elektrotexnika asoslari. ehm avlodlari

DOCX 5 стр. 20,9 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 20,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

1-mavzu. elektrotexnika asoslari. ehm avlodlari. informatsiya, axborot yoki ma’lumot kabi tushunchalar bizga kundalik hayotimizda tanish bo‘lishiga qaramasdan, informatsiya tushunchasining qat’iy ta’rifi mavjud emas. biror o‘rganilayotgan jonli yoki jonsiz obyekt to‘g‘risidagi yig‘ilgan og‘zaki, yozma (matn, jadval, rasm-chizma, sxema) yoki boshqa turli ko‘rinishdagi ma’lumotlar (axborotlar) yoki berilgan to‘plamni, biz odatda informatsiya deb qabul qilamiz. xx asr o‘rtalariga kelib, bu tushuncha keng ma’noda tushiniladigan «informatsiya» so‘ziga aylandi. informatsiya so‘zi bilan planetalar bo‘ylab jo‘natiladigan signallardan tortib, to o‘simlik va hayvonot olami va hattoki, inson organizmining eng kichik tuzilmalari ? genlarida saqlanadigan ma’lumotlar ham ifodalanadi. lekin, har qanday ma’lumotlar to‘plami obyekt to‘g‘risida aniq ma’lumot bermaydi va shu bilan birgalikda yig‘ilgan ma’lumotni tahlil qilish uchun maxsus usullar va texnik qurilmalar zarur bo‘lishi ham mumkin. informatsiya bu bizni o‘rab turgan moddiy olamning obyektlari, voqea-hodisalari, jarayonlar va ularning o‘zaro ta’siri, rivojlanishi va hokazolar haqidagi ma’lumotlar to‘plamining inson tomonidan, uning sezish organlari yoki yordamchi texnik vositalar yordamida anglanishi, o‘rganilishi …

2 / 5

arida esa «informatika» nomi bilan yuritiladi. bu o‘rinda elektron hisoblash mashinalari juda katta hajmdagi informatsiyani qayta ishlashga imkon beradigan samarali quroldir. ikkinchi muhim tushinchasi «informatsion texnologiyalar» tushunchasidir. odatda, «texnologiya» so‘zi moddiy ishlab chiqarish sohasiga nisbatan ishlatilib, biror materialni qayta ishlash yoki predmetni tayyorlash jarayonining maxsus texnik usullarini ifodalash maqsadida ishlatiladi. informatsion texnologiyalarda qayta ishlash uchun «xomashyo» sifatida «informatsiya» qaraladi va u kompyuter-programma va qo‘shimcha texnik vositalar yordamida avtomatik tarzda qayta ishlanadi. hozirgi kunga kelib, «informatsion texnologiyalar» informatika fanining ajralmas bir qismi bo‘lib, u inson faoliyatining turli sohalarida uchraydigan informatsiyalarni, apparat-programma vositalari va usullari yordamida qayta ishlash kabi vazifalarni bajarishga mo‘ljallangan. bu ta’rifdan ko‘rinib turibdiki, informatika va informatsion texnologiyalar tushunchalari bir-biriga juda yaqin. informatsion texnologiyalarning asosiy apparat vositasi elektron hisoblash mashinasidir. dunyo bozorida mavjud turli-tuman ehm parklari orasida ivm (international business machine corporation) kompyuterlari yetakchi o‘rin tutadi. hisoblash texnikasining rivojlanish tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, uning quyidagi bir necha muhim davrlarni o‘z …

3 / 5

iy qabilalarda hisobni 20 gacha olib borishni ta’minlagan. hisoblashning bu usulida bir qo‘l barmoqlari "besh" ni, ikki qo‘l barmoqlari "o‘n" ni, qo‘l va oyoq barmoqlari birgalikda "yigirma" ni bildirgan. dastlabki va eng sodda sun’iy hisob asboblaridan biri birkadir. birka 10 yoki 12 ta tayoqchadan iborat bo‘lib, tayoqchalar turli-tuman shakllar bilan o‘yilgan. kishilar birka yordamida podadagi mollar sonini, yig‘ib olingan hosil miqdorini, qarz va hokazolarni hisoblashgan. hisoblash ishlarining murakkablashuvi esa yangi hisoblash asboblari va usullarini izlashni taqozo etardi. ana shunday ehtiyoj tufayli vujudga kelgan va ko‘rinishidan xozirgi cho‘tni eslatuvchi abak asbobi hisoblash ishlarini birmuncha osonlashtirdi. dastlabki hisob asboblaridan yana biri raqamlar yozilgan bir qancha tayoqchalardan iborat bo‘lib, shotlandiyalik matematik jon neper nomi bilan atalgan. neper tayoqchalari yordamida qo‘shish, ayirish va ko‘paytirish amallari bajarilgan. keyinroq bu asbob ancha takomillashtiriladi va nihoyat logarifmik chizg‘ich yaratilishiga asos bo‘ldi. mexanik davr.hisoblash texnikasida mexanik moslamalar davrini boshlab bergan mashinalardan biri nemis olimi vilgelm shikkard tomonidan 1623 …

4 / 5

a, u qo‘shish va ayirish amallarini bajaruvchi qurilma ekanligi ma’lum bo‘ldi. shunga qaramay, leonardo da vinchi xv-xvi asrlarda yasalgan hisoblash mashinalarining noma’lum ixtirochilaridan biri deb hisoblanib kelinmoqda. mexanik hisoblash mashinalarining tarixi esa, yuqorida aytib o‘tilganidek, paskal mashinasidan boshlanadi. blez paskalning otasi etyen paskal moliya ishlariga bog‘liq turli vazifalarda xizmat qilar edi va tabiiyki hisob-kitob uning ko‘p vaqtini olardi. yosh paskal otasining mehnatini yengillashtirishga urindi va hisoblash mashinasini yaratishga muvaffaq bo‘ldi. paskal soat mexanizmini hisoblash mashinasiga aylantiradi. o‘rtadagi tafovut shunda ediki, qo‘zg‘almas siferblat qo‘zg‘aluvchan, harakatlanuvchi soat mili esa, aksincha qo‘zg‘almaydigan bo‘ldi. siferblat dastlab hisob diskiga, keyinroq esa, hisob g‘ildiragiga aylandi. paskalniing mashinasi bo‘yi 30-40 sm eni 15 sm balandligi 10 sm bo‘lgan jez qutichadan iborat edi. paskalning mashinasi nemis matematigi, mexanigi va faylasufi gotfrid leybnisni ham ixtirochilikka undadi. ammo u faqat qo‘shish va ayirishning o‘zinigina emas, balki to‘rtta arifmetik amalni bajara oladigan mashina yaratishni istardi. leybnis 1673 yili shunday mashinani yaratdi …

5 / 5

ashinalari paydo bo‘la boshladi. shuning uchun ham bunday mashinalar elektromexanik hisoblash mashinalari deyiladi. elektromexanik hisoblash mashinalarining deyarli hammasida sonlar mashinaga maxsus tugma yordamida kiritiladi. bunday mashinalardan rossiyada odner arifmometri kabi ishlaydigan o‘nta tugmali "vk-1" mashinasi, keyinroq esa, barcha arifmetik amallarni bajarish uchun yetarli sonda tugmalari bo‘lgan hisoblash mashinalari yaratiladi. shuni aytish kerakki, bunday mashinalar mexanik mashinalarga nisbatan takomillashganligiga qaramay, unda mutaxassis-laborant 8 soatlik ish kunida hammasi bo‘lib 200 amal bajara olar edi. elektron hisoblash mashinalari davri.elektromexanik mashinalar ham, o‘z navbatida, xx asr fan va texnikasi taraqqiyoti ehtiyojlarini qoniqtira olmay qoldi. bu mashinalarda hisoblash jarayoni ko‘p vaqt talab qilishi, ya’ni ishlash tezligi va amal aniqligining kichikligi sababli yanada tezroq hisoblaydigan, yangi xil mashinalar yaratish zaruriyati tug‘ildi. shu boisdan ham hisoblash mashinalarida yuqoridagi talablarni amalga oshirishga zamin yaratuvchi elektron lampalardan foydalanish ustida jadallik bilan tadqiqot olib borila boshlandi. shu maqsad yo‘lida 1942-45 yillarda, birinchi bo‘lib aqsh dagi pensilvaniya universitetida, axborotlarni saqlash imkoniyatiga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "elektrotexnika asoslari. ehm avlodlari"

1-mavzu. elektrotexnika asoslari. ehm avlodlari. informatsiya, axborot yoki ma’lumot kabi tushunchalar bizga kundalik hayotimizda tanish bo‘lishiga qaramasdan, informatsiya tushunchasining qat’iy ta’rifi mavjud emas. biror o‘rganilayotgan jonli yoki jonsiz obyekt to‘g‘risidagi yig‘ilgan og‘zaki, yozma (matn, jadval, rasm-chizma, sxema) yoki boshqa turli ko‘rinishdagi ma’lumotlar (axborotlar) yoki berilgan to‘plamni, biz odatda informatsiya deb qabul qilamiz. xx asr o‘rtalariga kelib, bu tushuncha keng ma’noda tushiniladigan «informatsiya» so‘ziga aylandi. informatsiya so‘zi bilan planetalar bo‘ylab jo‘natiladigan signallardan tortib, to o‘simlik va hayvonot olami va hattoki, inson organizmining eng kichik tuzilmalari ? genlarida saqlanadigan ma’lumotlar ham ifodalanadi. lekin, har qanday m...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOCX (20,9 КБ). Чтобы скачать "elektrotexnika asoslari. ehm avlodlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: elektrotexnika asoslari. ehm av… DOCX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram