laboratoriya ishi - kimyoviy kinetika va muvozanat

PDF 7 pages 336.7 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 336.7 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

4 – laboratoriya ishi. kimyoviy kinetika va muvozanat mashg‘ulot rejasi: 1. kimyoviy reaksiya tezligi. 2. konsentratsiya tushunchasi. 3. gulberg va vaage qonuni. 4. vant-goff qonuni. 5. reaksiya tezligining konsentratsiyaga bog‘liqligi. 6. gaz moddalar orasidagi kimyoviy reaksiya tezligi. mashg‘ulot maqsadi: kimyoviy reaksiya tezligini temperatura va konsentratsiyaga bog‘liqligini sulfat kislota, natriy tiosulfat tuzi eritmasi reaksiyalari orqali aniqlash. tayanch iboralar: konsentratsiya, katalizator, gomogen va geterogen sistemalar, faza tushunchalari, promotor, initsiator, ingibitor tushunchalari. kerakli jihozlar va reaktivlar sulfat kislotasi, natriy tiosulfat tuzi eritmasi, suv, probirka, termometr, stakan, о‘lchov silindrlari, temir (iii) – xloridning suyultirilgan eritmasi, suyultirilgan ammoniy rodanid eritmasi, temir (iii) – xlorid tuzi. nazariy ma‘lumot kinetika – kimyoviy jarayonlarning tezligi, mexanizmlari va unga tasir etuvchi omillarni o’rganadi. kimyoviy reaksiya tezligi – kimyoviy reaksiyada ishtirok etayotgan moddalar konsentratsiyasini vaqt birligi ichida o’zgarishi kimyoviy reaksiya tezligi deyiladi. masalan; kimyoviy reaksiyaga kirishayotgan moddaning dastlabki konsentratsiyasi 1 mol/l ga teng. reaksiya 10 sekund davom etgandan so’ng ushbu …

2 / 7

reaksiya tezligining kimyoviy reaksiyaga kirishuvchi moddalar tabiatiga bog’liqligi. tasirlashayotgan moddalar qancha bir-biriga moyil bo’lsa va yangi kimyoviy moddalar hosil bo’lishi bilan tugaydigan to’qnashishlar foizi qancha ko’p bo’lsa, reaksiya tezligi katta bo’ladi. masalan; h2 + f2 = 2hf h2 + br2 = 2hbr birinchi reaksiya 200 oc da ham portlash bilan borsa, ikkinchisi esa qizdirilganda ham sekin boradi. bunga sabab vodorodning ftorga nisbatan kimyoviy moyilligi bromga qaraganda kattaligida (ftorning nem bromnikiga nisbatan yuqori). 2. reaksiya tezligining konsentratsiyaga bog’liqligi. a va b moddalar o’zaro kimyoviy reaksiyaga kirishish uchun ularning molekulalari bir-biri bilan to’qnashishi kerak. to’qnashuvlar qancha ko’p bo’lsa, reaksiya shuncha tez ketadi. reaksiyaga kirishuvchi moddalarning konsentratsiyasi qancha yuqori bo’lsa, to’qnashuvlar soni ko’p bo’ladi. kimyoviy reaksiya tezligiga konsentratsiyani tasirini 1867-yil norvegiyalik olimlar; k.guldberg va p.vaagelar tomonidan kimyoviy kinetikaning asosiy qonuni massalar tasiri qonuni kashf etildi. bu qonunga ko’ra: kimyoviy reaksiya tezligi reaksiyaga kirishayotgan moddalar konsentratsiyalari ko’paytmasiga proporsional va reaksiya tenglamasidagi modda formulasi oldidagi …

3 / 7

reaksiya tezligiga temperaturaning ta'sirí. temperatura ortishi bilan reaksiya tezligi ortadi. reaksiya tezligiga temperaturaning ta’sirini o'rganish natijasida vant-goff quyidagi qonunni kashf etdi: temperatura har 10 oc ga oshganda reaksiyaning tezligi 2—4 marta ortib boradi. demak, temperatura 10 oc ga ko‘tarilganda reaksiyaning tezligi kamida 1000 marta oshadi. temperatura o'zgarganda, reaksiya tezligini quyidagi tenglama yordamida hisoblash mumkin: t2- t1 vt2 = vt1 . γ  10 bunda, vt2 - reaksiyaning t2 o temperaturadagi tezligi, vt1 - reaksiyaning t1 o temperaturadagi tezligi, γ - temperatura 10° ko‘tarilganda reaksiyaning tezligi necha marta ortganligini ko‘rsatuvchi son (ya’ni, reaksiya tezligining temperatura koeffitsiyenti). masalan: agar reaksiyaning harorat koeffitsiyenti 4 ga teng bo’lsa, xarorat 10o dan 50o c ga ko’tarilganda reaksiya tezligi necha marta ortadi? 50-10 vt2 = vt1  4  = 256 marta 10 temperatura ko‘tarilganda molekulalaming o'zaro to‘qnashuvlari soni ham ortadi. masalan, temperatura 100° c ga ortganda molekulalarning o‘zaro to'qnashuvlari soni atigi 1,2 marta, reaksiyaning tezligi …

4 / 7

lumot qaytar reaksiyalarda to’g’ri reaksiya tezligi bilan teskari reaksiya tezliklarining tenglashish holati muvozanat deyiladi. muvozanat vaqtida reaksiya to’xtamaydi. vaqt birligi ichida dastlabki moddalarning qanchasi mahsulotlarni hosil qilsa, shuncha mahsulot yana dastlabki moddalarga aylanadimuvozanat holati uzoq vaqt saqlanishi mumkin. muvozanatni kerakli tomonga siljitish (mahsulot hosil bo’lishini) uchun reaksiya sharoitini o’zgartirish kerak. muvozanatni siljitish le shatelye prinsipi bilan belgilanadi. muvozanatda turgan sistemaga tashqaridan biror ta’sir ko’rsatilsa,(temperatura, konsentratsiya, bosim) muvozanat shu ta’sirni kamaytiruvchi reaksiya tomonga siljiydi. muvozanatda turgan sistemaga tashqaridan biror ta‘sir ko’rsatilsa, unda o’zgarish sodir bo’ladi. muvozanatdagi sistemalar muvozanatiga reaksiyaga kirishayotgan moddalarning kontsentratsiyalari, temperatura va bosimning ta‘sirini har tomonlama o’rganish natijasida le – shetele qoidasi yaratildi. le – shetele printsipi bo’yicha, muvozanatda turgan sistemaning muvozanati tashqaridan qandaydir ta‘sir ko’rsatilib o’zgartirilsa, unda muvozanatning siljishi sodir bo’ladi. uning yo’nalishi esa ko’rsatilayotgan ta‘sirga teskari yo’nalishda bo’ladi, ya‘ni bosim ortishi bilan reaksiya hajm kamayish tomoniga, temperatura ortishi bilan esa reaksiya issiqlik yutilishi tomoniga, kontsentratsiya ortishi bilan …

5 / 7

$jiydi. temperatura. temperaturaning ta’siri reaksiyaning issiqlik effektiga bog’liq. ekzotermik reaksiyalarda temperatura kamayganda, muvozanat to’g’ri reaksiya timinga siljiydi, temperatura ortganda esa, teskari tomonga siljiydi. endotermik reaksiyalarda aksincha bo’ladi. kimyoviy muvozanat holati muvozanat konstantasi bilan xarakterlanadi. 2so2 + o2 →2so3 reaksiyasida to’g’ri reaksiyaning tezligi: v1 = k1 [so2] 2 · [o2] teskari reaksiyaning tezligi: v2 = k2[so3] 2 muvozanat holatida v1 = v2 , ya’ni k1 [so2 ] 2 · [o2 ] = k2 [so3 ] 2 bu ifodaga matematik o’zgarish kiritsak: [so3] 2 k1\k2 = ――――= k [so2] 2 [o2] k — muvozanat konstantasi. katalizator kimyoviy muvozanatni siljitishga ta’sir ko’rsatmaydi. chunki ikki tomonga boruvchi reaksiyaga bir xil ta’sir ko’rsatadi. katalizator muvozanat qaror topishni tezlashtiradi. sulfat kislota bilan natriy tiosulfat o’zaro reaktsiyaga kirishi natijasida oltingugurt ajralib chiqib, loyqa hosil qiladi: na2s2o3 + h2so4 = na2so4 + h2o + so2 + s reaksiya boshlangandan loyqa hosil bo’lgunchao’tgan vaqt shu reaksiyaning tezligi hisoblanadi. mavzuga …$

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "laboratoriya ishi - kimyoviy kinetika va muvozanat"

4 – laboratoriya ishi. kimyoviy kinetika va muvozanat mashg‘ulot rejasi: 1. kimyoviy reaksiya tezligi. 2. konsentratsiya tushunchasi. 3. gulberg va vaage qonuni. 4. vant-goff qonuni. 5. reaksiya tezligining konsentratsiyaga bog‘liqligi. 6. gaz moddalar orasidagi kimyoviy reaksiya tezligi. mashg‘ulot maqsadi: kimyoviy reaksiya tezligini temperatura va konsentratsiyaga bog‘liqligini sulfat kislota, natriy tiosulfat tuzi eritmasi reaksiyalari orqali aniqlash. tayanch iboralar: konsentratsiya, katalizator, gomogen va geterogen sistemalar, faza tushunchalari, promotor, initsiator, ingibitor tushunchalari. kerakli jihozlar va reaktivlar sulfat kislotasi, natriy tiosulfat tuzi eritmasi, suv, probirka, termometr, stakan, о‘lchov silindrlari, temir (iii) – xloridning suyultirilgan eritmasi, suyulti...

This file contains 7 pages in PDF format (336.7 KB). To download "laboratoriya ishi - kimyoviy kinetika va muvozanat", click the Telegram button on the left.

Tags: laboratoriya ishi - kimyoviy ki… PDF 7 pages Free download Telegram