il'dizmevalilar ahomiati

PPT 43 pages 3.4 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPT

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

слайд 1 мавзу. илдизмевалилар аҳамияти. қанд лавлаги биологияси ва етиштириш технологияси режа: илдизмевалилар аҳамияти қанд лавлаги - аҳамияти, келиб чиқиши, тарқалиши қанд лавлаги биологияси ва навлари қанд лавлаги етиштириш технологияси илдизмевали экинлар аҳамияти илдизида озиқа моддалар тўплайдиган ўсимликларга илдизмевалилар деб айтилади. бу гурухга серсув, ширали қуруқ моддаси кам бўлган илдизмевалилар киради. бу гуруҳдаги ўсимликлар ҳар хил ботаник оилани (шўра-дошлар, соябонгулдошлар, карамдошлар, мурак-кабгулдошлар) вакиллари бўлиб, уларнинг оиласида бир, икки ва кўп йиллик турлари учрайди. ўзбекистонда аксарият ҳолда икки йиллик турлари (қанд лавлаги, хашаки лавлаги, шолғом, сабзилар) экилмоқда. илдизмевалилар ҳар хил йўналишда қўлланилади. қанд лавлаги қанд ишлаб чиқариш учун экилади. қолган илдизмевалилар озиқ-овқат саноатида ва чорвага ем-хашак сифатида фойдаланилади. илдизмевалиларнинг таркибида 10 % дан 30 % гача қуруқ модда бўлади, уларнинг таркибида кўп миқдорда қанд, крахмал, тузлар, витаминлар (с, в, в2, р, к, е, н ва бошқа), каротин моддалари мавжуд. таркибида сув кўп бўлганлиги туфайли уларни сақлаш қийин. илдизмевали ўсимликлар техник (қанд …

2 / 43

. шиннининг қуруқ моддасида 60% қанд, 15% азотсиз моддалар, 8-9 % кул моддаси бўлади. шиннидан спирт, сут ва лимон кислотаси ишлаб чиқаради. жомнинг таркибида 15 % қуруқ модда, 10% азотсиз моддалар, 3 % клетчатка, 0,7 % кул, 0,1% мой ва 1,2 % оқсил бор. 100 кг қуруқ жомнинг тўйимлилиги – 80 озиқ бирлигига тенг. лавлагининг ҳосили 30 т/га бўлганда жомнинг чиқиши 24 т бўлади. барги илдизмева ҳосилининг 30-35 % ини ташкил этади. барг таркибида 20 % қуруқ модда, шу жумладан 2,5-3,5 % оқсил, 0,8 % мой бўлади. 100 кг баргининг тўйимлилиги 18-20 озиқ бир-лигига тенг. йиғиштирилган қанд лавлагининг 1 кг илдиз-меваси таркибида 0,25-0,26 озиқ бирлиги, 9-12 ҳазмланувчи протеин, 0,29-0,54 г кальций, 0,35-0,51 г фосфор ва баргида - 0,11-0,13 озиқ бирлиги 16-21 оқсил 1,08 г кальций ва 0,36 г фосфор мавжуд. қанд лавлагидан бўшаган ерларга кўпинча дала ва сабзавот экинлари экилади. экин тарихи. испан олимларининг айтишига кўра колифорниянинг санта-клара дарёси водийларида …

3 / 43

илдизмева ҳосили олинган. ўзбекистонда (1998 й.) 119,7 ц/га илдизмева олинган. уруғ ҳосили 15-20 ц/га. биологик хусусиятлари қанд лавлаги икки йиллик ўсимлик бўлиб, ўсув даври иккига бўлинади. биринчи йили илдиз мева ва тўпбарг ҳосил қилади ва 150-170 кун давомида ривожланади. иккинчи йили ана шу илдизмевалар қайта далага экилгач ўсиб, поя, гул ва уруғ ҳосил қилади. бу давр 100-120 кун давом этади. у биринчи йили шимолий туманларда 1800-2000°с фойдали ҳарорат талаб қилади. кейинги йили эса 2500-3500°с ҳарорат ривожланиши учун сарфланади. * биологик хусусиятлари қанд лавлаги уруғи +2-5°с иссиқликда уна бошлайди, +6-7°с да майса ҳосил қилади. майсалари баҳорги –4-5°с совуққа чидайди. лавлагида фотосинтез жараёни ва ривожланиш иссиқлик ҳарорати +20-25°с бўлганда жадал кечади. кузда ўсимликнинг ўсиши +2-4°с бўлганда тўхтайди. оналик илдизмева +3-4°с да яхши сақланади. қанд лавлаги ҳаётининг биринчи кунидан бошлаб намга талабчан, қурғоқчиликка чидамли. уруғ бўртиши ва униши учун уруғнинг оғирлигига нисбатан 150-170% сув сарфланади. илдизмеваларни йиғиштириш пайтида ёки қишда юқори ҳароратда сақланса, …

4 / 43

д лавлаги алмашлаб экишда кузги дон экинлари, ем-хашак ўтлар, беда, силос, ва дон учун маккажўхори ва бошқа экинлардан бўшаган майдонларга экилади. пахтачилик хўжаликларида ғўзадан кейин, бир майдонга кетма-кет қанд лавлаги экиш ман этилади, 3-4 йилдан кейин қайтариш мумкин, чунки бунда экинлар илдиз чириш касаллиги билан касалланиб, ҳосил 30-40% камайиб кетиши мумкин. асосий ишлов бериш – кузда ўтмишдош экин йиғиштириб олингандан сўнг 30-35 см чуқурликда шудгор қилинади. агарда кузда об-ҳаво яхши келса, ерни текислагич ёрдамида текисланади. баҳорда ёғингарчилик кўп бўлиб, ер қотиб қолган бўлса, борона билан чизелланиб, юмшатилади ва енгил текисланади. шўрланган ерларни шудгорлашдан сўнг, суғориш учун поллар (чеклар) олинади, декабр-феврал ойларида шўр ювилади, сўнгра олинган поллар текисланади, дала чизелланади ва экишдан олдин текисланиб борона қилинади. экиш вилоятларда март ойинининг биринчи ва иккинчи ўн кунлигида, қорақалпоғистон респуб-ликаси ва хоразм вилоятида апрелда бошланади. экиладиган уруғ давлат андозаларига жавоб бериши лозим. кўп уруғли лавлагининг унувчан-лиги 80 %, бир уруғлиники 96 % дан паст …

5 / 43

ораларига тракторда ва қўлда ишлов берилади. май ойининг охирида июннинг бошларида биринчи марта озиқлантирилади. иккинчи марта биринчи ўсиш сувидани олдин озиқлантирилади. ўсимликлар, айниқса, июл ва август ойларининг бошида сувга кўп талабчан бўлади. бу даврларда экинларни ҳар 7-10 кун, кейинроқ эса 15-20 кун, сентябр ва октябр ойларида 1 маротабадан суғорилади. ўғитлаш тартиби. қанд лавлаги калий ва азот ўғитларига кўпроқ, фосфорга эса камроқ талабчан ўсимлик. 90 р, 60 к ва 20-40 т/га чириган гўнг ерни ҳайдашдан олдин солинади. азотли ўғитлар учга бўлиб берилади: n20 - экиш билан бир вақтда, n90 - биринчи сувдан, n90 - иккинчи сувдан олдин берилади. ўсимликларни азот ўғити билан озиқлан-тириш июл ойининг бошларида тугалланиши зарур, чунки азот билан озиқлантириш кечик-тирилса, пояси тез ривожланиб, илдизмеваси таркибидаги қанд моддаси камайиб, қишда сақланиш ёмонлашади. ҳосилни йиғиш ва сақлаш. ҳосилни йиғиштиришдан олдин (октябр охири - ноябр бошларида) баргни кир 1,5 ёрдамида ўриб олиш, илдизмевасини мтз 80 ёки мтз 60 тракторларига ўрнатилган махсус …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "il'dizmevalilar ahomiati"

слайд 1 мавзу. илдизмевалилар аҳамияти. қанд лавлаги биологияси ва етиштириш технологияси режа: илдизмевалилар аҳамияти қанд лавлаги - аҳамияти, келиб чиқиши, тарқалиши қанд лавлаги биологияси ва навлари қанд лавлаги етиштириш технологияси илдизмевали экинлар аҳамияти илдизида озиқа моддалар тўплайдиган ўсимликларга илдизмевалилар деб айтилади. бу гурухга серсув, ширали қуруқ моддаси кам бўлган илдизмевалилар киради. бу гуруҳдаги ўсимликлар ҳар хил ботаник оилани (шўра-дошлар, соябонгулдошлар, карамдошлар, мурак-кабгулдошлар) вакиллари бўлиб, уларнинг оиласида бир, икки ва кўп йиллик турлари учрайди. ўзбекистонда аксарият ҳолда икки йиллик турлари (қанд лавлаги, хашаки лавлаги, шолғом, сабзилар) экилмоқда. илдизмевалилар ҳар хил йўналишда қўлланилади. қанд лавлаги қанд ишлаб чиқариш учун э...

This file contains 43 pages in PPT format (3.4 MB). To download "il'dizmevalilar ahomiati", click the Telegram button on the left.

Tags: il'dizmevalilar ahomiati PPT 43 pages Free download Telegram