sharq mamlakatlari hududlaridan, qora dengiz bo‘ylaridan, shimoliy yevropa hamda osiyo yerlaridan ko‘plab topilgan. bu qiyofadagi odamlar nisbatan jismoniy jihatdan ancha baquvvat bo‘lib, 25-26 yil umr ko‘rgan. ular toshdanxilma-xil qurollar yasashni bilganlar. 1968 yilda tadqiqotchilar fransiyaning tordoni viloyatidagi kromanon g‘oridan 5 ta odam daf etilgan mozorni ochib o‘rganadilar. tadqiqotlardan shu narsa ma’lum bo‘ldiki, bu yerda baland bo‘yli (180 sm.), tashqi ko‘rinishi va qiyofasi, miya hajmi zamonaviy odamlarga o‘xshash odamlar dafn etilgan. olimlar g‘ordan topilgan odamlar qoldiqlarini g‘or nomi bilan “kromanon odami”, ya’ni “zamonaviy odam” deb …

3 / 28

fikrlariga qaraganda, selungur topilmalarining yoshi 1 mln. yildan ziyodroqdir. selungur topilmalari orasidan eng ahamiyatlisi qadimgi odam jag‘ suyaklari, tishlari va yelka suyaklaridir. fanda “farg‘ona odami”-”fergantrop” deb nomlangan bu qazilma odam qoldiqlari eng qadimgi odam haqidagi tasavvurlarimizni yanada kengaytirish bilan birga o‘rta osiyo, xususan o‘zbekistonning insoniyat paydo bo‘lib rivojlangan o‘choqlardan biri ekanligini uzil-kesil isbotlaydi. bu davrga oid o‘zbekistondagi dastlabki yodgorlik teshiktosh (surxondaryo) g‘or makoni 1938 yilda a.okladnikov tomonidan ochilgan edi. keyinchalik o‘rta osiyo hududlarida tadqiqotchilar tomonidan o‘rta paleolit davriga oid ko‘plab makonlar aniqlandi va ularda tadqiqot ishlari olib borildi. so‘nggi paleolit uzoq davom etgan qadimgi tosh asrining oxirgi bosqichi bo‘lib, nisbiy tarzda mil. avv. 40-12 ming yilliklarni o‘z ichiga oladi. bu davr yodgorliklari muste madaniyati yodgorliklari madaniyatiga nisbatan kamroq o‘rganilgan. hozirgi kunga qadar o‘rta osiyoda bu davrga oid 30 dan ziyod makonlar ochilgan. samarqand (shaharning o‘zida), xo‘jag‘or (farg‘ona vodiysi), shug‘nov (pomir etaklari), ko‘lbuloq (toshkent viloyati), qorakamar (tojikiston), achisay (qozog‘iston) yodgorliklari shular …

4 / 28

i. neolit davri qabilalari aksariyat hollarda daryo sohillari va tarmoqlari yoqasida, ko‘l bo‘ylarida yashab, tabiiy imkoniyatlardan kelib chiqqan holda baliqchilik va ovchilik yoki dehqonchilik va chorvachilik, ayni vaqtda qisman hunarmandchilik bilan shug‘ullanganlar. tadqiqotlar natijalariga qaraganda tosh va bronza davrlari o‘rtasida mis-tosh (eneolit) davri bo‘lganligi aniqlangan. bu davr metall qurollarning barchasi bronzadan qilinmay sof misdan yasalganligi ma’lum. o‘rta osiyoda eneolit davri nisbiy tarzda mil. avv. iv ming yillikning oxiri-iii ming yillikning boshlarini o‘z ichiga oladi. bu davrda mis o‘zining kimyoviy xossalari (tez eruvchanlik, egiluvchanlik) tufayli xo‘jalik hayotda ustunlik qila olmadi. ishlab chiqarishda avvalgidek tosh qurollar asosiy o‘rinda bo‘lib qoldi. shuning uchun ham bu davr mis-tosh asri deb yuritiladi. eneolit davriga oid muhim yodgorliklar janubiy turkmanistondagi anov va nomozgohtepa hududlarida aniqlangan. bu yerdagi uy-joylar xom g‘ishtdan qurilgan. moddiy topilmalar orasida mis qurollar tosh qurollarga nisbatan kamchilikni tashkil etadi. o‘lkamizdagi qoyatosh rasmlarning eng nodir namunalari zarautsoy, sarmishsoy, bironsoy, ko‘ksaroy, takatosh, teraklisoy kabilar bo‘lib, …

5 / 28

adaniyatining shakllanishi uzoq va bosqichma-bosqich davrlarni bosib o‘tgan. o‘zbekistonning turli hududlarida tadqiqotchilar qadimgi shahar xarobalarini topib tekshirdilar. ko‘p sonli arxeologik topilmalarning dalolat berishicha bu ko‘hna shaharlar ba’zilarining yoshi 2 700-3000 yildan kam emas. ularga afrosiyob, ko‘ktepa (samarqand), qiziltepa (surxon vohasi), uzunqir, yerqo‘rg‘on (qashqadaryo vohasi) va boshqalar kiradi. bu ko‘hna shaharlar tarixi hozirgi samarqand (afrosiyob-maraqanda), kitob-shahrisabz (uzunqir) yoki qarshi (erqo‘rg‘on) hududlarida davom etdi. vatanimiz tarixini o‘rganishidagi dastlabki yozma manba sifatida “avesto” katta ahamiyat kasb etadi. “avesto”da ahmoniylargacha bo‘lgan geografik, hududiy nomlar, atamalar, ijtimoiy-iqtisodiy ma’lumotlar, siyosiy tarix, diniy falsafa va turli ma’lumotlar saqlangan. davlatchilik paydo bo‘lishining muhim belgilaridan biri jamiyatning ijtimoiy tabaqalarga bo‘linishi hisoblanadi. ko‘pchilik manbalardan bizga ma’lumki, avesto jamiyati quyidagi to‘rtta tabaqaga bo‘linadi: 1) qohinlar 2) harbiylar 3) dehqon-chorvadorlar 4) hunarmandlar. jamiyatning bunday tabaqalashuvi qadimgi, ya’ni, zardushtiylikkacha bo‘lgan a’analarni o‘zida aks ettiradi. bu an’analar ayrim o‘zgarishlar bilan ko‘p asrlar, avestodan keyingi davrlarda ham saqlanib qoladi. jamiyatning boshqaruv tartibi haqida avestoda ma’lumotlar …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari"

2-mavzu: o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari 1. markaziy osiyo jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari. 2. ix-xii asrlarda hukmronlik qilgan davlatlar. 3. amir temur va temuriylar davlati. 4. o‘rta osiyoning xonliklarga bo‘linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. 5. rossiya imperiyasi va sovet hukmronligi davrida o‘lkadagi ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy jarayonlar. 1. markaziy osiyo jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari. olimlarning ilmiy faraziga ko‘ra, biz yashayotgan ona zamin bundan besh milliard yil ilgari paydo bo‘lib, unda dastlab hech qanday hayot bo‘lmagan. ona yer tarixi geologik jixatdan arxey, paleozoy, mezozoy va kaynazoy eralariga bo‘linadi. a...

This file contains 28 pages in DOCX format (80.0 KB). To download "o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda mustaqillik g‘oya… DOCX 28 pages Free download Telegram