maktabgacha yoshdagi bolalar ovqat hazm qilish organlari fiziologiyasi va gigienasi

DOCX 17 pages 584.4 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 584.4 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

мактабгача ёшдаги болалар овқат ҳазм қилиш органлари физиологияси ва гигиенаси режа: 1. овқат ҳазм қилиш тизимининг умумий тузилиши. 2. овқат ҳазм қилиш тизимининг ёш хусусиятлари. 3. турли ёшдаги болаларнинг овқатланиши 4. организмда модда алмашинуви. 5. овқатланиш гигиенаси. 6. мтмда болаларнинг овқатланишнинг ташкиллаштириш таянч тушунчалар: сут тишлар, ошқозон, жигар, сўрилиш, моддалар алмашинуви, оқсил, углэводлар, витамин. одам ҳаёт фаолиятини сақлаши, мэҳнат қилиши, ўсиб, ривожланиши учун ташқи муҳитдан овқат моддаларини қабул килади. овқат ҳазм қилиш каналида мэханик майдаланади, химик парчаланади, сурилади. одамнинг ҳазм қилиши канали 8-10 м. узунликда бўлиб, девори уч қаватдан: ички шиллиқ, ўрта-мускул, ташқи-сэроз қаватларидан тузилган. овқат ҳазм қилиш каналига: оғиз бўшлиғи ва ундаги органлар халқум, қизил ўнгач, ошқозон, ингичка ва йўғон ичаклар, йирик безлардан жигар, мэъда ости бези киради. овқатнинг таркибида оқсиллар, ёғлар, углэводлар, витаминлар, минерал тузлар ва сув бўлади. оғиз бўшлиғи дахлизи ва хакикий оғиз бўшлиғидан ташкил топган бўлиб, бу эрда овқат тишлар ёрдамида мэханик майдаланади, сўлак безларидан ишлаб …

2 / 17

безларини, юқори девори эпителийи танглай, лаб соҳаси эпителийи эса лаб безларини ҳосил қилади. катта сўлак безларига қулоқ олди, жағ ости ва тил ости сўлак безлари кириб, улар оғиз бўшлиғидан ташқарида жойлашсада, найлари оғиз бўшлиғига очилади. қулоқ олди бези (гландула паротоидэа) сэроз суюқлик ишлаб чиқарувчи без бўлиб, оғирлиги 20-30 г. у энг катта сўлак бези бўлиб, нотўғри шаклга эга. қулоқ олди бези қулоқ супрасини олдида ва пастида, пастки жағ суяги шохининг ташқи юзасида жойлашиб, қисман чайнов мушагини ёпиб туради. уни ташқи томондан фасция ва тери қоплаган. юқорида без ёноқ равоғигача борса, пастда пастки жағ бурчагигача тушади20. она қорнида боланинг 5 ойлигидан бошлаб сут тишларининг ҳужайралари вужудга кела бошлайди. боланинг 6-8 ойлигидан бошлаб, сут тишлари чиқа бошлайди. аввал 6 ойликдан кесувчи сўнг сут тишлари, кичик озиқ тишлар чиқади. сут тишлари 20 та бўлади: 2та кесувчи, 1та қозиқ, 2 та кичик озиқ тишлари. сут тишлари 6-7 ёшдан бошлаб доимий тишлар билан ўрин алмашинади. …

3 / 17

ш ва чиқиш қисмлари, туби, катта, кичик айланалари ажратилади, ошқозоннинг кириш ва чиқиш қисмлари мускуллардан тузилган бўлиб, сфинтер деб юритилади. ошқозон ҳам бошқа ҳазм каналлари сингари шиллик, мускул, сэроз қаватларидан тузилган бўлади. ошқозон шиллик қаватининг остида 14 млн. ошқозон безлари жойлашган бўлади. ошқозон мускуллари қисқарган вақтда овқат аралашади. ошқозоннинг ҳажми катта одамларда ўрта ҳисобда 2,5-3 дм3 этади. уларда бир суткада 1,5-2 дм3 ошқозон шираси ишлаб чиқарилади. ошқозон ширасининг 99% сув, 0,3-0,4% органик модда ва тузлардан иборат. ошқозон шираси кислотик хусусиятга эга бўлиб, таркибида 0,3-0,4% хлорид кислота сақланади. рн-2,5 тэнг. ошқозон безларида шиллиқ модда ҳам ишлаб чиқарилади. бу модда шиллик қаватни турли химик, мэханик таъсирлардан саклайди. боланинг ёши ортиши билан ошқозоннинг ҳажми ҳам ўзгариб боради. янги туғилганларда – 30-45смз булса, 10-12 ёшда 1500см3 бўлади. боланинг ёши ортиши билан ошқозоннинг шакли ҳам ўзгариб боради. 2 ёшгача ошқозон нок шаклида бўлса, 7 ёшда рэторта колба шаклида бўлади. турли ёшдаги болаларнинг овқатланиши болалар организми …

4 / 17

а массаси ҳисобига сутка давомида 3,5-4 ёғ истэъмол қилиши зарур. агар бола овқатида ёғ етарли бўлмаса спэцифик ва носпэцифик иммунитетларнинг ҳосил бўлиши камайиб кетади, бу нарса ўз навбатида турли касалликларга берилувчанликни кучайтиради. углэводлар. углэводлар организм учун энг осон ва тез энергия берувчи модда бўлиб, улар картошка, донлар, мэва-чэва ва полиз маҳсулотлари таркибида кўп бўлади. танага полисахарид кўринишида қабул қилинган углэводлар ошқозон ичак йўлида моносахаридларгача (масалан глюкозагача) парчаланиб, қонга сурилади ва тўқима хўжайраларининг фаолияти учун энергия беради. глюкоза фақат энергия манбаи бўлибгина қолмасдан нуклэин кислоталар ва хўжайра тцитоплазмаси таркибига ҳам киради. шунинг учун ўсиш жараёнида унинг етарли бўлиши муҳим пластик аҳамиятга эга. сут эмадиган болалар суткасида 1 кг. тана массаси ҳисобига 10-12 гр. углэвод қабул қилиши лозим. қабул қилинган мэъёрлрга кўра 1-3 ёшли болалар суткасига – 193 гр., 4-7 ёшлар – 287 гр., 9-13 ёшлар – 370 гр. углэводларни овқат билан истэъмол қилиш белгиланган. витаминлар. витаминлар бу организмнинг нормал фаолияти учун …

5 / 17

ёки полинэврит касаллигини келтириб чиқаради. уни етишмаслигидан тез чарчашлик, ланжлик холлари келиб чиқади. унинг манбаи тухум сариғи, мол жигари, ачитқи, дуккаклилар, буғдой ва бошқалар. витамин в2 - нон, помидор, сут ва сут маҳсулотларида, тухум, жигар, гўштда кўп учрайди. у етишмаганида лаб териси зарарланади, ёрилиб усти корамтир пўст билан қопланади. кейинчалик кўз ва тана терисининг бошқа қисимлари ҳам зарарланади, тери пўст ташлай бошлайди, кам қонлилик, нерв тизими фаолияти бузилиб, хушдан кетиш холлари ҳам учрайди, қон босим пасайиб кетади. витамин рр – кўкатларда, сабзи, картошка, нўхат, бўғдой, пишлок, сут, гўшт ва жигарда учрайди. бу витаминнинг етишмаслигида болаларда оғзидан кўпрок сўлак ажралиш ва ич кетиш холлари учрайди, тери дағғаллашиб қолади ва унинг узақ вақт давомида етишмаслиги болаларда руҳий касалликларга олиб келади. витамин в12 - ҳайвонлар ва балиқларнинг жигарида бўлади, уни етишмаслиги камқонлик кассалигига олиб келади. витамин с – мэва, полиз маҳсулотларида айниқса кора смородина, исмолоқ, карам, апэльсин, лимон, мандарин такибига киради. бу витаминнинг …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yoshdagi bolalar ovqat hazm qilish organlari fiziologiyasi va gigienasi"

мактабгача ёшдаги болалар овқат ҳазм қилиш органлари физиологияси ва гигиенаси режа: 1. овқат ҳазм қилиш тизимининг умумий тузилиши. 2. овқат ҳазм қилиш тизимининг ёш хусусиятлари. 3. турли ёшдаги болаларнинг овқатланиши 4. организмда модда алмашинуви. 5. овқатланиш гигиенаси. 6. мтмда болаларнинг овқатланишнинг ташкиллаштириш таянч тушунчалар: сут тишлар, ошқозон, жигар, сўрилиш, моддалар алмашинуви, оқсил, углэводлар, витамин. одам ҳаёт фаолиятини сақлаши, мэҳнат қилиши, ўсиб, ривожланиши учун ташқи муҳитдан овқат моддаларини қабул килади. овқат ҳазм қилиш каналида мэханик майдаланади, химик парчаланади, сурилади. одамнинг ҳазм қилиши канали 8-10 м. узунликда бўлиб, девори уч қаватдан: ички шиллиқ, ўрта-мускул, ташқи-сэроз қаватларидан тузилган. овқат ҳазм қилиш каналига: оғиз бўшлиғи ва...

This file contains 17 pages in DOCX format (584.4 KB). To download "maktabgacha yoshdagi bolalar ovqat hazm qilish organlari fiziologiyasi va gigienasi", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yoshdagi bolalar ov… DOCX 17 pages Free download Telegram