қаттиқ жисмлар механикаси

DOC 196.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403928510_48553.doc s f = s 2 м н c dc = e s s s c dc × = e s f k x s e = × ÷ ø ö ç è æ 2 f ( ) l d l d × = = f a w n 2 1 s e f w n × × = l 2 2 1 l d 0 l l a = d d 0 l l l l d + = 0 d a l t 0 l l a = d a t t 0 0 0 l l l l l - = d = a ) 1 ( 0 t a + = l l ) 1 ( 1 0 1 t a + = l l 0 2 l l = 2 2 1 2 1 1 t a + a + = l l l l …

аттиқ жисмга ташқи куч таъсир этса, зарралар мувозанат вазиятидан силжийди. натижада зарраларни ўзаро таъсир кучлари заррани аввалги жойига қайтаришга ҳаракат қилади. агар силжиш унча катта бўлмаса, зарраларнинг ўзаро таъсир кучи зарраларни ўз жойига қайтаради. бундай ходисага эластик деформация дейилади. агар ташқи куч катта бўлса зарраларнинг мувозанат вазиятидан силжиши катта бўлади, натижада зарраларнинг ўзаро таъсир кучи зарраларни аввалги ҳолатига қайтара олмайди. бу ходиса пластик деформация дейилади. демак қаттиқ жисмларнинг ташқи куч таъсирида шаклини ёки ҳажмини ўзгаришига деформация деб аталади. деформацияни ўзи бир неча кўринишга эга. 1) чўзилиш ёки сиқилиш деформацияси, 2) силжиш деформацияси, 3) эгилиш деформацияси, 4) буралиш деформацияси. чўзилиш деформациясини кўриб чиқайлик: узунлиги ℓ кўндаланг кесим юзи s бўлган стержен олиб, уни бир томонини маҳкамлаб, иккинчи томонига ташқи куч таъсир эттирамиз. бу кучга қарама-қарши йўналган эластиклик кучи пайдо бўлади. демак эластиклик кучи - бу зарраларнинг ўзаро таъсир кучларининг тенг ташкил этувчисидир. эластик деформацияланган жисмда пайдо бўлган эластиклик кучи жисмни исталган …

3) бу ерда е – пропорционаллик коэффициенти бўлиб, эластиклик модули ёки юнг модули деб аталади. юнг модули (е) ҳар бир жисм учун ўзгармас бўлиб, уни қиймати фақат деформацияланаётган жисм материалига боғлиқ. агар е нисбий деформация 1 га тенг бўлса, юнг модули (е), кучланишга ( ) тенг бўлади. ε=1, е= (4) (4) формуладан кўринадики юнг модули бир бирлик нисбий деформацияни (е) ҳосил этувчи кучланиш ( ) сон қийматига тенг. агар (3) формулага (1) ва (2) формулаларни қўйсак, чўзилиш деформацияси учун гук қонунини келтириб чиқарамиз. . бундан (4) чи формуладаги деб белгилаб f =кδх, ва f = - fэл бўлганлиги учун fэл = - кδх (5) бўлади. бу ерда к – пропорционаллик коэффициенти бўлиб жисмни материалига ва ўлчамларига боғлиқдир. одатда к ни – жисмни бикирлиги деб ҳам аталади. эгилиш деформацияси учун гук қонуни куйидагича кўринишга эга бўлади: λ=α.f (6) бу ерда λ – эгилиш масофаси, α- жисмни материалига ва ўлчамларига боғлиқ бўлган, …

зарур. эластик деформацияга учраган жисмни потенциал энергиясини топиш учун иш формуласидан фойдаланамиз. жисмни чўзишда ташқи куч 0 дан f гача ортиб боради. худди шунга ўхшаш кучланиш ҳам 0 дан ( гача ортиб боради. шунинг учун деформация вақтида бажарилган иш (а) ўртача кучни абсолют узайиш га кўпайтмасига тенг бўлади. (7) бу формулага (4) –формулани қўйсак кўринишга эга бўлади. қаттиқ жисмни иссиқликдан кенгайиш хоссаси. юқорида кўриб ўтдикки қаттиқ жисм фазовий панжарага эга бўлиб, панжара тугунларида атомлар жойлашган бўлади. бу атомлар (зарралар) ўзларининг мувозанат вазияти яқинида тебранма ҳаракат қиладилар. агар қаттиқ жисмга иссиқлик миқдори берилса атомларни тебранма ҳаракати ортади ва атомлар орасидаги масофа ҳам ўзгаради. демак қаттиқ жисмни иссиқликдан кенгайиши, панжара тугунларида жойлашган атомларнинг тебранма ҳаракат энергиясининг ортишига боғлиқдир. бу тушунчани физик моҳиятини молекулаларнинг ўзаро таъсир потенциал эгри чизиғи ёрдамида аниқроқ тушунтириш мумкин. абцисса ўқига атомлар орасидаги масофа r ва ордината ўқи бўйлаб потенциал энергияни қўямиз. в нуқта потенциал ўрани туби сатхини белгилайди. …

асини ўзгаришига пропорционал бўлади. embed equation.3 t (8) бу ерда - жисмни t0 температурадаги узунлиги, t = t – t0 - чизиқли кенгайиш коэффициенти. t0= 00с да, жисмни узунлиги 0 бўлсин, бу ҳолда (8) формула қўйидаги кўринишга келади. (9) бундан ни топсак (10) (10) формуладан кўринадики чизиқли кенгайиш коэффициенти жисмнинг бир градус қизиганидаги нисбий узайишига тенгдир. (10) чи тенгламани бошқача кўринишда ёзиш мумкин. (11) (11) тенглама жисмларни чизиқли кенгайиш қонунидир. чизиқли кенгайиш коэффициентини топиш учун жисмни бошланғич температураси 00с бўлиши шарт эмас. ихтиёрий температурадан бошлаш мумкин. масалан t01с температурада жисмни узунлиги (12) бўлсин. t с температурада жисмни узунлиги 0 (1 + (t 2) (13) бўлсин. (12) ва (13) тенгламаларни бир-бирига бўлиб, умумий махражга келтирамиз: embed equation.3 бундан ва бу формуладан ( ни топамиз: (14) полимерлар деформацияси. юқорида кўриб ўтдикки деформациянинг бир нечта турлари бор. полимер материаллар учун деформациянинг катта қайтиш деформацияси борлиги хоссаси билан характерланади. полимерга таъсир этаётган ташқи таъсирни …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қаттиқ жисмлар механикаси"

1403928510_48553.doc s f = s 2 м н c dc = e s s s c dc × = e s f k x s e = × ÷ ø ö ç è æ 2 f ( ) l d l d × = = f a w n 2 1 s e f w n × × = l 2 2 1 l d 0 l l a = d d 0 l l l l d + = 0 d a l t 0 l l a = d a t t 0 0 0 l l l l l - = d = a ) 1 ( 0 t a + = l l ) 1 ( …

DOC format, 196.5 KB. To download "қаттиқ жисмлар механикаси", click the Telegram button on the left.

Tags: қаттиқ жисмлар механикаси DOC Free download Telegram