nejrojarrohlik tarixi

DOCX 17 pages 40.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 17
i боб. нейрожарроҳлик тарихи нейрожарроҳлик (асаб тизими жарроҳлиги) тиббиётнинг ўтган аср охирларида шаклланган ёш сохалардан бири бўлиб, назарий асоси - жарроҳия ва неврологиядир. бош суяк ва мия жароҳати, ҳамда уни асоратлари (тутқаноқ ва бошқалар)ни жарроҳлик йўли билан даволаш жуда қадим замонлардан бошланган. археологик топилмаларга кўра, бош суяк трепанацияси 6-10 минг йил илгари тош ва суякдан ясалган қуроллар ёрдамида, сўнг эса, металлдан тайёрланган тиббий асбоблар ёрдамида амалга оширилган. қулдорлик тизимидаёқ тиббиётга оид биринчи қўлёзмалар пайдо бўлган. мисрда 1873-йилда топилган таниқли эберс папирусида (узунлиги 20м, эни 30см) ёзилишига кўра (1550й. бизни эрагача) қадимги мисрликлар асаб тизими касалликларида, асосан бош суяк жароҳатлари ва улардаги суяк синишиларида бош суяк трепанациясиниқўллаганлар. э.смит папирусида (милоддан аввалги 1550й.) эса умуртқа поғонаси жароҳатлари ёритилган. қадимги хиндистон ва юнонистонда ҳам, марказий ва периферик асаб тизими касалликлари ҳақида маълумотга эга бўлишган, улар бош мия жароҳатида краниотомия ва ринопластикаларни қўллашган. буюк шифокор гиппократ (милоддан аввалги 460-377й.) ни «бошнинг яралари тўғрисида»ги асарида …
2 / 17
йил) тутқаноқни, менингитни ва бошқа касалликларни ёзиб қолдирган. гален (милоддан аввал 31-210 й.) бош мия анатомияси, бош ва орқа мия нервларини муккамал ўрганган. цельс ва гален даврларидаёқ, мия трепанацияси, репозицияси ва синган суякларни олиб ташлашда тиббий асбоблар ишлатилган. феодализм даврида европа ва осиёда гидроцефалия (жарроҳ антил византиядан), тутқаноқ (целий аврелиан), апоплексия ва сопороз ҳолатлар (александр трелесский) тўғрисида асарлар пайдо бўла бошланган. павел эгинский (620-680 й.) бош суягини синишини тўлиқ ёритиб берган. шуни таъкидлаб ўтиш керакки, ўртаосиёлик табиблар милоднинг iv йилида бош мия чаноғида мураккаб жарроҳлик амалиётиниўтказа-билишган. археологик қазилмаларда, 15 аср илгари яшаган аёлнинг бош суякнинг тепа қисмида ўтказилган трепанация қолдиқлари топилган. тепа суякқирғоқлари битиб кетганлиги жарроҳлик амалиётини яхши натижа берганлигини кўрсатади. абу алиибн сино «тиб қонунлари» асарининг iiiкитобида асаб тизими касалликлари, айниқса, тутқаноқ, мия ўсмалари, менингитлар, периферик асаб тизими, бош суяк трепанацияси ҳақида маълумотлар берган. араб табиби абулқосим xi асрда суяк трепанациясини ўтказган, ҳамда бош суякни ботиб синишларда муваффақиятли натижаларга …
3 / 17
беморда гемиплегия йўқолган. 1699-йилда пейроник эса, субдурал абсцессни олиб ташлангандан сўнг беморнитузалишига эришган. фаллопий бош суяк шикастланганда, мия ичига ва лат еган томонга қарама-қарши томонда,қон қуйилиши мумкинлигини айтиб ўтган. вальсалва (1666-1723) мия жароҳати натижасидаги фалажлар, жароҳат олган мия ярим шарига тескари бўлган томонда бўлишини такидлаган. xviii асрда тиббиётнинг ривожланишига физика, айниқса оптиканиривожланиши катта аҳмиятга эга бўлган. шу даврда мия анатомияси, физиологиясини ўрганиш давом этган (м.мальпиги, а.левенгук, р.декарт ва бошкалар). xviii асрнинг буюк ютуқларидан бири, бу ёпиқ мия шикастланишининг патогенезини ва патоморфологиясини ўрганиш бўлган. литтре (1658-1726) бош мия чайқалишини муфассал ёритиб берган.1677- йилда буарель ҳамма жароҳатларни ўз ичига олган «мия чайқалиши» ташҳисини қайта кўриб чиқиб, «миянинг лат ейиши» ташҳисини киритган. жан луи пти эса, биринчи марта мия чайқалиши ва мия лат ейишининг фарқларини белгилаб берган. у мия жароҳатини уч шаклини ажратган(мия чайкалиши, миянинг лат ейиши, мияни эзилиши). 1774-йил пти мия абсцессини муваффақиятли операциясиҳақида хабар берган. хvii-хiх асрларда россияда трепанация тез-тез ўтказилган. …
4 / 17
и операцияларни xix асрда н.ф.арендт, е.о.мухин, и.в.буяльский, х.х.соломонлар ўтказишган. н.и.пирогов асаб тизимини шикастланишининг илмий йўналишига асос солган. у симптомларнинг клиник таснифини таклиф қилган. н.и.пирогов миянинг шикастланиш симптомлари доимий эмас, у ўзгарувчан, бир-бири билан боғланиши мумкин ва бу ташҳис қўйишни анча қийинлаштиришни таъкидлаган. у мия жароҳатидаги баъзи фазаларнинг ривожланиш кетма-кетлигини қўрсатган, трепанацияга кўрсатмаларни аниқлаган ва уни бемордаги шок кўринишлари ўтгандан сўнг ўтказишни маслахат берган. лекин асаб тизимидаги операцияларнинг сони кўп эмас эди. қрим уруши (1854-1856) давридаги 10-та трепанациядан фақат 3-таси яхши натижа берган. xix асрнинг иккинчи ярмида тиббиёт, айниқса терапия ва жарроҳия тез ривожланган. 1895-йил рентгеннинг рентген нурлари тўғрисидаги ахборотдан бир йил ўтгач, нью-йоркли врач бризауд ва альберт лонд биринчи марта бош мия чаноғининг рентген суратини олганлар. ўтган асрнинг 80-йилларида нейрожарроҳлик асослари алохида фан сифатида шакллана бошлаган. унинг ривожланишига туртки бўлиб умумий оғриқсизлантириш (1846), антисептика (1867), ҳамда асептика (1892) хизмат қилган. бу асаб тизимида операциялар ўтказишни анча кенгайтирган ва ўлимликни камайишига …
5 / 17
ўтган. олмонияда э.бергманн нейрожарроҳлик бўйича биринчи қўлланмани ёзган, бу асар анча вақтгача жарроҳларнинг асосий китоби бўлиб қолган. 1894-йилда т.энендл биринчи марта эшитиш невриномасида операция ўтказган. xix асрнинг 80-йилларида баъзи бир асаб касалликларини жарроҳлик йўли билан даволашни и.п.мержеевский ва л.а.малиновский тақдим қилганлар. а.с.таубернинг 1888-йилдаги «бош мия жарроҳлиги» биринчи ўқув қўлланмасини нашр этилган. н.к.лисенков шу йили россияда биринчи марта «бош мия топографияси ва оператив жарроҳияси» қўлланмасини нашр этган. а.с.таубер ва н.к.лисенков рус нейрожарроҳликсининг асосчилари деб хисобланиши керак. 1896-йил 5-ноябрда шифокор к.в.рыхлинский миянинг пешона бўлагига қон қуйилиш ташҳисини қўйган. р.раум мия ичи гематомасини муваффақиятли олиб ташлагандан сўнг, бемор секин-аста тузалиб, униг эслаш қобилияти тикланган, операциягача бўлган руҳий хасталиклари йўқолган. 1885-йилда америка шифокори д.кортомонидан биринчи марта люмбал пункция қилинган. лекин бу маълумот шифокорлар томонидан эътиборга олинмаган. 1891-йили ташҳис қўйиш мақсадида люмбал пункцияг.квинке томонидан амалга оширилган. бу даврда люмбал пункциясини татбиқ этаётганлар ва амалга ошираётганлар - л.лихтейм ва п.фюрбрингердир. и.ф.буш «жарроҳликни ўқитишда қўлланма» асарида «бош …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nejrojarrohlik tarixi"

i боб. нейрожарроҳлик тарихи нейрожарроҳлик (асаб тизими жарроҳлиги) тиббиётнинг ўтган аср охирларида шаклланган ёш сохалардан бири бўлиб, назарий асоси - жарроҳия ва неврологиядир. бош суяк ва мия жароҳати, ҳамда уни асоратлари (тутқаноқ ва бошқалар)ни жарроҳлик йўли билан даволаш жуда қадим замонлардан бошланган. археологик топилмаларга кўра, бош суяк трепанацияси 6-10 минг йил илгари тош ва суякдан ясалган қуроллар ёрдамида, сўнг эса, металлдан тайёрланган тиббий асбоблар ёрдамида амалга оширилган. қулдорлик тизимидаёқ тиббиётга оид биринчи қўлёзмалар пайдо бўлган. мисрда 1873-йилда топилган таниқли эберс папирусида (узунлиги 20м, эни 30см) ёзилишига кўра (1550й. бизни эрагача) қадимги мисрликлар асаб тизими касалликларида, асосан бош суяк жароҳатлари ва улардаги суяк синишиларида бош с...

This file contains 17 pages in DOCX format (40.9 KB). To download "nejrojarrohlik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: nejrojarrohlik tarixi DOCX 17 pages Free download Telegram