don-dukkakli ekinlar. no’xat biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi.

DOCX 8 pages 30.8 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.8 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

don-dukkakli ekinlar. no’xat biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi. reja; 1.1. dukakli don ekinlarining vakillari, axamiyati, ekin maydonlari. 1.2.. yetishtirish texnologiyasi 1.3..biologik azot. tayanch iboralar: tugunak bakteriyalar, fiksasiya, inokulyasiya, almashtirib bo‘lmaydigan aminokislotalar, qazmlanadigan oksil. dukakli don ekinlarining vakillari, axamiyati, ekin maydonlari. dukkakli don ekinlariga ko‘k no‘xat, no‘xat, soya, mosh, loviya, yasmiq, burchoq, hashaki dukkak, vigna, lyupin, vika kiradi. ularni hammasi dukkaklilar – oilasiga mansub. biologiyasi, o‘stirish texnologiyasi, olingan mahsulot sifati bo‘yicha bu ekinlar o‘xshash. dukkakli don ekinlari don ekinlariga nisbatan oqsilga boy, hazmlanishi oson, sifatli, arzon don hosili beradi va tuganak bakteriyalar yordamida havodagi azotni o‘zlashtirish xususiyatiga ega. dukkakli don ekinlarini yetishtirish qishloq xo‘jaligidagi uchta asosiy muammoni hal qilishga imkon beradi: 1) don yetishtirishni ko‘paytirish; 2) o‘simlik oqsili muammosini hal etish; 3) tuproq unumdorligini oshirish. bu ekinlar foydalanishiga ko‘ra oziq-ovqat (ko‘k no‘xat, no‘xat, mosh, loviya, soya), yem-xashak (vika, xashaki no‘xat, lyupin, xashaki dukkak va boshq.) universal (yasmiq, burchoq), ko‘k o‘g‘it (alkoloidsiz lyupin) …

2 / 8

foydalaniladigan bir oziqa birligida 85 g hazmlanadigan oqsil bor. oziqalardan foydalanishni taxlillarini ko‘rsatishicha oziqa birligida oqsil tanqisligi kovush qaytaradigan mollarda oziqa sarfini 1,3-1,5 cho‘chqalarda 2 barobar oshirishga olib keladi. aqsh, kanada, argentina va boshqa rivojlangan mamlakatlarda oqsil tanqisligi dukkakli don ekinlari, bedani ko‘p ekish hisobiga qoplanadi. o‘simlik oqsilini ishlab chiqish arzon. dukkakli don ekinlarining urug‘ida oqsil ko‘p, arpa va sulining 1 o.b.da hazmlanadigan oqsil 70 va 63 g., ko‘k no‘xat, vika, soyada 160, 186, 300 g. yetadi. shuning uchun dukkakli don ekinlari ajoyib oziqa va oziq-ovqat ekinlari bo‘lishi bilan bir qatorda boshqa oziqalarning ham qimmatini oshiradi. dukkakli don ekinlari urug‘larida lizin, triptofan, metionin, valin, treoninning miqdori ko‘p. lizin miqdori bo‘yicha dukkakli don ekinlari oqsili hayvon mahsulotlaridan tayyorlangan oziqalarga yaqin turadi. suyak unida 8,2 %, soyada 7,6 %, lizin (oqsilda) bor. dukkakli don ekinlari acteri hazmlanishi quyidagicha: ko‘k no‘xatda – 88 %, vikada – 91, suli va arpada – 78 va …

3 / 8

halanadi. dunyo dehqonchiligida dukkakli don ekinlari 135 mln ga maydonga ekiladi. dukkakli don ekinlari maydoni don ekinlarning yalpi maydonini 10-11 dan 20-25 % tashkil qiladi. ekin maydoni bo‘yicha soya, no‘xat, ko‘k no‘xat muvofiq holda o‘rinlarni egallaydi. o‘zbekistonda soya, no‘xat, mosh, loviya, ko‘k no‘xat, yasmiq, burchoq keng tarqalgan. respublikamizda 2004 yilda dukkakli don ekinlari sug‘oriladigan yerlarda 5,0 ming ga ekish rejalashtirilgan. botanik tavsifi. barg. dukkakli don ekinlarning bargi tuzilishiga ko‘ra uch guruhga bo‘linadi: patsimon bargli o‘simliklar (ko‘k no‘xat, yasmiq, burchoq, no‘xat, hashaki dukkak), uchtalik bargli o‘simliklar (soya, loviya, mosh, vigna), panjasimon bargli o‘simliklar (lyupin). ildiz tizimi – o‘q ildiz va yon ildizlardan iborat bo‘lib 1-2 m chuqurga kirib boradi hamda asosan tuproqning haydalma qatlamida ildiz massasining ko‘pchilik qismi joylashgan. o‘zbekistonning sug‘oriladigan bo‘z tuproqlarida ildiz tizimining 80-90 % tuproqning haydalma qatlamida joylashadi. poya – dokkakli don ekinlarida turlicha tuzilishga ega. soya, lyupin, hashaki dukkak, loviyaning zich tupli shakli, no‘xat o‘simliklarida poyalar vegetasiya …

4 / 8

, 3) poyani shoxlanishi, 4) shonalash, 5) gullash, 6) dukkaklarni hosil bo‘lishi, 7) pishish, 8) to‘la pishish. biologik xususiyatlari. haroratga talabi. dukkakli don ekinlari o‘sish davrida haroratni turlicha talab qiladi. urug‘lar kancha past haroratda unib chiqsa, ularni past haroratdan zararlanishi shuncha kam bo‘ladi. ko‘k no‘xat va yasmiq unib chiqish fazasida 8 0s, lyupin va hashaki dukkak 6 0s, soya 3-4 0s savuqqa bardosh beradi. sovuqqa eng chidamsiz o‘simlik loviya va mosh –1 0s nobud bo‘ladi. namga talabi. dukkakli don ekinlari g‘alla ekinlariga nisbatan nimlikka talabchan. ular sizot suvlar yaqin joylashgan tuproqlarda yomon o‘sadi. soya, ko‘k no‘xat, hashaki dukkak, lyupin namga juda talabchan. eng qurg‘oqchilikka chidamli dukkakli don ekinlari no‘xat va burchoq. loviya va yasmiq oraliq o‘rinni egallaydi. tuproqda optimal namlik chdns 100 - 60 % bo‘lganda, o‘simliklar yaxshi o‘sadi. oziqa elementlariga talabi. o‘zbekistonda eng keng tarqalgan ekinlardan no‘xat bir tonna urug‘ va shunga muvofiq acterial organlar hosil qilish uchun 52 …

5 / 8

akli ekinlar 1 kg oqsil yetishtirish uchun qo‘ng‘irboshlar oilasiga mansub o‘simliklarga nisbatan kam energiya sarflaydi. misol uchun, yaltirbosh 1 kg oqsil hosil qilish uchun 65 mj, beda shuncha oqsil sintezi uchun 21 mj, 1 t oqsil uchun 80 gj energiya sarflaydi. biologik azotni o‘zlashtirish fotosintez jarayoni bilan bog‘liq. havo azoti ko‘proq o‘zlashtirilsa fotosintez jarayoni shuncha faollashadi. dukkakli ekinlar havo azotini rizobium avlodiga kiruvchi bakteriyalar yordamida o‘zlashtirib, mavsum davomida ma’lum miqdorda azot to‘playdi. beda 2-3 yil davomida 1 ga maydonda 250-400 kg azot to‘playdi. bedadan keyin 2-3 yil mobaynida ekinlardan yuqori hosil yetishtirish mumkin. o‘zbekistonda dukkakli o‘tlar, dukkakli don ekinlari qancha ko‘p ekilsa, yetishtiriladigan oqsil miqdori shuncha ko‘payadi, tuproq unumdorligi ortadi, ekologik muammolar hal qilinadi. biologik azotning o‘zlashtirilishi ma’lum sharoitlardagina faol o‘tadi. dukkakli ekinlarda yashaydigan bakteriyalarning 11 turi mavjud. ularning har bir turi alohida o‘simlik turiga moslashgan. r. acteria – soyada, r. legiminozarum – vika, ko‘k no‘xat, yasmiq, burchoqda, r. lupunus …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "don-dukkakli ekinlar. no’xat biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi."

don-dukkakli ekinlar. no’xat biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi. reja; 1.1. dukakli don ekinlarining vakillari, axamiyati, ekin maydonlari. 1.2.. yetishtirish texnologiyasi 1.3..biologik azot. tayanch iboralar: tugunak bakteriyalar, fiksasiya, inokulyasiya, almashtirib bo‘lmaydigan aminokislotalar, qazmlanadigan oksil. dukakli don ekinlarining vakillari, axamiyati, ekin maydonlari. dukkakli don ekinlariga ko‘k no‘xat, no‘xat, soya, mosh, loviya, yasmiq, burchoq, hashaki dukkak, vigna, lyupin, vika kiradi. ularni hammasi dukkaklilar – oilasiga mansub. biologiyasi, o‘stirish texnologiyasi, olingan mahsulot sifati bo‘yicha bu ekinlar o‘xshash. dukkakli don ekinlari don ekinlariga nisbatan oqsilga boy, hazmlanishi oson, sifatli, arzon don hosili beradi va tuganak bakteriyalar yordamida ...

This file contains 8 pages in DOCX format (30.8 KB). To download "don-dukkakli ekinlar. no’xat biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi.", click the Telegram button on the left.

Tags: don-dukkakli ekinlar. no’xat bi… DOCX 8 pages Free download Telegram